DÜNYA SOLA DÖNÜYOR - RUSYA ve ESKİ SOVYET CUMHURİYETLERİ yazıları

Kırgızistan'daki etnik çatışmanın sebebi bizim burada duymaya alışık olduğumuz türden bir “dış mihraklar” değildir. Rusya'nın çatışmalarda bir rolü olduğunu sanmıyorum. Sebep kapitalist iktidar ve serbest piyasa ideolojisidir. Bakiyev'in kapitalist rejimi içte yolsuzluğu ve diktayı aynen devam ettirmiş, dışta Rusya ve ABD arasında oynayayım derken dengeleri tutturamamıştır. 1989'da perestroykacı kapitalist restorasyon eşliğinde Özbekistan'da Özbekler Ahıska Türklerini katletmişler ve göç etmek zorunda bırakmışlardı. Şimdi de Kırgızistan'daki Kırgızlar Özbekleri göç etmeye zorluyorlar. Kapitalizm ve serbest piyasa halkın sorunlarını çözemediği için sıkıştığı zamanlarda hep bir öteki yaratır ve onu hedef gösterir. Almanya'da Hitler faşizmi Yahudileri hedef göstermişti. Kırgızistan'da da sosyalist bir alternatif yaratılamadığı için halkın kapitalist politikalara öfkesi ırkçı faşist kanallara akmıştır. Oysa SSCB zamanında halklar barış içinde bir arada yaşıyorlardı.

SSCB'nin dağılmasının ardından Orta Asya'da sözde “demokratik” özde dikta rejimleri kuruldu. İktidarı ele geçiren burjuva sınıfı bu ülkelerde devlet mülkünü yağmaladı, bürokrasiye de serbestçe rüşvet alma hakkını tanıdı. Bu ülkelerin liderleri Sovyet zamanında hiçbir Sovyet liderinin hayal bile edemeyeceği fiili ve hukuki yetkilere ve servetlere kavuştular. Bunlardan biri olan Kazakistan'da devlet başkanı kendi seçtiği meclise şimdilerde kendisini ömür boyu dokunulmaz ilan ettirdi. Türkmenistan'daki ölmüş diktatör Türkmenbaşı da aynısını yapmıştı.

Ahat Andican TV'de izlediğim bir konuşmasında Kırgızistan'daki sorunu Sovyet zamanındaki yanlış politikaya bağladı. Güya Sovyet yönetimi Fergana vadisinde etnik yapıya uymayan bir toprak dağıtımı yapmış. Oş ve Celalabad gibi “Özbek şehirlerini” Kırgızlara vermiş. Kendisi de Özbek kökenli olan Andican böylece sadece Özbek milliyetçilerinin tezlerini dile getirmiş oldu. SSCB onun çözümünü uygulamış olsaydı bu sefer Kırgızlar zarar görmeyecek miydi? Birçok yerde olduğu gibi o yörede de halklar iç içe geçmiştir ve belli cumhuriyetler yaratırken içinde başka milliyetlerden insanların bulunması kaçınılmaz idi. Andican gibi beyleri memnun etmek için Sovyet iktidarı etnik temizlik mi uygulasaydı? “Şimdi Özbek ve Kırgız cumhuriyeti diye iki ayrı cumhuriyet var, haydi bütün Özbekler Özbekistan'a, bütün Kırgızlar da Kırgızistan'a” mı deseydi? SSCB'nin ve Stalin'in bulduğu çözüm en optimum çözüm idi. Bütün Sovyet Orta Asya cumhuriyetleri Stalin zamanında ayrılma hakkı olan Birlik cumhuriyeti statüsü kazanmışlardı. Etnik ayrımcılığa izin verilmiyordu.

Hruşçov ve Brejnev zamanındaki yozlaşmadan en çok nasibi alan yerlerin başında Özbekistan ve öteki Orta Asya cumhuriyetleri geliyordu. 1980'lerin başında SSCB'nin başına geçen Andropov Özbek bürokrasisindeki rüşvet ve yolsuzluk ağının üzerine kararlılıkla gitti ancak tamamlamaya ömrü yetmedi. Gorbaçov haini ve ekibinin ihaneti ile SSCB'nin çökmesinin ardından birden bire bağımsız olan Orta Asya cumhuriyetlerinde halkın büyük çoğunluğu tam bir yıkıma uğradı, işsiz kaldı ve yoksullaştı. Kırgızistan bundan en çok etkilenen ülke idi. Görünen o ki bu ülkelerde de sosyalist bir alternatif yaratılamadığı sürece bu türden etnik çatışmalar devam edecektir.