DÜNYA SOLA DÖNÜYOR - RUSYA ve ESKİ SOVYETLER BİRLİĞİ YAZILARI

1979 Afgan devriminden sonra Afgan hükümetinin daveti üzerine Afganistan'a giren Sovyet ordusu ülkede on yıl kaldı. Ancak Afgan hükümetleri (Karmal, Necibullah) başta Amerikan emperyalizmi olmak üzere Pakistan ve Çin dahil birçok ülkeden destek gören şeriatçı çapulcu sürüsüne karşı mücadeleyi iyi örgütleyemediler. 25 Şubat 1989'da son Sovyet askeri de Afganistan'dan çekilmişti.

1985'te iktidara gelen Gorbaçov haini Doğu Avrupa'dan olduğu gibi Afganistan'dan da çekilmenin sorumlusudur. SSCB'nin kendi sınırlarının güvenliğini sağlamak ve Afgan hükümetiyle yaptığı dostluk anlaşmasının gereği olarak Afganistan'a girmesi meşru idi. Hele ABD'nin kendi beslemesi olan bir teröristin eylemini bahane edip ta okyanus ötesinden davetsizce gelip ülkeyi işgal etmesine göre çok daha meşru idi. Ancak salt askeri açıdan bakılırsa Afganistan SSCB için de ABD için de bir bataklık olmuştur. Gerilla savaşı için çok uygun olan bu ülkeyi ancak kendi güçleri uzun vadede elde tutabilir. ABD askeri olarak da siyasi olarak başarılı değildir. Sovyet ordusunun on yılda attığından daha fazla bombayı bir ayda atmıştır. Sovyet ordusu belli noktaları elinde tuttu, sivillere yönelik operasyon yapmadı. Bu savaşta on yılda Sovyet insan kaybı yaklaşık 15 bin oldu. Afgan kayıpları ise tam olarak belli değil, bazı kaynaklar bir milyon sayısını veriyor. Ancak bu kayıpların çoğu Afgan kuvvetleriyle şeriatçılar arasındaki iç savaşın ve şeriatçı çapulcuların döşediği mayınların bir sonucudur.

Evet Sovyet kayıpları az değil. Ancak çekilmenin bedeli daha ağır oldu. SSCB oradan çekilerek Taliban'a ve ABD'ye yolu açmış oldu. Örneğin Tacikistan'da 1990'larda süren iç savaş bu çekilmenin sonucu değil midir? Bu iç savaşta ölen 100 binden fazla insanın sorumlusu kimdir? Şeriatçıların Özbekistan'a sızması neyin sonucudur?

Gorbaçov'un eski yardımcısı olan Anatoliy Çernyayev'in kitabında yazdığına göre Gorbaçov 1985'te Afganistan'dan çekilmeyi Politbüro gündemine getirmeden önce Babrak Karmal ile gizlice görüşmüş. Biz, diyor Çernyayev, Gorbaçov'a rapor hazırladık. "Bu devrimin kitle tabanı yok dedik. Serbest piyasa kapitalizmine, Afgan-İslam değerlerine, muhalefetle iktidarı paylaşmaya doğru keskin bir dönüş önerdik. Gorbaçov bunları Karmal'a anlatmaya çalıştı. Ancak o bunu anlayışla karşılamadı." İşte böyle diyor hainin yardımcısı hain. Sonra devam ediyor: "Karmal çok şaşırmıştı. Açıkça söyledik: 1986 yazına kadar kendi başınızın çaresine bakmayı öğrenmeniz gerekecek. Yardım edeceğiz ama askerle değil silahla. Ayakta kalmak istiyorsanız, rejimin tabanını genişletin, sosyalizmi unutun, iktidarı mücahitler dahil olmak üzere gerçek nüfuz sahibi olanlarla paylaşın, İslami adetlere saygı gösterin...."

Çernyayev'in yazdığına göre Gorbaçov Kasım 1985 Politbüro plenumunda şöyle demişti: "Amacımız dost ve tarafsız bir ülke oluşturmak ve oradan çekilmek. Biz orada sosyalizm istemiyoruz. ABDnin askeri üslerini de istemiyoruz. Eğer orada havaalanları, askeri üsler, kamplar olmazsa geri kalanını Afganlar nasıl isterse öyle yapsın". Gorbaçov'un zeka düzeyi nasıl da sırıtıyor değil mi? Sovyetler (Afganların dilince "Şuravi") çekilecek ama boşluğu kimse doldurmayacak! Bugün Afganistan'da ABDnin 13 askeri üssü var. Yine yardımcısının yazdığna göre Gorbaçov Politbüro'da birçok kez şöyle demiş: "Afganistan'dan çekiliyoruz. ABD veya başkaları ne yaparsa yapsın çekiliyoruz. Bırakalım Afganlar kendi sorunlarını kendileri çözsünler."

Demografi, göç ve bölgesel gelişme enstitüsünün müdürü Yuriy Krupnov ise SSCB'nin Afganistan'dan çekilmesinin hata olduğunu savunuyor. Krupnov şöyle diyor: "biz Afganistan'da Afganlarla savaşmadık. Bunu çocuklar bile anlıyor. Yerel savaşlar hep büyük güçler arasındaki savaşlardır. Gürcistan'da da Gürcülerle değil, ABD ve NATO ile savaştık. Afganistan'a girmek zorunda kaldığımız 1979 yılı çok zor bir yıl idi. Daha o zamandan Afganistan'da iç savaş sürüyordu. ABD Afganistan'a girmeye hazırlanıyordu ve ordumuzun girmesinden altı ay önce mücahitlere yardıma başlamıştı. Bu mücahitleri İran'a karşı da kullanmak istiyordu. SSCB olmasaydı ABD bir yana komşu İran ve Pakistan bile Afganistan'ı yutardı... Afganistan'a 50 milyar dolarlık yatırım yaptık. Altyapısını kurduk. Ordusu kurduk ve eğittik. Biz çekildikten sonra Afgan hükümeti ABD, Çin, Pakistan ve Arap ülkelerinin desteklediği silahı güçlere karşı üç yıl dayandı... Afganistan bizim için Vietnam bataklığı değildi, biz batağa orada değil burada Moskova'da battık. Oysa elimizde olanaklar vardı. Afganistan'dan çekilerek SSCB'yi de yitirdik."