Ortaöğretimde Yeniden Yapılanma VI: Nasıl (2)

26/12/2008 Cuma
Ortaöğretimde Yeniden Yapılanma VI: Nasıl (2)

&ldquoAnlaşılan yeniden yapılanma konusunun kaderi bu, bu yazı dizisi de bir t&uumlrl&uuml sonu&ccedillanamıyor&rdquo diyorsanız, dayanın, bir-iki yazı daha kaldı. &nbsp

Orta&oumlğretimin yeniden yapılanması konusunda, zorunlu eğitim s&uumlresinin g&oumlz &oumln&uumlne alınması gerektiği gibi, aşağıda değinilen bazı ger&ccedileklerin de g&oumlz &oumln&uumlne alınması gerekiyor.&nbsp&nbsp &nbsp

1.Toplumda, anamalcı k&uumlresel s&oumlm&uumlr&uumln&uumln pohpohlamasıyla sayıları giderek artan bir kesim, t&uumlm liselerin imam hatip liselerine d&oumln&uumlşt&uumlr&uumllmesini bekliyor. Kimileri, Kamu Y&oumlnetimi Reformu Tasarısı&rsquonın yasalaşıp eğitim hizmetlerinin de yerel y&oumlnetimler tarafından d&uumlzenlenmesini d&uumlşl&uumlyor ve istediği &ldquocemaat&ccedili eğitimi&rdquo yerelde yapacağını sanıyor.&nbsp

Bu beklenti ve d&uumlşler, laik, demokratik ve sosyal hukuk d&uumlzeniyle bağdaşmadığı gibi, insan haklarıyla da, bireyin &oumlzg&uumlrleşerek kendisini ger&ccedilekleştirme yolu olan &ldquoeğitim&rdquo anlayışıyla da bağdaşmıyor.&nbsp&nbsp &nbsp

2. Kimileri ve bakanlık, 15, 16. ve 17. Milli Eğitim Şuralarında tezgahlanmaya &ccedilalışıldığı ve g&uumln&uumlm&uumlzde de savunulduğu gibi, var olan sistemin ikili (genel-mesleki) eğitim yapısına dokunmadan ve de ge&ccedilmişte yapılanların bir tekrarı olarak, orta&oumlğretimi bazı yenileştirmelerle yeniden yapılandırmaya &ccedilalışıyor.&nbsp Bu &ccedilabaların ge&ccedilersiz olduğu, her değişikliğin hemen ardından, yeniden yapılanma gereksiniminin dile getirilmeye başlanmasından belli oluyor. B&oumlylesi değişimlerin yeterli olamamasının birka&ccedil nedeni bulunuyor. Araştırmalar, meslek liselerinde okuyanların b&uumly&uumlk bir &ccediloğunluğunun genel lisede okumak istediğini ve okuduğu mesleği sevmediğini, y&uumlksek&oumlğretimde bir başka alanda okumayı yeğlediğini işverenlerin &oumlnemli bir b&oumll&uumlm&uumln&uumln meslek lisesi mezunu olan iş&ccedilileri yeterli bulmadığını işverenin &ccedilalıştırdıkları elemanda, mesleki becerilerden &oumlnce &oumlğrenmeyi &oumlğrenme, teknoloji kullanma, problem &ccedil&oumlzme, ekip &ccedilalışması gibi temel yetenekler istediğini b&oumlylesi yetenekleri kazanmanın genel eğitim s&uumlresiyle doğru orantılı olduğunu, s&uumlre uzadık&ccedila bu yeteneklerin daha &ccedilok geliştiğini g&oumlsteriyor (bkz. T&uumlrkiye Eğitim Sistemi, &Uumltopya Yayınevi). &nbsp

16. Şura&rsquoda, başka ger&ccedilekler de dile getiriliyor ve bu ger&ccedilekler bug&uumln de katlanarak devam ediyor. Mesleki liselerin teknolojik gelişmelere ayak uyduramadığını da bilen eğitim bakanlığı m&uumlsteşarı, &ldquoD&uumlnyada 2,5 yılda bir meslekler eskiyor&rdquo diyor, meslek lisesi mezunun elde ettiği becerinin iş yaşamında ge&ccedilersiz olduğunu kabul etmiş oluyor. İşveren sendikaları s&oumlzc&uumls&uuml, &ldquoBize meslek eğitimi almış insan gerekmiyor, bize &oumlğrenmeyi bilen insan gelsin, istediğimiz ve gereksinim duyduğumuz mesleği/beceriyi&rdquo &oumlğreteceğini belirtiyor. Meslek y&uumlksekokullarında &ccedilalışanların &ccediloğu, &ldquoMeslek y&uumlksekokullarının meslek liselerinden pek farkı olmadığını ve onlara yeni bir şeyler &oumlğretemediklerini&rdquo vurguluyor. Meslek y&uumlksekokullarına, genel lise mezunlarının da alınması, liseden sonra da bir mesleğin &oumlğrenilebildiğini g&oumlsteriyor. T&uumlm bu ger&ccedilekler, mesleki eğitimin lisede değil de meslek y&uumlksekokulunda verilmesinin hem eğitsel hem iktisadi hem de &ccedilocukların gelişimi ve yeteneklerine uygun se&ccedilim yapabilmeleri a&ccedilısından daha sağlıklı olacağı anlamına geliyor. &nbsp

