D&UumlNYA SOLA D&OumlN&UumlYOR - RUSYA ve ESKİ SOVYET CUMHURİYETLERİ yazıları

&ldquoAnakonda Planı&rdquo 1861-65 Amerikan i&ccedil savaşı sırasında Kuzey generali Winfield Scott'un G&uumlney g&uuml&ccedillerini ve limanlarını kuşatmak i&ccedilin geliştirdiği bir planın adı idi. Şimdilerde ise ABD'nin Rusya'yı kuşatma planının adı olmuşa benziyor.

Rusya genelkurmay başkanı Nikolay Makarov ge&ccedilen hafta Rusya harp akademisinde yaptığı bir konuşmada ABD'nin Rusya'nın &ccedilevresini askeri &uumlslerle kuşatmaya devam ettiğini ve dolayısıyla Rusya'nın yeniden silahlanması gerektiğini s&oumlyledi. Makarov, ABD'nin Kazakistan ve &Oumlzbekistan'da da askeri &uumlsler a&ccedilacağı istihbaratını aldıklarını bildirdi. Ayrıca G&uumlrcistan ve Ukrayna'nın NATO'ya girmesi i&ccedilin de &ccedilabaların arttığını belirti. Makarov, &ldquoBeyaz Saray'a yeni bir y&oumlnetimin gelmesiyle d&uumlnyadaki durumun ciddi olarak değişeceğini d&uumlş&uumlnen varsa derinden yanılgı i&ccedilinde&rdquo dedi.

Bu koşullarda Rus generaline g&oumlre Rusya'nın b&uumlt&uumln umudu stratejik n&uumlkleer f&uumlzelerde. Makarov &ldquoordu ve donanmadaki reformu n&uumlkleer kalkanın garantisi altında belirlenen s&uumlreler i&ccedilinde tamamlamalıyız&rdquo diye konuştu. Orduda reformun iki ana hedefi var: Subaylara lojmanlar inşa etmek ve silahlanmak. Makarov İsrail'den pilotsuz istihbarat u&ccedilakları Hermes-450 alabileceklerini belirtti. Bu u&ccedilakları G&uumlrcistan son savaşta kullanmıştı. İzvestiya gazetesinin haberine g&oumlre jeopolitik akademisinden Leonid İvaşov da ABD'nin uygulamakta olduğu &ldquoAnakonda&rdquo planı gereği Rusya'nın t&uumlm &ccedilevresini sarmaya &ccedilalıştığını ve şimdilik sadece Belarus, Ukrayna ve Kazakistan'da pencereler ya da hava delikleri olduğunu s&oumlyledi. Ancak Kazakistan'ın artık teslim olmak &uumlzere olduğunu ve biri Almatı'da olmak &uumlzere iki hava alanını ABD'ye verdiğini belirtti. Bu havaalanları g&uumlya Afganistan'daki savaş i&ccedilin ancak İvaşov'a g&oumlre bunlar Rusya veya &Ccedilin sınırına Kabil'den daha yakın.

Afganistan
&Oumlte yandan Rusya Bilimler Akademisi Şarkiyat Enstit&uumls&uuml Afganistan masası sorumlusu tarih doktoru Viktor Korgun İzvestiya muhabirine verdiği r&oumlportajda Taliban'ın Amerikalılar &ccedilevresindeki halkayı daralttıklarını s&oumlyledi. Korgun, ABD'nin Afganistan'da yedi yıldır bulunduğunu ve bug&uumln artık ilk baştaki gibi amacının sadece El Kaide ile m&uumlcadele etmek değil, &ccedilok daha geniş &oumll&ccedilekli jeostratejik hedefler olduğunun anlaşıldığını ifade etti. Afganistan Rusya, İran ve &Ccedilin arasında ve ABD &uuml&ccedil&uumlne de baskı yapmak istiyor. Dolayısıyla buradaki askeri &uumlslerini kaldırmak istemiyor. Korgun ABD'nin Afganistan'da g&uumlnde 100 milyon dolar harcamasına karşın başarılarının pek az olduğunu da iddia ediyor. NATO g&uuml&ccedilleri artık saldırmıyor, b&uumly&uumlk şehirlerde konuşlanıp savunmada bekliyor.

