İnsan nasıl etkilenmez. ABD’de yasa yapıcıların zaman zaman nükseden insanlıkları karşısında gerçekten ne denir bilemiyorum. Şu sıralar ülkenin bir çok eyaletinde uygulanan idam cezalarının nasıl infaz edilmesi gerektiği konusunda çok “insani” bir tartışma yürütülüyor. İdamların eski yöntemlerle infaz edilip edilmemesi üzerine bir tartışma bu. Eski denilen de aslında yirmi yıldan biraz fazla bir zaman önce uygulanan gaz odalarında ya da elektrikli sandalyedeki infazlar. İğneyle infaz yerine bunlar getirilsin isteniyor. Ama asıl istenen “eski yöntem” infaz türü ise idam mangası. Tartışılanlar bunlar.

Zehir enjekte edilmiş iğneyle yapılan infazların kamuda tepki çekmesi üzerine bu tür bir tartışma gündeme geldi ülkede. Geçen hafta Ohio eyaletinde zehirli iğne enjekte edilen Dennis McGuire adlı bir mahkumun 26 dakika can çekiştiğinin açıklanması, yine geçtiğimiz günlerde Oklahoma’da infaz edilen Michael Lee Wilson’un “bütün bedenimin yandığını hissediyorum” sözleri kamuoyunda bu tür infazlara olan tepkiyi arttırmıştı. Yakın zamanlarda Avrupalı ilaç üreticileri mahkumların öldürülmesinde kullandıldığı gerekçesiyle ABD’ye kimyasal satışını durdurmuştu. Yani bu infaz türüne tepki gerçekten çok büyük.

Bunu fırsat bilip idamı tamamen kaldırmak yerine kimi eyaletlerin, özellikle muhafazakar Cumhuriyetçi senatörleri kamuda daha az tepki toplayacağına inandıkları yöntemlerin uygulanmasını istiyorlar bu nedenle. Bunlar arasında dediğim gibi idam mangası özellikle isteniyor. Bu gerçekleşirse, dedi bu muhafazakarlardan biri, idamlar ülkede kamu tarafından “izlenebilir” hale de gelecekmiş. Bu eski tarz yöntemlere dönülmesinin “çok da ekonomik” olduğu blirtiliyor ki, bu ABD’de en önemlş gerekçe haliyle.

Öneri sahibi Missouri eyaletinin Cumhuriyetçi senatörü Rick Brattin. İnsancıl biri olduğu anlaşılıyor. “Bu 1850’lere giderek zamanı çarpıtma ya da vahşi batı yaratma girişimi değil” diyerek önerisini “ben bu soruna ilişkin olarak ileri görüşlüyüm ve çözüm peşinde koşuyorum. Önerim insani olduğu kadar ekonomik de bir çözümdür” sözleriyle savunuyor. Bir gerekçesi daha var. O da zehirli iğneyle infazın mahkemede durdurlabildiğinde cezalandırmada gecikme olması. Bu nedenle kurban yakınlarının yıllarca beklemesi adil değil bu zata göre. Mahkemede o infazların durdurulması kararları sivil toplum örügleriyle idam karşıtı kurumların başarısı aslında. Vurgu yaptıgı yer burası Brattin’in.

Bir deli taş atınca diğer deliler de fırsatı kaçırmadı haliyle. Missouri eyleti başsavcısı ile bazı milletvekilleri de eyalette gaz odalarının yeniden oluşturulmasını istediler. Wyoming eyaleti temsilcileri de infazlarda idam mangasına izin verilmesini isterken, Virginia eyaletinde de milletvekilleri zehirli iğneyle infazın mümkün olmaması durumunda elektrikli sandalyede idam uygulamasının getirilmesini savundular.

Elbette cezalandırmaya değil ama cezalandırmadaki insanlık dışı uygulamaya itirazı var onlarca kişinin. Kim ne derse desin hangi yöntemle olursa olsun devletin birini kamu yararı adına öldürme hakkı yok. Varsa bile böyle bir hakka karşı çıkmak bir insanlık görevi. Suçluların ıslahına yönelik bir cezalandırma yönteminin yerine “intikamcı” bir ceza getirilmiş olması da tabii ki karşı olunması gereken bir saçmalık. Şimdi ABD’de idam karşıtlarının bir hayli yol aldığı bir alanda idam türünü daha katlanılabilir hale getirme çabaları, devlet eilyle uygulanan vahşet gerçeğini ortadan kaldırmıyor.

Ama, idam mangalarının yakında oluşturulması pek bir olası ABD’de.