Gazprom resmen Türkiye pazarına girdi

BOTAŞ, Gazprom ve ortakları arasında Ali Şen&#039in de olduğu Bosphorus Gaz arasında imzalanan devir sözleşmesi ile doğalgaz ithalatının 750 milyon metreküplük kısmı özelleştirildi. Gazprom&#039un Boshorus Gaz&#039ın ortağı olması, artık doğrudan Türkiye pazarına girmiş olması anlamına geliyor.
Cumartesi, 20 Aralık 2008 12:45

soL (HABER MERKEZİ) Bosphorus Gaz isimli şirket, BOTAŞ ve Gazprom ile imzaladığı s&oumlzleşme ile, BOTAŞ'a ait olan doğalgaz ithal etme hakkının yılda 750 milyon metrek&uumlpl&uumlk kısmını devraldı. Bu miktar T&uumlrkiye'nin yıllık doğalgaz ihtiyacının y&uumlzde 2'sinde denk geliyor.

Yapılan doğalgaz ithalat s&oumlzleşmesi &oumlzelleştirmesi ile şirket, 2021 yılına kadar her yıl s&oumlzleşmede belirtilen miktarda doğalgazı Gazprom'dan ithal etme hakkına sahip olacak. Benzer bir anlaşma, daha &oumlnce Shell Enerji A.Ş. ile yıllık 250 milyon metrek&uumlp ithalat hakkı i&ccedilin yapılmıştı.

Satan da alan da Gazprom
Shell Enerji A.Ş'nin aldığının &uuml&ccedil katı ithalat s&oumlzleşmesi devralan Bosphorus Gaz'ın en b&uumly&uumlk ortaklarından birinin Gazprom'un bizzat kendisi olması ise &oumlzelleştirmenin başka bir &oumlnemli y&oumln&uumln&uuml teşkil ediyor. Gazprom'un Almanya ayağı olan ZMB şirketi, 2004 yılının Nisan ayında yapılan s&oumlzleşme ile Bosphorus Gaz'ın y&uumlzde 40'ını devralmıştı. Şirketin geri kalan y&uumlzde 60'ı ise, ortaklarından biri Ali Şen'in Şen Grubu olan Tur Enerji A.Ş'ye ait.

Piyasa hakkında bilgi sahibi olan pek &ccedilok kişi, Bosphorus Gaz'ın, Gazprom'un T&uumlrkiye doğalgaz pazarına doğrudan girmek i&ccedilin kullanmakta olduğu bir ara&ccedil olduğunu ifade ediyor. Bu doğrultuda Rus sermaye &ccedilevrelerine yakınlığı ile bilinen Ali Şen ile ortaklığa giden şirket, daha &oumlnce Ankara'nın doğalgaz dağıtımını yapan, eski adı EGO olan Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş'nin &oumlzelleştirilmesi ile ilgilendiğini a&ccedilıklamış,- ancak ihaleye katılmamıştı.

Devredilen ısınma ve enerji g&uumlvenliği
T&uumlrkiye, doğalgaz ihtiyacının y&uumlzde 64&rsquo&uumln&uuml Gazprom'dan satın alıyor ve satın aldığı doğalgaz ile, halkın ısınma ve yemek pişirme gibi ihtiya&ccedillarını karşılamanın yanı sıra, elektrik enerjisinin y&uumlzde 50'sini &uumlretiyor. Dolayısıyla doğalgaz arzında bir eksilme yaşanması yalnızca soğukta kalmak değil, aynı zamanda gerek halkın, gerekse sınai &uumlretimin kullandığı elektrik enerjisinin kesintiye uğraması anlamına geliyor.

B&uumlt&uumln bu kritik başlıkların &oumlzel sekt&oumlre devrediliyor olması, d&uumln Bosphorus Gaz Genel M&uumld&uumlr&uuml Metin Şen tarafından liberalleşmenin zaferi olarak sunuldu. Doğalgaz piyasasının ancak liberalleşerek d&uumlzenli &ccedilalışır hale geleceğini iddia eden Şen protokol&uumln imzalanmasının ardından yaptığı basın a&ccedilıklamasında &quotBosphorus Gaz olarak, &oumln&uumlm&uumlzdeki d&oumlnemde kontrat devirlerinin devam etmesini, devlet tekelinin yasanın gerektirdiği gibi y&uumlzde 20'ye inmesini, piyasaya yeni oyuncuların dahil olmasını ve b&oumlylelikle daha b&uumly&uumlk bir rekabet ortamının sağlanmasını arzu ediyoruz&quot dedi.

Ne var ki, sekt&oumlr&uumln &oumlzelleşmesinin fiyatları d&uumlş&uumlreceğinin veya arz g&uumlvenliği sağlayacağının garantisi bulunmuyor. Aksine, BOTAŞ'ın ithalat haklarını devretmesiyle orataya &ccedilıkacak ithalat&ccedilı firmaların her biri BOTAŞ'dan k&uuml&ccedil&uumlk olacağı i&ccedilin, bunların Gazprom karşısındaki pazarlık g&uumlc&uuml BOTAŞ'dan daha d&uumlş&uumlk olacak.