Korgun Taliban'ın yeniden doğuşunun 2003 Irak savaşı ile başladığını belirtiyor. Bug&uumln Taliban &uumllkenin yarıdan fazlasında mevcut ve kimi yerlerde ikili iktidar organlarını kurmuş. Taliban'ın y&oumlnetimi Karzay y&oumlnetiminden daha etkin. Korgun'a g&oumlre Afganistan'ın bir kısmını Hamid Karzay h&uumlk&uumlmeti, bir kısmını Taliban ve esas kısmını da b&oumllgesel liderler kontrol ediyor. Bu b&oumllgesel liderler de aslında kontrolden &ccedilıkmış ABD beslemeleri, 2001'de Taliban'a karşı savaşmışlar, şimdi ise kendi b&oumllgelerinde h&uumlk&uumlmet olmuşlar. Bunların bir kısmı b&oumllgesindeki uyuşturucu ticaretini y&oumlnetiyor, bir kısmı Taliban ile ilişki i&ccedilinde, bir kısmı da sadece haydut. Korgun'a g&oumlre Amerikalılar kendi g&uumlvenliklerini bunlara para &oumldeyerek sağlıyorlar. Afganistan'da başta devlet olmak &uumlzere her şey ve herkes yolsuzluğa batmış durumda.

Korgun şimdi ABD'nin durumunun 1980'lerde SSCB'nin durumundan daha k&oumlt&uuml olduğunu ancak yine de kayıplarının daha az olduğunu ifade ediyor. Buna g&oumlre ABD Irak'ta beş yılda 4,000'den fazla asker zayiatı var, Afganistan'da ise yedi yılda yaklaşık 600 kişi. Oysa SSCB Afganistan'da dokuz yılda 13,500 kişi kaybetmiş. Taliban'ın yuvası Pakistan'da. Talipler burada eğitim ve lojistik destek alıyorlar, sınırı ge&ccedilip saldırıyorlar ve sonra geri d&oumln&uumlyorlar. Dolayısıyla Robert Gates Pakistan'a girmeden Afganistan meselesinin &ccedil&oumlz&uumllemeyeceğini s&oumlyl&uumlyor. M&uumlşerref y&oumlnetimi El Kaide'ye karşı ABD'yi desteklerken, Taliplere dokunmadı, &ccedil&uumlnk&uuml Hindistan'a karşı olası savaşında Afganistan'a cephe gerisi (&ldquostratejik derinlik&rdquo) olarak ihtiyacı vardı ve orada kendi kukla h&uumlk&uumlmetini kurmak istiyordu.

ABD'nin bug&uumln Afganistan'da ve Pakistan'da Taliban'ı tamamen ortadan kaldırmak i&ccedilin buraya yarım milyon askerle girmesi gerekiyor. Hava saldırıları &ccedil&oumlz&uumlm değil &ccedil&uumlnk&uuml sivil halk &oumll&uumlyor ve ABD karşıtlığı artıyor. Bu yılın ilk sekiz ayı i&ccedilinde ABD saldırılarında 645 Afgan sivil &oumllm&uumlş durumda. Son olarak Korgun, ABD'nin Afganistan'daki savaşının şimdilik Rusya'nın yararına olduğunu, &ccedil&uumlnk&uuml Rusya'nın ve komşularının g&uumlvenliğini sağladığını, ancak uzun vadede Amerikalıların orada olmasının Rusya'nın yararına olmadığını s&oumlyl&uumlyor. Halihazırda NATO'nun Afganistan'a sevkıyatının % 80'inin Pakistan &uumlzerinden, % 20'sinin ise hava yoluyla Rusya &uumlzerinden yapıldığını, ancak Taliplerin Hayber ve &oumlteki ge&ccedilitleri b&uumly&uumlk &oumll&ccedil&uumlde kapayabileceğini ve bu durumda NATO'nun Rusya'ya daha &ccedilok muhta&ccedil olacağını s&oumlyl&uumlyor.

