Sinan Sönmez
Kapitalizmin gölgesinde
Yayın Tarihi: 17.11.2026 , 00:01
soL'a güvenin, algoritmaya müdahale edin. Tek tıkla soL Haber'i Google'da tercih edilen kaynağınız olarak belirleyin.
İki hafta önce kaleme aldığım yazıya göz atarak değişen ne var sorusunu kendime yönelttim.
Fon skandalı ve vurgununun ortaya çıkarılmasından bugüne iki ay geçti, kısmi hesap sormalar söz konusu ancak ahtapotun kolları gibi ülkeyi saran ve sarsması gereken vurgunun boyutları ve sorumluları ortaya çıkarılmış değil. Siyaset sahnesine uzanan kollar var mı? Neden bir sis perdesi arkasında dönüp dolaşılıyor? Kara para aklama söz konusu mu? Boyutlar tam olarak ortaya konulmadan sis perdesi kaldırılmadan kuşkular sürecek, yeni senaryolar da yazılabilecek.
Uluslararası platformdaki gelişmelerde Lula da Silva’nın sermayenin, organize aşırı popülist sağın Trump yönetiminin verdiği tüm desteğe karşın seçimleri kazanması ve başkanlık koltuğunu koruması sosyalist, ilerici ve demokratların yüreğine su serpti. Kuşkusuz geçmişte olduğu gibi parlamentoda çoğunluğa sahip sağcı partiler Lula’ya her türlü engeli çıkaracak geçmişte yapmış oldukları gibi başkanlıktan indirmeye çalışacaklardır. Ancak büyük halk desteğini alan usta ve deneyimli kaptan Lula’nın yola devam etmekte kararlı olduğu bilinmektedir.
İsrail seçimlerini geçerek ABD’de Trump’ın ağır yenilgisi konusunda birkaç kısa saptama yapmak yararlı olacak. Temsilciler Meclisi ve özellikle Senatoda çoğunluğun Demokratik Partiye geçmesi kuşkusuz önemli bir gelişme. Trump ve yönetiminin baskısına, yalanlarına ve üstelik seçmenlere palavradan ve çekinmeksizin açıkça yaptığı parasal rüşvet teklifine karşın ağır yenilgiye uğraması küçümsenemez. Seçim sonuçlarına ilişkin birkaç örnek de ilginç olabilir diye düşünüyorum. Mississippi'de 1982’den sonra ilk kez Afrika kökenli savcı aday Scott Colom oyların yüzde 49,3’ünü alarak rakibi Cumhuriyetçi adaya yalnızca 5 bin 900 oy fark atarak kazanmış bulunuyor (itirazlar üzerine oyların uzun süren tekrarlanan sayımı ülkemizdeki benzer durumları çağrıştırıyor!). Üstelik ABD’de 150 yıl sonra ilk siyahi senatör seçilmiş olduğunu not düşelim. Michigan’da Afrika kökenli ABD yurttaşı Dr. Abdul El-Sayed’in seçilerek senatör olması önemli bir kazanım olarak görülmektedir. Trump’ın “Müslüman Kardeşlerin cihatçı üyesi” olmakla suçladığı, Trump’ın danışmanı Mark Levin’in “Marksist-İslamcı program” ve “anayasa ve kapitalizme” savaş ilan edildiği tezviratı, Teksas senatörü ırkçı, sağcı Ted Cruz’un El-Sayed’in “dinsel açıdan inançsızları boyun eğmeye ve hükümeti şeriat yasalarını uygulamaya zorlayacağı” gibi saçma sapan suçlamalarla seçmenleri ürkütme girişimleri boşa çıkmıştır. Demokratik partiden seçimlerde islam dinine mensup politikacılar, adaylar ve seçilenlerin islamcı ideolojiyi benimsemediği, içinden çıktıkları müslüman toplulukla aralarına mesafe koydukları, Ortadoğu’daki müslüman toplumlara göre dini yönden daha liberal görüşte olmakla birlikte Kongre’deki temsilcilere kıyasla liberal ideolojiye bağlı olmadıkları belirtilmektedir.1 Kuşkusuz seçim sonuçları önemli bir değişikliğin habercisi niteliğinde olmakla birlikte emperyalist strateji ve politikaların değişeceği yönünde bir işaret vermekten uzaktır. Geçmişte Demokratik Parti başkanları ve yönetimlerinin başlattığı savaşlar, askeri darbeler, iktidara taşıdıkları sivil diktatörlükler yakın tarihe damga vurmuştur. Evet ABD’nin “istikrarı sağlayan hegemon” konumu bozulmuştur ancak hegemonya savaşı sürmektedir ve süreceği de kuşku götürmemektedir.
Kapitalist sistemin açmazlarının belirginleştiği diğer bir ülke ise Fransa’dır. Bilindiği üzere 24 Ekim’de Fransa’da lise öğrencilerinin başlattığı, üniversite gençliği, sosyalist sol ve sarı ceketlilerin yanısıra sendikal hareketin başlangıçta kısmen desteklediği iktidara karşı protesto gösterileri cumartesi günleri tekrarlanıyor. Son olarak 14 Kasım’da tekrarlanan gösterileri örgütleyen ortak sendikalar platformuna göre 100 bin kişi Paris’te olmak üzere ülkede 200 bin kişi toplandı. Polis ve jandarmaların üçte birini oluşturan 70 bin görevli ise daha önce olduğu gibi yerlerini aldılar. Özellikle kolluk güçlerine gerektiğinde korunma amacıyla silah kullanma yetkisi büyük tepki çeken gelişmeler arasında yer alıyor. Geçim sorunu, ücretler, gençlerin eğitim sorunu gibi daha önceki protestolarda ön planda tutulan sorunlar çözülmeden veya çözüm için yol alınmadan hoşnutsuzluğun artması kaçınılmaz gözüküyor. Fransa’da iktidara gelmeyi hedefleyen aşırı sağın anayasayı değiştirme planı, iş cinayetleri ve kadın cinayetlerindeki artış, ekonomideki çözülemeyen sorunlar ve kriz ülkemizdeki durumu, bunun ötesinde kapitalizmin kuşattığı toplumların sürüklendiği durumu açıkça sergiliyor.
- 1
Tarek Masoud, America’s Islamist Future, Journal of Democracy, 2026, Kasım.