Amerika Birleşik Devletleri’nde geçen Salı yapılan ara seçimler bütün dünyada ilgiyle izlendi ve bu ilgiyi boşa çıkartmayan çarpıcılıkta sonuçlar verdi.

Ara seçimlerde Kongre’nin iki kanadını oluşturan Temsilciler Meclisi’nin tamamı, Senato’nun ise üçte biri yenileniyor. Yalnız seçimler bununla sınırlı kalmıyor. Birçok eyalette Valilik, Belediye Başkanlığı ve Başsavcılık gibi makamlar için de seçimler yapılıyor.

Sonuçlara biraz daha ayrıntılı bakınca Başkan Trump’ın Cumhuriyetçi partisinin sadece Kongre seçimlerinde değil, bu yerel nitelikli seçimlerde de ağır bir yenilgiye uğradığını görebiliyorsunuz. Yenilginin temel sebebinin Trump olduğuna da kuşku yok. Başkan olmadan önce ucuzluk ve savaşsızlık vaat eden Trump’ın bu konudaki bir buçuk yıllık sicili ortada. Henüz çok net araştırmalar çıkmış olmasa da, Trump Reis’i neredeyse ilahi varlık olarak gören MAGA seçmeninin hoşnutsuzluğunu sandık başına gitmeyerek gösterdiği, görece daha merkeze yakın duran Cumhuriyetçi seçmenin ise Demokratlara oy verdiği anlaşılıyor.

Yenilgiyi irdelerken bir de, emperyalizmin yenilebileceğini ve geriletilebileceğini bir kez daha gösterdikleri için İran halkına bir selam göndermeyi de unutmayalım.

Demokrat partinin simgesi eşek, Cumhuriyetçilerinki ise fil biliyorsunuz. Özet olarak eşek, fili devirebildi ise, bunda en önemli rolü İran oynadı demek yanlış olmaz. Bu arada madem ki totemlerden gidiyoruz, İran’ı simgeleyen hayvanın aslan değil, sadece bu ülkede yaşayan Asya Çitası olduğunu de ekleyelim ve homo sapiens dünyasına dönelim.

Amerikan sisteminde her Başkanlık döneminin ortasına denk gelen ara seçimlerden genellikle o sırada muhalefette bulunan partinin kazançlı çıkması alışılmış bir olgu. Ancak bu kez elde edilen sonuç 1974 yılından beri en açık farka işaret ediyor. 
Ülkedeki siyasi topoğrafyada Demokratlar lehine kayda değer bir değişiklik olduğu kesin. Cumhuriyetçi partinin kaleleri sayılan Kansas, Güney Carolina, Ohio, Maine gibi eyaletlerde dahi Demokratlar kazandılar. Peki buradan 2028’deki Başkanlık seçiminin Demokratlar bakımından şimdiden çantada keklik olduğunu söyleyebilir miyiz? Hayır. Bir kere bunun teknik bir sebebi var.

Demokratların ara seçimlerde ülke çapında elde ettiği oy oranı rakibi Cumhuriyetçilere göre çok yüksek ama ABD’de Başkan seçilmek için oyların çoğunu almak her zaman yeterli değil. İkinci seçmen diye adlandırılabileceğimiz bir kurulu merkez alan bir mekanizma nedeniyle halkoyu Başkanlık seçimine doğru yansımayabiliyor.

İşin siyasi boyutu daha da karmaşık. Bir kere Demokratların 2028 için belirlenmiş bir adayı yok. Kamala Harris’in “renkliliği” ve “cinsiyeti” kimseyi ikna etmiyor. O yüzden de bu kampanyayı iki dönem kuralı sebebiyle bir daha Başkan olamayacak Obama sürüklemek durumunda kaldı. Seçimin kampanyasının başlamasına kadar geçecek bir, bir buçuk yıllık sürede Demokratlar hem kendi tabanlarını hem de tarafsız seçmeni ikna edecek bir aday bulmak durumundalar. Bu bir sorun ama aşılabilecek bir sorun. Örnekleri var.

Asıl büyük sorun ise Demokrat Partinin içerisindeki çatlak. Birbirinden temelde büyük farklılığı olmayan iki partili ABD sisteminde Demokratlara verilen rol, yeri ve zamanı geldiği ölçüde solculuk yapmaktır. Bunu açarsak, esasen İsrail ve sermayeye, sermaye düzenine sadakat bakımından Cumhuriyetçilerle aynı kaptan su içen Demokratların bir işlevi de kendini bir şekilde solcu sayan kitleleri bir veya iki siyasetçi vasıtasıyla sistem içinde tutmaktır. ABD siyasetini izleyen herkesin tanıdığı Vermont Senatörü Bernie Sanders bunun en kıdemli örneğidir.

