Kolayca “her ikisi de” deyip işin içinden çıkabilirsiniz. Ancak bununla yetinemeyiz. Dallanıp budaklanan bu fon vurgununun bir çıkar örgütlenmesinin işi olduğu artık siyasetin tepe noktalarında da dile getiriliyor. Başka deyişle, “sistematik bir vurgundan” söz edilmesi artık sistemin egemenleri tarafından da kabul ediliyor. Demek ki soygunun “sistematik” olarak yapıldığını söylemek doğru ama çok yetersiz kalır.

Dolayısıyla olayın sistemik niteliğine öncelikle vurgu yapmak şart olmuştur. İki bakımdan sistemik: Birincisi ve en genel olanı, içinde yaşadığımız kapitalist sistem ve bunun Türkiye’ye özgü özellikleri bakımından. Bu sistem en genelinde emeğin, doğanın sömürülmesi düzenidir; eğer hukuksal/ siyasal/ toplumsal sınırlar konulamazsa en vahşi biçimlerine kolayca bürünebilir. Türkiye, “emek ve doğanın sömürülmesine sınır konulamayan” veya “sınır konulması giderek güçleşen” ülkeler içinde başa güreşebilir.

Sistemik vurgunun ikinci ve daha doğrudan ayağında, bu defa Türkiye’deki sermaye düzeni ile siyaset ve bürokrasi üçgeninde kurulan yeni ilişkiler ağının özellikleri vurgulanmalıdır. 2017 Anayasası ve Temmuz 2018 Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (CBK)’ları ile kurulan Cumhurbaşkanlığı Yönetim Sistemi (CYS) kaçınılmaz bir biçimde bu sonuçlara götürmüştür. Buna son olarak soL Haber’de 29 Eylül tarihli yazımızda değindik. Şimdi herkes sonuçları tartışıyor, kişiler üzerinden konuşuyor, başka kim sorgulanır/tutuklanır meselesine odaklanıyor, olayın iktidarın göz yumması altında örgütlü bir soygun olduğu da dile getiriliyor ve “sonuna kadar gidilmesi” dahi ifade edilebiliyor. Anamuhalefet bu soygunun siyasi ve bürokratik ayağının tam olarak ortaya çıkmadığını, isim listesinin saklandığını, olayın açıklanan yüzünün “buzdağının görünen yüzünden ibaret” olduğunun da altını çiziyor.

Düzenleme ve denetleme kurumlarının ve diğer kurumların üst kademe kamu yöneticilerini tek imzayla atama yetkisine sahip olan Cumhurbaşkanını sorumlu tutanlar da oluyor muhalefet saflarında; peki ama bu kadarıyla yetinilebilir mi? Hepsi tamam da sorunun sistemik niteliğine daha az vurgu yapılması temel bir eksiklik sayılmaz mı? Meclis muhalefeti açısından en azından Anayasanın 2017’de değiştirilmiş 104. Maddesinin 9. Fıkrasıyla Cumhurbaşkanı’na “üst kademe kamu yöneticilerinin atanması, görevlerine son verilmesi ve bunların atanmalarına ilişkin usul ve esasların düzenlenmesinde” sınırsız yetkiler verilmesini sorun edip bu maddenin derhal Anayasadan çıkarılmasını gündemin birinci sırasına oturtmak gerekmez mi? (Elbette bu, 2017 anayasa değişikliklerinin tümüyle ilga edilmesi talebini ortadan kaldırmaz). Anayasa 104/9’a dayanarak çıkarılan CBK-2 ve 3’ün sistemden derhal ayıklanmasının gereği de siyasi bir talep olarak yükseltilemez mi? CB’nin TVF Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapmasını, BİST’in TVF bünyesinde tutulmasını, TVF’nin sürece birçok aşamada (hatta şu anki fon tasfiyesi aşamasında) müdahil olmasını, siyasetin birinci gündem maddesi yapılması gerekmiyor mu?

