Borsadaki fon vurgunu yüz binlerce kişiyi etkiledi. Toplamda milyarca lirası içeride kalan bu kişiler aylarca bekleyecek ve sürecin sonunda belki de paralarının tamamına yakınını kaybedecek.

Peki bu krizin sorumluları nerede?

Bir kısmı her gün düzenlenen operasyonlarla gözaltına alınıyor. Krizin merkezinde yer alan yedi portföy şirketinin patronları ya cezaevinde ya da sorguda.

Ancak bu isimler madalyonun sadece görünen yüzü. Borsada yıllardır büyütülen balon, bir avuç yatırımcının kısa sürede olağanüstü kazançlar elde etmesini sağladı. Bazıları fiyatlar düşmeden, bazılarıysa gemi su almaya başlayınca tası tarağı toplayıp gitti.

Bir avuç insan parasını yüzlerce defa katladı 

Batan gemilerin en büyüğü Tera Portföy'e ait 1 numaralı fon. Krizin yaşandığı fonlardaki 900 milyarın yaklaşık 300 milyarı bu fonda yer alıyor.

1 Ekim 2021'de kurulan fon, 7 Temmuz 2025'e kadar dışarıya kapalıydı. Bu dönemde sıradan bir vatandaşın bu sisteme dahil olması mümkün değildi.

Fonun fiyatı, bu kapalı dönemde 1,33 liradan başlayarak 623 liraya kadar fırladı. Enflasyondan arındırıldığında bile fiyat artışı 518 kat oldu. Yani fona ilk gün 1 milyon lira koyan biri 45 ay sonra 518 milyon lira aldı. 

Bu artıştan kaç kişi faydalandı?

Tera'nın 1 numaralı fonu, bugün hâlâ kimlerden oluştuğu açıklanmayan 12 kişiyle kuruldu. 

Dönem dönem bu sayı arttı. Ortalama kişi sayısı 25 civarında seyretti. Yani ortada dış dünyaya tamamen kapalı, sadece seçilmiş bir grubun ortak olduğu özel bir yapı vardı.

Bu kişilerin kimler olduğu, ne kadar para yatırdıkları, bu olağanüstü değer artışından ne ölçüde yararlandıkları ve fon dışarıya açıldıktan sonra paralarını ne zaman çektikleri gibi soruların yanıtları Merkezi Kayıt Kuruluşu kayıtlarında bulunuyor.

Ümit sattılar

Sadece bir banka hesabına emanet edilen para nasıl olur da birkaç yıl içerisinde 518 kat artar?

Söz konusu fonlar, borsada işlem gören ve halka açıklık oranı son derece düşük olan bazı şirketlerin hisselerini topluyordu. Ardından, kendi aralarında yaptıkları küçük ve kontrollü alımlarla bu hisselerin fiyatını yavaş yavaş yukarı tırmandırıyorlardı.

Bu sırada işin reklam boyutu devreye sokuluyordu. "Bu hisse uçacak" söylentileriyle heyecanlanan küçük yatırımcı, yüksek kazanç vaadiyle adeta ateşe çekiliyordu. Değeri yapay olarak göklere çıkarılan bu fonlar nihayet halka açıldığında, binlerce insan büyük bir ümitle içeri dalıyordu. Oysa tezgahı kuran uyanıklar çoktan ceplerini doldurup masadan kalkmıştı bile. 

Fonu dışarıya açıp, kendileri tüydüler

Nitekim Tera'nın 1 numaralı fonunda böyle oldu. Kapılar açılmadan hemen önce fonda belirgin bir hareketlilik yaşandı.

Fonun yatırımcı sayısı 100 civarından kısa sürede 8 bin 380 kişiye fırlarken, içerideki toplam pay adedi sadece bir ayda yüzde 67 eridi. Çünkü kapalı dönemdeki ilk yatırımcılar, yeni gelen halkın parasıyla birlikte pozisyonlarını küçültüp paralarını çekmeye başlamıştı. Fonun birim fiyatı kâğıt üstünde artmaya devam etmesine rağmen, pay adedinin hızla azalması nedeniyle fonun toplam değeri de geriledi. 

Fon dışa açıldıktan sonra tablo derinleşti. Yatırımcı sayısı katlanırken kişi başına düşen pay miktarı neredeyse sıfırlandı.

Aylar sonra kuş kadar ödeme yapılacak

Krizin yarattığı tahribatı giderme görevi devlete düştü. Şimdi batık fonlardaki tüm varlıklar bu iş için görevlendirilen Ziraat Bankası ve İş Bankası tarafından tek tek satılıp nakde çevrilecek. Ardından da parasını geri alabilmek için bekleyen yüzbinlerce insana payları oranında ödeme yapılacak.

Fakat hisselerin büyük kısmı, gerçeği yansıtmayan, yapay olarak şişirilmiş kağıtlardan ibaret. Bu hisseleri elden çıkarmaya başladıklarında değerleri çakılacak. Doğal olarak fonlar da eriyecek. Yurttaş ise parasını hem günlerce bekleyerek hem de epey azalmış bir halde geri alabilecek.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.