Suudi Arabistan’da büyük bir ilerleme(!) var. Ülkeye, ülke vatandaşlarına hayırlara vesile olacağına inanıyorum. Suudiler “el öpme” konusunda çok tarihi bir tartışma sürdürüyorlar şu sıralar. El öpmek, öpenin onurunu inciten bir ritüel midir, yoksa saygının gereği midir türünden bir tartışma bu. Çok etkilendim.
Dileyen, istediğinin elini, dilediği nedenle öpebilir elbette ama Suudi Arabistan’da büyüğe saygı adı altında kralından, zabıta amirine kadar herkesin (tabii ki herkes dediğim sadece erkekler) yetki sahibinin elini öpmesi, itaatin, boyun eğmenin bir çeşit ifadesi durumuna gelmiş. O nedenle birilerinin bu tür bir tartışma başlatması aslında anlamlı, elbette önemli de. Öyle ki, Kral Abdullah bin Abdülaziz de tartışmaya katılıp, aile büyüklerinin dışında başkalarının elinin öpülmesinden kaçınılmasını istemiş. Bu uyarıyı herhalde bazı din görevlilerinin ellerini öptürmelerindeki sıklıktan ötürü yapmış olmalı. Malum İslam’ın “en saf” haliyle yaşandığı bir ülke Suudi Arabistan. Mezar bile yok, krallar da öldüklerinde bir yere gömülüyor ki, yakınları bile bilmiyorlar bir süre sonra nereye gömüldüğünü. Böyle bir toplumda “el öptürmek” gibi, kimilerine göre peygamberin de arzu etmediği bir ritüelin sürdürülüyor oluşu anlamsız geliyor haliyle.
Kendini göstermek isteyenin, saygıyla karşılık bağlılık bildirmesinin en iyi yolu el öptürme, malum. O nedenle bu ritüel etkisinden bir şey yitirmez. Ancak, memleketin en hayati meselesi gibi görülüp tartışılması, kelimenin tam anlamıyla aklımıza hakaret elbette. Beş yaşındaki kız çocukları da örtünsün diyen din adamlarının olduğu bir ülke orası. Kadın özgürlüğü söz konusu değil çünkü kadının kendisi bile “yok” hükmünde. Ama konu ciddi ciddi tartışılıyor. Mekke’deki büyük camiinin eski imamı, ki önemli bir din adamıdır, Şeyh Adil el Kelbani, el öpmenin Sufilere özgü bir ritüel olduğunu belirterek ülkenin özellikle Hicaz bölgesinde yaygın bir adet olduğuna dikkat çekiyor. O da kral gibi, bu el öpmenin bir sınırı olmalı diyenlerden. Suudi Arabistan Şura Konseyi Üyesi İsa el Cahit de bazı durumlarda el öpülebileceğini belirtmiş ki, tartışmanın önemini arttıran bir müdahale bu. “Bazıları dini nedenlerle el öpüyorlar ama şeriatta bu yok” diyor bu zat.
Ülkenin böyle bir gündemi var. Ne denir? Aslında, gerçekten yozlaştırılmış da olan bir alışkanlığın tartışma konusu yapılmış olmasını sempatik bulabilirdim. Ancak bu konuda böylesine hassas olan toplumun, özellikle kadınlar konusundaki hiç de “ince” ya da “duyarlı” olmayan tutumunu hatırladıkça, şu el öpme konusundaki “inceliğin” de ne kadar gerçek dışı olduğunu düşünüyorum. Aklımıza hakaretten kastım bu. Son derece kişisel nedenlerle insanlar birbirlerinin elini öpebilirler. Yani, çok da insan onuruna aykırı bir durum yok ortada.
Ama önce şu kadınlara otomobil kullanma hakkını verseler. Vazgeçtim kadın-erkek eşitliğinden, önce bu olsa bari. Suudiler, kimin neresinin neden öpüleceği konusunu madem tartışma konusu yapmışlar o zaman umarım bazı Suudiler ABD’nin neresinin öpüleceği konusunu da tartışırlar. Belki “sürekli popo öpmek iyi değildir” sonucuna ulaşmayı başarırlar.
Benimki de umut işte...