Dahası var: Bugün kısmen suçlanan kimi üst kademe bürokratların (bürokratlar arasında bakan yardımcılığı gibi siyasetten gelenler de bulunmakta) ve doğrudan siyasetçilerin, CB, CB Yardımcısı ve çeşitli bakanlar ile ilişkileri sorgulanmaz mı? Hangi referanslarla bu makamlara atandılar? Aldanma mı aldatılma mı var? Yoksa bile isteye mi bu makamlara atandılar? Nereden baksanız iler tutar tarafı yok. Nihayet, Kasım 2025’te manipülasyon iddiaları Hazine ve Maliye Bakanı tarafından dile getirildikten sonra bile soygunun hiçbir engelle karşılaşmaksızın fütursuzca ilerlemesine kimler/hangi kurumlar tarafından göz yumuldu veya yol açıldı? Bugün dahi, bunca toz duman arasında bunların görevlerini koruması nasıl mümkün olabilmekte?

Bir örnek verelim: 22 Ekim 2026’da çıkarılan 7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun’a göre (m.3/1), “Fonların tasfiyesi Kurulun (SPK) gözetim ve denetiminde, tasfiye ile görevli kuruluşlar tarafından yürütülür”. Madde 3’ün 4. fıkrasında, Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Takasbank (ki ilgili fonun fiyatını hesaplayacaktır), Borsa İstanbul (BİST), Türkiye Bankalar Birliği (TBB), tasfiye ile görevli kuruluşlar, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları ile diğer sermaye piyasası kurumları ve kamu kurum ve kuruluşları, “bu Kanunun uygulanması için gerekli bilgi ve belgeleri Kurula, Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne (YTM) ve/veya TMSF’ye talepleri üzerine gecikmeksizin vermekle yükümlüdür” denilmekte. Burada bir terslik yok mu? Sayılan kuruluşlar esas itibariyle “tasfiye ile görevli kuruluşlardır”; oysa yasa çıktıktan sonraki süreçte yetkili kurul olan SPK dahil bu kuruluşların birçoğunda önemli üst düzey bürokratlar görevden alınma, gözaltı ve tutuklanma işlemlerine konu olmuşlardır. Başka deyişle, sürecin gözetim ve denetiminden, gerekli bilgi ve belgeleri teminden sorumlu olan kuruluşların kendileri sorunludur. Fon talanında doğrudan/dolaylı sorumluluk taşıyanların tasfiye sürecini nasıl yönetip denetleyeceği meselesi, düzenlemenin daha başlangıçtaki en önemli handikabıdır. SPK dahil olmak üzere bu kurum ve kuruluşların yönetim kadroları tamamen değiştirilmeden tasfiye sürecinin başlatılması ve sürecin bu kadrolara emanet edilmesi, olayın ciddi bir biçimde ele alınacağına kuşku düşürmektedir.

Kimi soru işaretleri

7596 sayılı yasa çıktıktan sonra ara ödemeler 30 Ekim tarihinde başlatıldı. Bir milyona kadar ara ödeme yapılabilecek denildi ama 250 bin TL’yi geçmedi. Fakat ilginç olan bir şey vardı: Yasa çıkmadan önce alelacele 1 milyonu hatta belki de 10 milyonları aşan ödemeler yapılabilmişti. Örneğin, ara ödemelerin başladığı 30 Ekim’den önce CB Yrd. Cevdet Yılmaz başkanlığında 28 Ekim’de yapılan 8. Fon Koordinasyon Kurulu Toplantısı açıklamasında, “başından bu yana tasfiye sürecinde olan fonların sayısı 131’den 38’e düşmüş, 71 bin 899 hesaba toplam 68 milyar lira tutarında ayni ve nakdi tasfiye ödemesi yapılmıştır” denilmişti. (CB İletişim Başkanlığı açıklaması, 28 Ekim 2026). Buna göre bir ortalama hesaplarsak, hesap başına 945 bin 771 lira ödendiği anlaşılır. Eğer ortalama bu düzeydeyse ve 5. Fon Koordinasyon Kurulu Toplantısı açıklamasına göre ilk 43 bin 463 kişiye ortalama 147 bin TL ödendiği bilgisine de sahipsek, basit matematik mantığı gereği binlerce kişinin 1 milyonun katlarına çıkan ödemelerden yararlandığı kolaylıkla anlaşılır. Peki yasa çıkmadan önce kurtarılan bu talihli yatırımcılar kimlerdir? Şeffaflık iddiası varsa önce bu açıklanmalı.

