Bu yıl gerçekleştirilen Liselere Geçiş Sistemi (LGS) ile ilgili veriler, geçmiş yıllarda olduğu gibi, insana, “Bu bakanlık ne yapıyor?” sorusunu sorduruyor. Ülke nüfusu, geçmiş yıllara göre az da olsa her yıl artıyor. AKP’ye sorarsanız, paylaşımında büyük haksızlıklar olsa da milli gelir de artıyor. Bakanlık ise imam hatip ortaokulu mezunlarının bile daha çok tercih ettikleri fen ve genel eğitim veren Anadolu liselerine alacağı öğrenci sayısını artıracağına son yıllarda azaltıyor (Çizelge 1)! Bakanlık kontenjan azaltmasına giderken de politik davranıyor: Öğrencilerin en çok gitmek istedikleri fen liselerinde (39.420-38.700) 720 ve genel eğitim yapılan Anadolu liselerinde de (63.730-60.886) 2 bin 844 kontenjan azaltılırken, Anadolu imam hatip liselerinde kontenjan azaltılması (44.094-43.706) 388 oluyor. Bakanlık ayrıca çocuklara daha fazla genel eğitim fırsatı sunacağına, meslek eğitim kontenjanlarını artırıyor!

Son yıllarda, sınavla öğrenci alacak lise kontenjanları azaltılırken, bu liselere girmek için başvuran öğrenci sayısının azaldığı da görülüyor (Çizelge 2). Son beş yılda LGS’ye başvuran öğrenci sayısı, 1 milyon 236 bin 313’ten 1 milyon 22 bin 658’e düşmüş bulunuyor. Başvurudaki bu sayısal azalma, bir bakıma öğrencilerin kendilerini yeterli görmemesinden ve dolayısıyla okullardaki eğitim-öğretimin yetersizliğinden kaynaklanıyor.

Eğitim Bakanlığı'nın Ölçme Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü, "2026 Liselere Geçiş Sistemi (LGS) Kapsamında Merkezi Sınav Raporu"1 yayımlamış. Bu raporun Giriş bölümündeki Tablo 1’de sınav merkezleri, sınav yapılacak bina ve sınava başvuran öğrenci sayıları veriliyor. Tablo 2’de sınava başvuran ve sınava girenlerin sayıları ile girenlerin yüzdesi yer alıyor. Tablo 3’te sınava giren özel eğitim ihtiyaçları olan öğrencilere uygulanan yöntemler sıralanıyor. Tablo 4’te sınavda görev alanlarla ilgili unvan ve sayıları veriliyor. Tablo 5, ücretsiz beslenme paketi alanlarla ve almayanlarla ilgili sayıları içeriyor. Tablo 6’da sınavdaki testlerin adı ve soru sayısı yer alıyor. Tablo 7’de testlerde kullanılan ağırlık sayıları veriliyor. Dolayısıyla bu giriş bölümünde yer alan bilgilerin çoğu sınav sonuçlarıyla ilgili olmuyor. 

Bu raporun 2026 Merkezi Sınav Analizi bölümü, iki grafik ile üç tablonun olduğu hepi topu beş sayfadan oluşuyor. Yazılı metin içermeyen bu bölümde, ilk grafik, okul başarı puanı ile sınav başarı puanı arasında yüksek bir ilişki olduğunu gösteriyor. İkinci grafik, test sorularının güçlük düzeyinin yıllara göre birbirine yakın olduğunu gösteriyor. Tablo 8’de testlerdeki maddelerin güçlüğüyle ilgili ve yalnız ölçme uzmanlarının anlayabileceği sayılar veriliyor. Tablo 9’da, 2018-2026 yılları arasında sınavlarda tam puan alanların, tam puan alanların girdiği binaların ve tam puan alanların sınava girdikleri binada sınava girmiş olan toplam öğrenci sayıları yer alıyor. Örneğin 2026’da, 452 öğrenci tam puan almış, bu 452 öğrenci 383 binada sınava girmiş ve bu öğrencileri sınava girdiği binalarda da toplam 138 bin 262 öğrenci sınava girmiş! Bakanlığa göre, bu bilgiyi öğrenen allameicihan mı olacak, öğrenmeyen zırcahil mi kalacak bilinmiyor!

Tablo 10’da da LGS 2026’da tam puan alan öğrencilerin 99’un üstünde olan derslere ait yazılı not ortalamaları veriliyor.

Raporun analiz bölümünde bina sayısı gibi çok önemli bilgiye (!) yer verilirken, eğitim sisteminin röntgeni anlamına gelecek şu verilere yer verilmiyor:

• Sınavla alınacak liselere kaç kişi başvurmuş?
• Devlet ortaokulu, imam hatip ortaokulu ve özel ortaokul mezunları hangi liseleri tercih etmiş?
• Sınavlarda okul türüne ve cinsiyete göre doğru yanıt ortalaması ne olmuş? 
• Sınavlarda sıfır çekenlerle tam puan alanların okul türüne, cinsiyete ve illere göre dağılımı neymiş?
• Adrese dayalı başvuruda sayısal dağılım nasıl olmuş?
• Ortaokul türüne ve cinsiyete göre açık liseye kaç öğrenci başvurmuş?

Üstelik bu verilerin bir kısmına 2025 LGS raporunda yer verilmişken 2026 raporunda yer verilmiyor! Bu tür verilere yer verilmeyince, raporun neden yazıldığı da pek anlaşılmıyor. Zaten raporun sonuç bölümü de yarım sayfadan oluşuyor! Eğitim sisteminin aksak yanlarının görülmemesi için dişe dokunur verilerin toplumdan gizlendiği belli oluyor. Bu durum, ya ölçme ve değerlendirme biriminde yeterli sayıda ölçme ve değerlendirme uzmanı olmadığını ya da bu birimin gerçek enflasyon verilerini toplumdan gizleyen TÜİK ile AKP aleyhinde olan bilgileri okuyucuya duyurmayan yandaş gazeteler gibi hareket ettiğini akla getiriyor.

Ölçme ve Değerlendirme Genel Müdürlüğü iki gün önce de LGS 2026 ilk yerleştirme sonuçlarını açıkladı. Bu rapora göre sınavla öğrenci alan liselere başvuranların yüzde 95,76’sı bir okula yerleşmişken adrese dayalı tercih yapanların ise dörtte biri bir okula yerleşmemiş. LGS 2026’da ilk yüzde 5’e giren öğrenciler açısından en başarılı okulların özel ortaokulları olduğu, bu okullar imam hatiplerin izlediği görülüyor. LGS 2026’da ilk yüzde 5’e giren mezun sayısına göre imam hatip ortaokulu mezunlarından 2 bin 317’si fen liselerine yerleşirken 1957’si imam hatip liselerine; genel ortaokul mezunlarından 13 bin 970’i fen liselerine yerleşirken 9 bin 733’ü Anadolu liselerine ve özel ortaokul mezunlarından 6 bin 733’ü Anadolu liselerine yerleşirken 6 bin 583’ü fen liselerine yerleşmiş.  

Yıllardır ortaokul mezunlarının tercihi fen ve Anadolu liseleri olurken, bakanlığın bu liselerin kontenjanlarını azaltması, bakanlığın çocuklarımıza ne derece önem verdiğinin göstergesi oluyor.

[email protected]