Ukrayna
Ukrayna'da turuncu karşı-devrimciler iyice birbirine girdi. Başbakan Yuliya Timoşenko canlı yayında konuşarak devlet başkanı Yuş&ccedilenko'yu d&oumlviz kuruyla oynayarak 4.5 milyar grivna (1 milyar dolara yakın) kazanmakla su&ccedilladı. Timoşenko'ya g&oumlre Yuş&ccedilenko, &oumlzel sekreteryasının şefi Viktor Baloga, merkez bankası başkanı Vladimir Stelmah, onun başyardımcısı Anatoliy Şapoval ve Nadra bankasının arkasındaki işadamı Dmitriy Firtaş bu operasyonda rol oynamışlar. Yuş&ccedilenko merkez bankası başkanına telefon ederek kimlere hangi koşullarda tahvil ve d&oumlviz satacağını s&oumlylemiş. B&oumlylece &oumlnce grivnayı &ccedil&oumlkertmişler sonra da dolarları piyasada satmışlar.

Yuş&ccedilenko ise başbakanın ekonomi &uumlzerindeki kontrol&uumln&uuml kaybettiğini, sorumluluğu başkalarına atmaya &ccedilalıştığını ve kendisine iftira attığını s&oumlyledi. Doğrusu ikisi de birbirinden beter olan bu burjuva politikacılarına &ldquoyiyin birbirinizi&rdquo demek m&uumlmk&uumln. İkisinin de &oumlteki hakkında s&oumlyledikleri doğru gibi g&oumlr&uumln&uumlyor. Bu arada parlamento komisyonu başkanı Valeri Konovalyuk mecliste yaptığı konuşmada G&uumlrcistan'a kanunsuz silah satışını bizzat Yuş&ccedilenko'nun y&oumlnettiğini a&ccedilıkladı. Bunun &uumlzerinde Yuş&ccedilenko, ihtiyat subayı olan Konovalyuk'un b&uumlt&uumln r&uumltbelerini iptal etti. Fakat Yuş&ccedilenko'nun dertleri bununla bitmiyor. Bir de eski ABD vatandaşı olan karısı Katerina'nın y&oumlnettiği vakfın devlet kaynaklarını kullandığı iddia edildi.

Gori
Ge&ccedilen 21 Aralık g&uumln&uuml Sovyet &oumlnderi, Lenin'in &oumlğrencisi İosif Stalin'in 129. doğum g&uumln&uuml idi. G&uumlrcistan Birleşik Kom&uumlnist Partisi, Stalin'in doğum g&uumln&uumlnde memleketi Gori kasabasında b&uumly&uumlk bir miting d&uumlzenledi. Dev Stalin heykeli &ccedilevresinde toplanan halk G&uumlrcistan'daki halk d&uumlşmanı rejimi protesto etti, NATO'ya girmeye karşı &ccedilıktı. G&uumlrcistan h&uumlk&uumlmeti Gori'deki Stalin heykelini kaldırmak, Stalin m&uumlzesini de değiştirmek istiyor ancak hen&uumlz buna cesaret edemiyor. Rusya'da internet &uumlzerinden y&uumlr&uumlt&uumllmekte olan ve şu ana değin 2 milyon 789 bin k&uumlsur kişinin katıldığı Rusya'nın Adı oylamasında Puşkin, Stolıpin ve Nevskiy'in ardından az farkla Stalin d&oumlrd&uumlnc&uuml, Lenin de beşinci sırada. Burada 19. y&uumlzyılın klasik şairi Puşkin ve 13. y&uumlzyılın kahramanı Aleksandr Nevskiy anlaşılır ise de devrim &oumlncesi liberal reformcu Pyotr Stolıpin'in b&uumly&uumlk medyanın b&uumly&uumlk &ccedilabalarıyla y&uumlkseltildiği g&oumlr&uumll&uumlyor. Tersine Stalin'e karşı ise b&uumly&uumlk medya her g&uumln programlar d&uumlzenliyor, s&oumlzde uzmanları konuşturuyor. Ancak her şeye rağmen Stalin'in pop&uumllerliği &oumln&uumlnde &ccedilaresiz kalıyorlar.

T&uumlrkiye'de Stalin'i daha iyi anlamak isteyen okurlara Kemal Okuyan'ın Stalin'i Anlamak adlı eserini tavsiye ediyorum.