3. Yapılan araştırmalar, meslek lisesi mezunlarının genel k&uumllt&uumlr, laiklik ve demokratiklik bağlamında genel lise mezunları d&uumlzeyine gelemediğini g&oumlsteriyor. T&uumlm &ccedilocuklarımızın bu değerleri kazanması isteniyorsa, genel liseleri meslek lisesine d&oumln&uumlşt&uumlrmek değil, meslek liselerini genel liseye d&oumln&uumlşt&uumlrmek daha işlevsel oluyor. &nbsp&nbsp &nbsp

4.&nbsp Mesleki eğitim uygulaması, bir bakıma sınıfsal ayrıştırmaya d&oumln&uumlşm&uumlş g&oumlr&uumln&uumlyor. Mesleki eğitim okulları, &ccediloğunlukla dar gelirli emek&ccedili &ccedilocuklarının gittiği okul oluyor. Oysa eğitsel ve insan hakları a&ccedilısından yoksul olsun, emek&ccedili olsun her &ccedilocuğa eşit eğitim fırsat ve olanaklarının sunulması bekleniyor. Bu ayrıştırmanın sona erdirilmesi ve &ccedilocuk mesleki eğitime gidecekse bunun se&ccedilimini 11-12 yıllık zorunlu (genel) eğitimden sonra yapması gerekiyor. &nbsp

5. Genel lise &oumlğrencisinin, meslek y&uumlksekokuluna gitmek istediğinde sağlıklı bir se&ccedilim yapabilmesi i&ccedilin olduğu kadar, &ccedilevreyi ve d&uumlnyayı doğru algılaması i&ccedilin de, genel eğitimle birlikte, duruma g&oumlre tarımsal ve/ya da sanayi &uumlretimiyle, bazı mesleklerle orta&oumlğretimde tanışması gerekiyor. &nbsp

Zorunlu eğitim s&uumlresi ile yukarıda &oumlzetlenen ger&ccedilekler, orta&oumlğretimdeki yapılanmanın, bakanlığın yapmaya &ccedilalıştığı gibi &ldquo&ccedilok programlı liseler&rdquo &uumlzerinden değil de,&nbsp &ldquo&ccedilok ama&ccedillı liseler&rdquo &uumlzerinden olmasını gerektiriyor. &nbsp

&Ccedilok programlı lise, bir meslek lisesinde birden fazla meslekte &oumlğretim yapılması anlamına geliyor. Yukarıda değinilen olumsuzlukların hi&ccedilbirini gidermiyor. &nbsp

&Ccedilok ama&ccedillı lise ise, orta&oumlğretimin genel eğitim ağırlıklı olduğu ve &ccedileşitli zorunlu-se&ccedilmeli mod&uumller mesleki eğitim izlencelerinin de yer aldığı liseler anlamına geliyor. &Ccedilok ama&ccedillı liselerden mezun olanlara, mesleki mod&uumller izlencelerde başarıyla yeterli krediyi doldurduklarında, ilgili meslek y&uumlksekokulunun kapısı a&ccedilılıyor. Bu yapılanmada, orta&oumlğretimde bir tek genel m&uumld&uumlrl&uumlk kalıyor, diğerleri tarihe karışıyor ve onların işlevlerini daire ya da şube başkanlıkları &uumlstleniyor. &nbsp

Orta&oumlğretimde yeniden yapılanmanın, &ccedilok programlı lise &uumlzerinden değil de &ccedilok ama&ccedillı lise anlayışının ayrıntılı olarak tasarlanması &uumlzerinde yoğunlaşması, hem zorunlu eğitim ger&ccedileği ile hem insan hakları ile hem de toplumsal gelişim beklentileriyle &oumlrt&uumlş&uumlyor ve anlam kazanıyor. &nbsp

[email protected]&nbsp
&nbsp