Metrelerce yüksekti bina. Sanki on katlıydı ama içine katları koymayı unutmuşlar gibi yukarıya doğru öylece yükseliyordu. Kafasını kaldırıp yukarıya bakan işçinin kendini zeminde dolaşan küçük bir karınca gibi hissetmesine neden olacak kadar tepedeydi tavan. Tavandaki tren yoluna benzer çelik raylarda baş aşağı asılı, adına vinç dedikleri kabinler sıralıydı. Her yeri tozla kaplı bir çöp bidonunu andıran, neredeyse apartman büyüklüğündeki koca fırının kapağı açılsın diye sanki öylece yukarıda bekliyorlardı.

Katları olmadığı gibi duvarları da yoktu binanın ama aralıklarla dikilmiş çelikten direkleri vardı. O direkler tavana yapışık yollarla birleşip tepetaklak duran vinçleri tutuyordu. Direklerin etrafında ise uçtan uca birleştirilmiş sıra sıra dalgalı devasa saclar, aşağıdan yukarıya kadar hem yan yana hem üst üsteydiler. Rüzgâr girip çıkmasın yeter diye, duvar görevindeydiler. 

Tarifi zor bir koku olurdu hep binada. İçindeki işçilerden başka hiç kimsenin başka hiçbir yerde soluyamayacağı bir kokuydu o. Erimiş metalden çıkan dumanın içinde saklı, ekşi desen değil, acı desen hiç değil, gözle görülemeyecek kadar küçük toz zerrelerinin nefes aldıkça can acıtan kokusuydu bu. Üç vardiyada, yani sabahtan akşama, sonra akşamdan geceye ve geceden sabaha kadar hiç eksilmezdi bu koku.

O kötü kokuyu işçilerle birlikte içine çeken büyük filtreler de vardı binada. Dev bir solucan gibi içeride kıvrıla kıvrıla dolaşıp tepeden dışarıya uzanıp arkadaki büyük depoya ulaşıyordu. Bu sevimsiz solucan henüz işçilerin ciğerlerine dolmamış olan o ağır kokulu zerrecikleri topluyordu. Görevi işçileri tozdan korumaktan ziyade içindeki metalleri ayrıştırmak için havadaki zerrecikleri başka pis kokulu bir tesise göndermek üzere biriktirmekti. Yani işçinin ciğerini söndüren o zerrecikler patrona neredeyse o binada üretilen çelik kadar para kazandırıyordu.

Yeni bitmiş inşaatta evin içine yapışmış kalın bir toz tabakası vardır ya hani, üstüne en etkili çamaşır suyunu döksen bile işe yaramayacak diye düşündüren, işte her yer bunun gibi hiç çıkmayacak cinsten yapışık bir tozla kaplıydı. Onlar işçinin soluğundan da filtre solucanından da kaçmayı başarmış olan tozlardı. Yerler, sacdan duvarlar, tavandaki raylar, onlarla birleşen çelik direkler, işçinin kafasına taktığı baret, giydiği kıyafet, gözünle görebildiğin elinle dokunabildiğin her şey onlarla kaplıydı. Her rengin tek gri tonu olduğu bir siyah beyaz film sahnesi gibi, renk körüydü bina.

Katsız, duvarsız, renksiz, soluksuz bu binada bir de korkutucu ses vardı ki patladı patlayacak yanardağ gibi bir yükseliyor bir iniyor ama hiç kesilmiyordu. O çöp bidonuna benzeyen apartman büyüklüğündeki fırından gelen, içindeki tonlarca hurda metali eritmek için uyguladığı büyük gücün gürültüsüydü o ses.

Saatte bir o devasa kapak açılırdı. İşte o an sanki yanardağ patlardı. Fırının içinde bir ejderha varmış da açılan kapaktan dışarıya üflüyormuş gibi alevler katsız binanın tepesine doğru yükselirdi. O an etrafı saran dumandan göz gözü görmez, çıkan gürültüden kulaklar duymaz olurdu. 

