Kıvılcım Çağla
Rusya'da “Orta Sınıf” KIVILCIM ÇAĞLA (Rusya)
Yayın Tarihi: 07.05.2021 , 23:36 Güncelleme Tarihi: 07.05.2021 , 23:36
Rusya Bilimler Akademisi Sosyoloji Enstitüsü uzmanlarınca hazırlanan "Rusya'da Dar Gelirliler: Kimdirler? Nasıl Yaşarlar? Neye Çabalarlar?" başlıklı analitik raporun sunumu 26 Haziran 2008 günü Moskova'da Balçug Kempinski otelinde yapıldı. 144 sayfalık raporda sosyologlar Rusya'daki yeni yoksulların ve "orta sınıf"ın gerçekçi bir portresini çizdiler. Her ne kadar Marksist terminolojiyi kullanmaktan özenle kaçınmış olsa da rapor sağlam bilimsel temellere dayanıyor. Raporun bulguları birtakım sözde sosyolojik araştırmalar yapan firmaların bulgularının aksine Rusya'da orta sınıfın değil yoksulların en büyük sosyal kategori olduğunu ortaya koydu. Gorbaçovcu ihanete ve kapitalist restorasyona önemli ölçüde hizmet etmiş olan Rusya (eski SSCB) bilimler akademisinin bugünkü çizgisi Rusya'daki bilim insanlarının önemli bir kısmının artık kapitalist iyimserlikten bir nebze uyandığının da göstergesi sayılabilir.
Enstitü müdürü Profesör Mihail Gorşkov özel firmaların sosyolojik araştırmaları hakkında şöyle konuştu: "Birtakım sosyolojik araştırmalara dayanarak bazı kişiler bugünkü Rusya'da en kitlesel nüfus kategorisinin orta sınıf olduğunu ve oranının da yüzde 60, hatta 70 olduğunu söyledikleri zaman, ya araştırma sırasında yöntemsel bir hata işlediklerini ya da bilinçli olarak toplumu yanıltmaya çalıştıklarını anlıyoruz. Maalesef günümüz Rusyası'nda orta sınıfın böyle bir egemenliği yok ve gelecek 8-10 yıl içinde de hiçbir biçimde olmayacak".
Mihail Gorşkov'un sunduğu verilere göre Rusya'da en yaygın nüfus kategorisi "dar gelirliler" ve "yoksullar". 2008 baharı itibariyle bu grup nüfusun yüzde 43'ünü oluşturuyor. Gorşkov, bireyin sosyal statüsünü belirlemek için 50 adet gösterge kullanıldığını belirtti. Ancak bu göstergeler içinde temel olarak hane içi kişi başına aylık ortalama gelir alınmış. Bu rakam yoksullar için 4449 ruble (185 dolar) ve dar gelirliler için ise 5789 ruble (241 dolar). Araştırmaya göre yoksullar kategorisinde olanların durumlarının iyileşmesi için herhangi bir umutları ve perspektifleri görünmüyor. Dar gelirlilerin yüzde 20'si sosyal statüsünü yükseltme şansına sahip, ancak aynı oranda bir kesimi de yoksullara katılma "şansına" sahip. Gorşkov, dar gelirlilerin yaşam standardının düşüşüne en iyi örnek olarak kaliteli eğitim ve sağlık hizmetlerinden yararlanamamalarını gösterdi. Sosyologlar raporda ayrıca bugünkü Rusya'da bireyin mesleğinin veya faaliyet alanının sosyal statüsünü belirlemede esas olmadığını ifade ettiler. Gorşkov, dar gelirlilerin yüzde 44'ünün işçiler ve yüzde 25'inin de kalifiye uzmanlar olduğunu bildirdi. Araştırmanın sonuçlarına göre asıl önemli olan ikamet yeri. Dar gelirlilerin yüzde 70'i küçük şehirlerde ve köylerde yaşıyorlar.
Fakat bütün bunlara karşın dar gelirlilerin önemli bir kesimi sosyal statüsünden memnun ve gelecek hakkında iyimser görünüyor. Nesnel olarak dar gelirli guruba dahil olsa bile birçok kişi kendini orta sınıfa ait sayıyor. Profesör Gorşkov bu durumu çağdaş toplumda yoksul olmanın "ayıp" sayılmasıyla açıklıyor.
Araştırmaya göre yoksulların karakteristik özelliği yüksek düzeyde toplumsal apati ve pasiflik. Bu durum özellikle de gençlik için geçerli. Gençlik politika ile ilgilenmiyor ve kendi toplumsal haklarını ve çıkarlarını savunmaya hazır değil. "Dar gelirli kesimler pratikte kendi grup çıkarlarının bilincine sahip değiller" diyor Profesör Gorşkov. "Özellikle gençlik, toplumsal dayanışma ve siyasal kimlik kavrayışına sahip değil. Gençler "evim kalemdir" ilkesine göre yaşıyorlar. Böyle bir yaklaşım Rusya'da sivil toplumun gelişimini frenliyor." Profesör Gorşkov, konuşmasının sonunda Rusya'da son 15 yılın sosyal politikasının tamamen başarısız olduğunu ve gelecek 15-20 yıl içinde olabilecek "sosyal patlama" ve felaketi önlemek için şimdiden önlem alınması gerektiği sonucuna varıyor.