Bu yıl yapılan Yükseköğretim Kurumları Sınavı’na (YKS), 2.560.649 aday başvurmuş olsa da, 2.351.641’i sınava katılmış 209.008 aday ise başvurduğu halde sınava girmemişti.

ÖSYM’nin Ağustos’un son haftasında açıkladığı sonuçlara göre1 2.310.579 adayın puanı hesaplanmış, bunlardan 1.412.734’ü üniversite için tercih yapmış. Az buz değil puanı hesaplanan (2.310.579-1.412.734=) 897.845 aday, hiç tercih yapmamış!

Puanı hesaplanan adayların 812.210’unu lise son sınıf öğrencileri, 1.001.608’ini önceki yıllarda lise bitirip bir programı kazanamamış olanlar, 277.016’sını daha önce bir programa yerleşmiş olanlar, 166.255’ini bir yükseköğretim programını bitirenler ve 53.510’unu da yükseköğretime girip kaydı silinen adaylar oluşturmuş!

Bir programda okuyanların (277 bin) ve bir yükseköğretim programından mezun olanların (166 bin) yeniden sınava girmesi, yükseköğretime girenlerin önemli bir bölümünün girdiği programdan memnun olmadığını gösteriyor.

Tercihte bulunan adayların 785.186’sı bir yükseköğrenim kurumuna yerleşme hakkı kazanırken, (1.412.734-785.186=) 627.548 aday ise bir programa girememiş! Dolayısıyla YKS’ye başvurduğu halde sınava girmeyen 209.008 aday, hiç tercih yapmayan 897.845 aday ve tercih yaptığı halde bir programı kazanamayan 627.548 adayın, toplamda 1.964.471 kişinin başvurusu bir işe yaramamış. Bu 1,9 milyon adayın arasından yüksek puan alsa da şansını gelecek yıl denemek isteyenlerle yurt dışında okuyacak olanları çıkarsak da, başvurusu bir işe yaramayanların sayısı oldukça fazla. Üstelik bu adayların ödedikleri başvuru parası az da değil, (1.964.471 *1350=) 2.652.035.850 lira! Sınava hazırlık için kurslara ve özel derslere ödenen paranın ne kadar olduğu ise belli değil!

Bazı lise türlerine göre, puanı hesaplananlarla tercih yapıp bir lisans programına yerleşenlerin sayıları Çizelge 1’de özetlenmektedir. ÖSYM’nin açıkladığı veriler içinde nedense açık liselilerle ilgili bir veri bulunmuyor! ÖSYM’nin bile açık liseyi liseden saymadığı anlaşılıyor. Lise türlerine göre bir programa yerleşim sayıları ilginç özellikler gösteriyor.

YKS’de tercih yapıp bir lisans programına girme başarısı gösterenler de lise türüne göre değişiyor. Tercih yapanlar içinde fen liselilerin %75’i bir lisans programını kazanırken bu oran imam hatiplilerde %24’e ve meslek liselerinde ise %5,7’ye kadar düşüyor. Bu oranlar yıllardır pek değişmiyor. AKP’nin gözdesi olan ve bütçeden kaymak payını alan imam hatiplerdeki bu başarısızlık dikkat çekiyor. AKP’nin neden fen liselerine yeterince önem vermediği sorusu da her geçen yıl daha da önem kazanıyor. Mesleki teknik liselerin öğrencilerini yükseköğretime hazırlamadığı, bu okullara ucuz ara eleman yetiştirmek için önem verildiği bir kez daha su yüzüne çıkıyor.

Bu arada tercih yapanlar arasında fen liselilerin bile (çok az sayılarda da olsa) ön lisans ve açıköğretim fakültesi programlarını tercih ettikleri görülüyor! Anadolu liselilerin %25’inin ön lisans ve %4’ünün de açıköğretim programlarına girdiği, bu oranların imam hatiplilerde sırasıyla %23 ve %12, meslek liselilerde de %51 ile %12 olması da dikkat çekiyor! Açık lisenin durumunun da meslek liselerinden farklı olmadığını da unutmamak gerekiyor.

Esasında Çizelge 1’de özetlenen veriler, zorunlu eğitimin ne olması gerektiğine yönelik ipuçlarını da içeriyor. Lise öğrencileri, dini öğretim, mesleki öğretim ve açıköğretim gibi çok değişik programlarda öğrenim görüyor. Lise türüne göre başarı farkı sorunu, sınav sorularının ortaöğretim öğrencilerinin tek programda okuyormuşlarcasına hazırlanmasıyla ilişkili oluyor. Bir başka neden de okulun kent merkezinde-varoşlarda-taşrada ya da devlet-özel okul olmasından, özel okullar arasındaki farkın da bilimsel ya da dini öğretime ağırlık vermesinden kaynaklanabiliyor.

Puanı hesaplanan lise son öğrencilerinin %48,5’u tercih yapmış ve tercih yapanların yüzde 34’ü bir lisans programını, yüzde 25’i de ön lisans ya da açıköğretim programını kazanmış. Önceki yıllarda bir programı kazanamamış olanların ise %72,6’sı tercih yapmış ve tercih yapanların %30’u bir lisans programına girerken %30’u da ön lisans ya da açıköğretim programına girmiş.

Bir programda okurken yine YKS’ye girip puanı hesaplanan 277 bin adayın %46’sı (127.649’u) ve bir yükseköğretim programından mezun olup puanı hesaplanan 166 bin adayın %41’i (67.784’ü) bir tercihte bulunmamış!

Adayların YKS’de elde ettikleri ortalama başarı puanının düşüklüğü, liselerin ders konularını öğretmede başarılı olmadıklarını gösteriyor. Lise mezunu olduğu halde sınava başvurmayanların, başvursa da sınava girmeyenlerin, sınava girse de tercih yapmayanların ve de birden fazla kez YSK’ye girenlerin sayısal büyüklüğü ise, liselerin öğrencilere sağlıklı düşünme ve karar verme becerisini kazandıramadığını da düşündürüyor.

YKS’ye başvuran adaylar için, bir programa yerleşememek bir sorun olduğu gibi, bir programa yerleşenler arasında yaşadığı yöre dışındaki üniversiteleri kazananlar için ise ödeyeceği kira-yurt-yemek içme ve yol parası da büyük bir sorun oluyor. Bir yükseköğretim programını bitirdikten sonra iş bulamama olasılığı da adayların aklından çıkmıyor.

Bir programa yerleşen adaylar için bir başka önemli sorun ise, üniversitelerin AKP’lileşip ‘üniversite’ niteliğini yitirmiş olmasından kaynaklanıyor.

Laik, bilimsel ve kamusal eğitimi savunan ve insanla doğaya değer veren partiler iktidar olmadıkça, piyasacı ve/ya da gerici partiler iktidar oldukça, benzer sorunların artarak devam edeceğini görmek gerekiyor.

[email protected]