Eğitim Bakanlığı, eğitim sistemini yasal olarak da gericileştiren 4+4+4 yasasından sonra, bazı yönetmeliklerde de değişiklik yapmıştı. Örneğin ortaöğretim yönetmeliği, Prof. Dr. Nabi Avcı zamanında (24 Ocak 2013- 24 Mayıs 2016) 7 Eylül 2013 tarihli ve 28758 sayılı "Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği" ile değiştirilmişti.

3 Temmuz 2026 tarih ve 33299 sayılı "Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik" ile 28758 sayılı yönetmelik değiştirilmiş.

Bilindiği gibi yönetmelikler, yasaların devlet kurumları tarafından nasıl uygulanacağını açıklayan yasal metinlerdir. Yasalarla yönetmelikler maddelerden oluşmaktadır. Bazen ayrıntıya yer vermek gerektiğinde yasa/yönetmelik maddelerinde 1, 2, … ya da A, B, … ile gösterilen fıkralara, fıkralar içinde de a, b, … ile gösterilen ve bent denen ifadelere yer verilmektedir.

Eğitim Bakanı Nabi Avcı’yı "Avcının Oyuncağı: Yönetmelikler" başlıklı açıklamalarımla1 da eleştirmiştim. Meğer yönetmelikler Avcı’dan sonraki Eğitim Bakanlarının da oyuncağı olmuş! Örneğin 28758 sayılı yönetmelik, N. Avcı’nın bakanlığı sırasında 2014’te üç ve 2015’te de bir kez değiştirilmişken, 2016-2026 yılları arasında bazı yıllarda iki ya da üç kez olmak üzere her yıl değiştirilmiş. Bazı yıllarda 1-2 ifadede değişiklik yapılırken, örneğin 2017’de değiştirilen ifade sayısı 70’in üzerine çıkmış! Bu yönetmelik, Eğitim Bakanlarından İsmet Yılmaz zamanında (Mayıs 2016-Temmuz 2018) 4, Prof. Dr. Ziya Selçuk zamanında (Temmuz 2018-Ağustos 2021) 7, Prof. Dr. Mahmut Özer zamanında (Ağustos 2021-Haziran 2023) 4 kez değiştirilmiş. Yusuf Tekin’in Eğitim Bakanlığı Müsteşarı olduğu yıllarda (28 Mayıs 2013-10 Temmuz 2018) 8 kez değiştirilmiş olan bu yönetmelik, Y. Tekin’in Eğitim Bakanlığı'nda da şimdilik 5 kez değiştirilmiş!

Yönetmelikle bu denli oynanması ne anlama gelmektedir?

Yönetmelikler bir yasayla ilişkili olduklarından, eğitim alanında yasa değişikliği yapıldığında, ilgili yönetmeliğin yeni duruma uygun olacak şekilde değiştirilmesi doğaldır. Örneğin 1 Mart 2014 tarihinde kabul edilen dershane yasası sonrasında bu ortaöğretim yönetmeliğinin 21 Haziran 2014’te değiştirilmesi normal bir değişimdir. Ancak bu yönetmelik, dershane yasası çıkmadan 19 Şubat’ta değiştirilmişse ve de yasa çıktıktan sonra aynı yıl 13 Eylül’de bir kez daha değiştirilmişse, bu değişiklikler normal değildir. Bu durumda, “Yönetmelikle bu denli oynanması ne anlama gelmektedir?” sorusu daha da anlamlı olmaktadır. Yönetmeliklerde sık sık değişiklik yapılması, şu olasılıkları akla getirmektedir:

• Yönetmelikler ince elenip sık dokunmadan ve de ilgili tarafların görüşü alınmadan hazırlanmaktadır!
• Değişiklikler, ilgili genel müdürlüğün isteği üzerine yapıldığı gibi, bakan ya da müsteşarın isteğiyle de yapılmaktadır.
• Yönetmeliği hazırlayanlar, tam olarak ne istediklerini, niçin değiştirdiklerini ya da ne yapacaklarını bilmeden bu işe girişmektedir!
• Bakan, müsteşar ya da ilgili genel müdürlük işin kolayına kaçmaktadır!
• Bakanlığın uygulamalarında, eğitsel kaygılar değil keyfilik ya da siyasal beklentiler belirleyici olmaktadır! 
• Değişiklikler, eğitim sisteminin piyasacı ve gerici niteliğini biraz daha pekiştirmek için yapılmaktadır.

3 Temmuz’da, ortaöğretime geçişin temellerini belirleyen 20. madde ile diploma verilmesini belirleyen 69. maddede değişiklikler yapılmıştır. 7 Eylül 2013 tarihli yönetmelikteki 20. madde "Ortaöğretime geçiş esasları" başlığını taşımakta ve birer cümlelik 5 fıkradan oluşmaktadır. 
2013’ten bu yana 20. maddede yapılan değişiklikler şöyle özetlenebilir:

• 14 Şubat 2014’te yapılan değişiklikle, bu madde 4 fıkradan ve 2 fıkraya eklenen beşer bentten oluşmuştur. 
• 1 Eylül 2018’de, ortaöğretime geçiş sistemine bağlı olarak yapılan yerleştirme ve kayıt işlemleri ifadesini içeren 3. fıkranın c bendinden "il" sözcüğü çıkarılmıştır.
• 5 Eylül 2019’da, 3. fıkra tümden yürürlükten kaldırılmıştır. 
• 2 Eylül 2020’de, 20. maddeden sonra "proje okullarına ilişkin iş ve işlemler" adı verilen 20/A maddesi eklenmiştir. Bu 20/A maddesinde 9 fıkra ve 16 bent vardır. 
• 8 Eylül 2023’de, 20/A maddesinden sonra "merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullara ilişkin iş ve işlemler" başlığını taşıyan ve 3 fıkra ile iki bentten oluşan 20/B maddesi eklenmiştir.
• 2 Şubat 2025’te, 20/A maddesi yürürlükten kaldırılmış ve 20/B maddesi 6 fıkradan ve 12 bentten oluşacak şekilde değiştirilmiştir. 
• 3 Temmuz 2026’da da, 20/B maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, üçüncü fıkrasının (a) bendi ve altıncı fıkrasının (b) bendi değiştirilmiş ve bu maddeye 7. fıkra eklenmiştir.

Son değişiklikteki en önemli kısım, birinci fıkraya, sınav puanıyla öğrenci alan okulu belirlemede “okulun paydaşlarla yürüttüğü iş birliği çalışmalarının değerlendirileceği” ifadesinin eklenmesidir.

Bilindiği gibi AKP’nin paydaşları, Diyanet İşleri, Eğitim-Bir-Sen ve tarikat niteliğindeki-laik toplumu din toplumuna dönüştürmek isteyen- kuruluşlardır. Eğitim Bakanlığı'nın laik ve bilimsel eğitim anlayışına sahip kuruluşlarla yaptığı bir işbirliği yoktur. Dolayısıyla bakanlık paydaşlarıyla işbirliği içinde olan okulu nitelikli lise olarak kabul edip sınavla öğrenci alan okul statüsüne yükseltecektir. Bu durumda Y. Tekin’in misyonunu zenginleştirdiğini ve vizyonuna bir adım daha yaklaştığını söylemek yanlış olmayacaktır.

Not: Diploma düzenlenmesiyle ilgili olan 69. madde de, sonradan dokuzuncu kez değiştirilmiştir. 

[email protected]