Sonuç: Şeffaflık Kaf Dağı’nın ardında!

Şeffaflık konusunun sözünün bile edilemeyeceği bir durumdayız. 1-16 Eylül tarihleri arasında 440 kişinin fonlardan 401 milyar TL’yi kolayca çıkarıp nakde çevirebilmeleri, bu karanlık perdenin en koyu tarafını oluşturuyor. (Bakan Akın Gürlek de 214 kişinin 187 milyar TL’yi çıkarmalarına vurgu yapıyor). Peki ismi açıklanmayan önemli kişilerin listesi ne olacak? CB Erdoğan, bu listede yer alanları görünce “hiç ummadığınız insanlar katılmış” diye şaşkınlığını ifade etmiş! Bir de kamuoyuna açıklansaydı, belki de siyaseti/bürokrasiyi yakından izleyenler, başta araştırmacı gazeteciler, tam da umdukları isimleri görür ve daha az şaşkınlığa düşerlerdi! Bu kadar kapalılık ve ketumiyet varsa, olay zülfüyâra dokunuyor demektir. Siyasi sonuçlarının büyümesine dair duyulan büyük korkudandır.

AKP takımının, “Erdoğan’a tuzak mı kuruluyor?” gibi söylemleri ise, siyasi (iktidar partisi genel başkanı), idari/siyasi (yürütmenin başı) ve bürokratik (TVF başkanı) sorumlulukları apaçık olan bir görev ve yetkilendirme mekanizmasını dokunulmazlık mertebesinde tutma gayreti olarak ortaya çıkıyor.

Olayın doğrudan maliyeti ve servet transferleri bir yana bunları defalarca katlayan dolaylı ve kısa/uzun vadeli ekonomik/toplumsal maliyetleri (büyümede gerileme, işsizlikte artış dahil) hesaba katıldığında, bu kadar büyük bir ekonomik ve siyasal skandal karşısında feda edilen bir bakan eskisinden başka dişe dokunur bir istifa düzeneğinin çalışmamasının da gösterdiği gibi sis perdesi hiçbir zaman tam aralanmayacaktır. Olayın çapı, şimdiye kadarki tüm vurgun düzeneklerinin çok üzerindedir. Dolayısıyla, CYS bir bütün olarak yargılanmak durumundadır.

Tamam, olayın arkasında, çoklu maaşlar, hakkı huzurlar, dış seyahat yollukları, komisyonlar, imar rantları, ihale vurgunları falanla şişen gelirlere karşılık 2021’den itibaren “faiz sebep enflasyon sonuç” düsturuyla iyice azdırılan enflasyon var. Bu “efendiler” gelirlerinin aşınmasına razı gelmediler ve çıkışı kendileri için yaratılan piyasa fonlarında buldular. Peki ama büyük götüren sermaye çevreleri bunun neresinde?

Olayın siyaset ve bürokrat kökenli esas sorumlularının hiçbir zaman ortaya çıkarılmayacağı çok açık. Çünkü bu, CYS’nin yani AKP rejiminin sonu olur. Peki sermaye çevreleri ne ölçüde ortaya çıkacak? Finans çevrelerinden özellikle Fon Portföy şirketlerinden birileri zaten gözden çıkarıldı. Bunlardan biri de “örgüt başı” olarak yaftalanabilir belki. Peki ama büyük miktarlar götüren diğer sermaye çevreleri? Onlar muhtemelen sis perdesinin gerisinden hiç çıkmayacak. En azından bu düzende.

***

Not: Bugün 10 Kasım. Büyük aydınlanma devrimcisi Mustafa Kemal Atatürk’ü yitirişimizin 88. Yıldönümünde önümüzde ne kadar çok yapılacak şey ve her şeyden önce Cumhuriyet’i yeniden ama bu defa emek ekseninde kazanma mücadelesinin olduğunu görüyorum.