Dolayısıyla s&uumlre&ccedil iki tehlike barındırıyor. Tekil firmaların başarısızlığı ve iflasları ile doğalgaz arzının tehlikeye girebilecek olması bunlardan birincisini oluşturuyor. Ayrıca, yıllık 500 milyar metrek&uumlpl&uumlk &uumlretimi ile, BOTAŞ'ın karşısında bile bir dev konumunda olan Gazprom i&ccedilin, her biri en fazla birka&ccedil milyar metrek&uumlp ithalat yapma hakkı olan firmalar &quotc&uumlce&quot bile denemeyecek derecede k&uuml&ccedil&uumlk kalıyor. Bu koşullarda, &uumlstelik kontrat gereği ithalat yapılmaması durumunda dahi &oumldeme yapılması zorunluluğu varken T&uumlrk itahalt firmalarının Gazprom ile sıkı pazarlık y&uumlr&uumlt&uumlp fiyatı d&uumlş&uumlrebilmesini beklemek masallara inanmak anlamıan geliyor.

Nitekim BOTAŞ Genel M&uumld&uumlr Yardımcısı Şakir Arıkan, Shell Enerji'ile imzalanan protokol&uumln ardından yaptığı basın a&ccedilıklamasında, firmaların Gazprom karşısındaki pazarlık g&uumlc&uumln&uumln &oumll&ccedileğe bağlı olduğunu belirtmişti. Kontrat devirlerinin ardından doğalgaz fiyatlarının d&uumlş&uumlp d&uumlşmeyeceğine y&oumlnelik bir soru &uumlzerine Arıkan, &oumlzel şirketlerin Gazprom ile yapacağı anlaşmaya g&oumlre fiyatların d&uumlşebileceğini de artabileceğini belirterek şunları s&oumlylemişti:

&quot30 milyar metrek&uumlp gaz ithal eden bir firma ile 250 milyon metrek&uumlp gaz ithal eden firmanın satıcı noktasındaki kozları aynı değildir. Bu, fiyatı belirleyen bir unsurdur. Diğer bir unsur da &lsquoal ya da &oumlde' esnekliğidir. Eğer bug&uumln x firması Gazprom'a (Ben aldığım gazın y&uumlzde 100'&uumln&uuml ithal edeceğimi taahh&uumlt edeceğim) derse fiyatı indirebilir, bu bir pazarlığa bakar, ikili g&oumlr&uumlşmeye bakar.&quot

Şu ana kadar işleyen s&uumlre&ccedil
BOTAŞ, 30 Kasım 2005 tarihinde, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu &ccediler&ccedilevesinde 4 adet doğal gaz ve 2 adet sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) s&oumlzleşmesi olmak &uumlzere toplam 6 adet doğal gaz alım-satım s&oumlzleşmesini ihaleye a&ccedilmıştı.

İhaleye a&ccedilılan s&oumlzleşmelerin toplamı, doğalgaz ithalatının yıllık 4 milyar metrek&uumlpl&uumlk kısmını oluşturuyor. T&uumlrkiye'nin yıllık ihtiyacı 35-40 milyar metrek&uumlp olduğuna g&oumlre bu rakam, T&uumlrkiye'nin yıllık ihtiyacının yaklaşık y&uumlzde 10'unun &oumlzelleştirilmesi anlamına geliyor.

İhaleye katılmak i&ccedilin Enerji Piyasası Denetleme Kurulu'na başvuran şirketlerden 37'sinin &quotDoğalgaz alım s&oumlzleşmeleri devir ihalesi İ&ccedilin ithalat lisans yeterliğine sahip oldukları&quot belirlenmişti. Yapılan ihaleye verilen teklifler ile bu şirketlerden Shell Enerji'nin yıllık 250 milyon metrek&uumlp, Bosphorus Gaz'ın yıllık 750 milyon metrek&uumlp, Avrasyagaz'ın yıllık 500 milyon metrek&uumlp ve Enerco Enerji'nin yıllık 2 milyon 500 milyon metrek&uumlp doğalgaz ithalat hakkını devralmasının uygun olduğuna karar verilmişti.

Shell Enerji'nin devir protokol&uuml ge&ccediltiğimiz yılın nisan ayının sonlarına doğru imzalanmıştı. D&uumln Bosphorus Gaz ile imzalanan protokol, sonu&ccedillandırılan ikinci protokol olma &oumlzelliği taşıyor. &Oumln&uumlm&uumlzdeki aylarda Avrasyagaz ve Enerco protokollerinin de imzalanacağı belirtiliyor.
&nbsp