Tam o sırada tavanda tepetaklak duran vinçlerin en kuvvetlisi harekete geçer, bağıra bağıra eriyen sıvı metali kalın çelik halatların ucuna takılı adına pota denilen ateşe dayanıklı kovaya alıverirdi. İçi sıvı metalle ağzına kadar dolmuş pota, tepetaklak duran vinçlerin ucunda asılı bir şekilde katsız binanın içinde ilerleyerek şeklini alacağı kalıpların olduğu makinelere giderdi. Erimiş metal buradan artık bir çeliğe dönüşüp ya bir buzdolabı kapısı ya bir otomobil kaportası ya da bir silah namlusu olmak üzere işleneceği fabrikaya ulaşmak için sırasını beklemeye başlardı. 

İşte katsız, duvarsız, renksiz, soluksuz bu binada her gün bunlar oluyordu. Her gün, her saat ve her dakika ve durmaksızın. Bütün hikâye bu döngü içindi.

Bu her şeyin çok büyük, çok gürültülü, çok sıcak, çok kötü kokulu olduğu binada tüm bu olan bitenin içinde ortalıkta pek görünmeyen işçiler vardı. Oysa sayıları çoktu. Kimisi kadrolu kimisi taşeron, kimisi beyaz yakalıydı. Vinçleri onlar çalıştırıyor, fırının kapağını açıp kapayan düğmelere onlar basıyor, sıcaklığı onlar ayarlıyor, birbirine karıştırılacak madenlerin oranlarını onlar belirliyordu. Dışarıdan bakınca sanki her şeyin kendi kendine olup bittiği gibi sanılan binada zemindeki karınca kadar küçük görünen işçiler vardı ve aslında onlar olmadan hiçbir şey olmuyordu. O dev bina, o koca fırın, o tepede asılı güçlü vinçler, o kapkaynar sıvı metal işte o küçücük insanlar olmadan hiçbir şeydi. 

Öyleydi ama büyük bir sorun vardı. O küçücük insanların o büyük binada olup bitenler için söz hakkı yoktu. Çünkü binanın sahibi vardı. O, çeliğin de sahibiydi. Karar hakkı onundu ve tek önceliği para kazanmaktı. Bunun için binadaki hiçbir şey bir an bile durmamalıydı. O fırın her dakika çalışmalı, o hurda durmaksızın erimeli, vinçler tepede hep gidip gelmeli, çeliğin tırlara yüklenip binanın kapısından dışarıya çıkmadığı tek bir gün bile olmamalıydı. Böyle olduğunda kendisinin ve ailesinin kasasına milyonlarca dolar doluyordu. Böylece yıllar içinde devlet bütçesi kadar büyük bir serveti birikiyordu. Tıpkı diğer çelikhanelere, montaj fabrikalarına, maden, hastane ve özel okullara sahip olan başkalarının servetleri gibi. O devasa üretim araçlarına sahip olanlar, sayıları çok az da olsa çok büyük bir zenginliğe sahiptiler. Onların dışındaki milyonlar zeminde küçücük karıncalar gibi o zenginliği üretmeye devam ediyordu.

O gün bakım için zoraki durdurulmuş olan binada vincin yorulmuş parçaları taşıdığı yüke daha fazla dayanamadı. Koca bina zeminde karınca gibi çalışıp kendisini iyileştirmeye çalışan onlarca işçinin üstüne çöküverdi. Her şeyin büyük, sıcak, gürültülü ve soluksuz olduğu yerde yarattıkları büyük zenginlik hakkında hiçbir karar alma hakkı bulunmayan küçük insanlar oracıkta yandılar, ezildiler, zehirlendiler, birlikte öldüler.

Küçük bir azınlığın zenginliği sadece milyonların yoksulluğu değil, yoksulların ölümü de demek. İşte bu nedenle mesele vincin kopmasına neden olan teknik sorunlar değil. Ona harcanmayan paranın bir mantığı var işte. 

İnsanlığın büyük kaynakları, neden toplumun bütününün ihtiyaçları için kullanılamıyor? Neden o kaynakları yaratan üretim araçları özel sektörün elinde? Neden kararları onlar veriyor ve o kararlar onların şirketlerinin kâr hedeflerine göre belirleniyor? 

Meselemiz bu. Ölü işçiler üzerinde yükselen ve bir daha kimseyi öldüremesinler diye el konulması gereken zenginlik.