İki lider, yani Devlet Başkanı Salva Kiir ile muhalif eski Başkan Yardımcısı Riek Machar arasındaki çatışma gibi görünse de Güney Sudan’da yaşananlar etnik bir savaştır. Sudan’dan ayrılmak için tam 22 yıl mücadele veren, yaklaşık bir milyon kişinin yaşamı bahasına “bağımsızlığına” kavuşan Güney Sudan’da birkaç haftadır süren huzursuzluk bağımsızlık sonrası da etnik meselenin çözülemediğini gösteriyor. Demek ki sorun çözülmemiş, bağımsızlık sonrasına ertelenmiş.

Olaylar Salva Kiir’in haziran ayında Machar’ı kendisine karşı gizli bir komplo kurduğu gerekçesiyle görevden almasıyla başladı. Machar ise Kiir’i etnik temizliğe hazırlanmakla suçladı.

Kötü tabii. Kiir, ülkenin en büyhük kabilesi Dinka’lara, Machar da ikinci büyük kabile Nuer’lere mensup. Savaş artık bu kabileler arasındadır. Kıyım haberleri geliyor. Görgü tanıklarının ifadesine göre başkent Juba’da çoğu Nuer’lere mensup 200’den fazla kişi güvenlik güçlerince öldürüldü. Hedef seçilerek, bilerek. Yine başkentte, Dinka’lar, Nuer’lere saldırdı, çok sayıda ölü var.

Machar güçleri büyük kentler olan Bor ile Bentiu’yu ele geçirdiler. Bentiu petrol bölgesinin başkenti sayılıyor. Özellikle Bor’da büyük kıyımlar olduğuna ilişkin, henüz doğrulanmamakla beraber ciddi olma olasılığı yüksek haberler geliyor.

Henüz “milletleşememiş” toplukların “devletleşmeleri” milletleşme öncesi sorunları çözemiyor. Güney Sudan bunun en son örneği. Sudan’a karşı çıkacak ortak bir payda bulmuşlar ama o ortak payda şimdi bağımsız hale getirdikleri Güney Sudan’da kaybolmuş demekki.

Machar, hükümetin diyalog çağrısına, tutuklanmış bulunan kendisine bağlı destekçilerinin serbest bırakılması durumunda “evet” diyeceğini açıkladı. Bu belki sorunun çözümü konusunda iyi bir başlangıç olabilir.

Ancak bana kalırsa sorunun uluslararasılaşması olasılığı da bir hayli yüksek. Petrol bölgesinin, ülkede savaşan güçlerden birinin elinde olması bunun nedeni. Ülkede bu bölgeyi elinde tutanla, yani Machar’la ilişkiler geliştirmek isteyenler olaya dahil olabilirler. Bunun sonu o bölgede Bentiu merkezli bir “yeni ülke”nin inşasına kadar gidebilir.

Çünkü bunun için “gerekli olan” her şey mevcut. Çatışmaların ilk gününden bu yana tam 81 bin kişi yerinden yurdundan edildi. Daha da artacak bu sayı. Yani kabileler arası birlikte yaşama şansını ortadan kaldıran bir gelişme bu. Ülke “dost güçler”in işgalinde öte yandan. 7 bin BM askeri var. Liberya ile Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden de 5500 asker gelecek yakında Güney Sudan’a.

Geçtiğimiz hafta iki Hindistanlı barış gücü askerinin de öldürüldüğü ülkede kaos yeni oluşumlara yol açabilecek özellikler gösteriyor. Eğer petrol bölgesini ülkedeki konumunu güçlendirmek için pazarlık konusu yaparsa Machar’ı gelecekte o bölgede kendi kabilesine dayanacak devletin başı olarak görebiliriz.

Petrol savaşları bitti diyorduk ama, petrol lobisi aç gözlüdür, doymaz. Ortam da uygunsa orada kendisine bağlı yeni bir “devletçik” kurdurabilir. Irak’ta, Libya’da yaptığı gibi.

Ve yeni dvletin bağımsızlığını kazanması için 22 yılın geçmesi de gerekmez.

Eli kulağındadır belki.