85 yaşındaki Sanders her Demokrat önseçiminde kampanyaya girer, ABD ölçeğinde sol reçeteler savunur, tabana heyecan getirir, ciddi destek de alır ancak son noktada yenilir. Başkanlık seçimleri yaklaştığında ise adaylık yarışında olduğu sırada gayet doğru eleştiriler getirdiği, yerden yere vurduğu Demokrat adayı destekleyeceğini açıklar. “Cumhuriyetçilerin kazanmaması” için Demokrat adaya oy ister. Seçmene bir tür “tıpış tıpış” oy verme çağrısı yapar ve bir sonraki seçime kadar perde kapanır.

Son yıllarda Sanders’a, muhtemelen emeklilik yaşı da bir hayli geçtiği için, bir de küçük kız kardeş gelmişti. Temsilciler Meclisi’nin New York üyelerinden Alexandria Ocasio-Cortez (AOC). Ağzı laf yapan, emekçi ve latino kökenli bir siyasetçi olarak yıldızı parlamıştı. Yalnız son dönemde kariyerizminin yola çıktığı siyasi çizgiye galebe çaldığı ve hafif hafif Demokratların kurumsal çizgisine kaydığı işaretlerini veriyordu.

Bu yılın ilk “solcu” demokrat ürünü ise kuşkusuz Mamdani oldu. Sanders ve AOC’den farklı olarak bir temsil makamına  değil, eni konu bir icraat makamına seçilen Mamdani, kendi partisindeki hâkim çizgiye karşı yürütmek zorunda kaldığı kampanyasını yoksullukla mücadele eksenine oturtmuştu. Belediye’nin market açması, kira tavanı, ücretsiz toplu ulaşım gibi vaatleri ABD ölçülerinde önemliydi.

Bu son seçimlerde ise Mamdani çizgisinin artık bir istisna olmaktan çıkmaya başladığını gördük. Sermaye medyası bilinçli bir tercihle bu yeni siyasetçi kuşağının etnik, cinsel veya dinsel kimlikleri üzerinde durmayı tercih etti. Kızılderili, Müslüman, eşcinsel vs.. Oysa kendilerini “dem-soc” (Demokratik Sosyalist) olarak adlandıran adaylar ağırlıkla hayat pahalılığı, saatlik asgari ücret ve sağlık sigortası gibi doğrudan yoksullara seslenen temalarla seçmenin karşısına çıktılar ve önemli başarılar elde ettiler.

Bunların bir diğer ortak noktası ise İsrail karşısındaki tutumlarıydı. Siyonizme ve Filistin soykırımına destek bağlamında Cumhuriyetçilerle yarışan Demokrat Parti ana akımının aksine bu adaylar, ülkedeki en kurumsal ve güçlü İsrail lobisini oluşturan AIPAC’tan maddi destek almayı reddettiler. Tam tersine, AIPAC bu adaylar seçilmesin diye rakiplerine milyonlarca dolar akıttı ama başarılı olamadı. Örneğin, Michigan’da Mısır kökenli Abdul Sayed, sadece cumhuriyetçi adayla değil, AIPAC ödenekli demokratların ihanetiyle de mücadele ederek kazandı.

Uzatmadan söylersek, Demokrat Parti içinde uzun yıllardır bir “renk”, bir “dokunuş” olarak varlığını sürdüren “sol akım” ilk kez bu seçimde bir aksesuar olmaktan çıktı, elle tutulur bir siyasi ağırlık kazandı. Bu noktada lütfen ABD bağlamında konuştuğumuzu ve bu yeni akımın hiçbir şekilde “evcilleştirilmiş” kapitalizm dışında bir alternatifi savunamadığını unutmayalım.

Önümüzdeki günlerde Demokrat çoğunluğun elde edildiği Senato ve Temsilciler Meclisinde Başkanlık seçimleri yapılacak. Teamül, önceki dönemde azınlık grubu başkanları olan sırasıyla Chuck Schumer ile Hakeem Jeffries’in bu görevlere seçilmeleri. Ancak şimdi “sol” kanadın bu konuda ciddi itirazları var. Her iki siyasetçinin de AIPAC ödenekli olmaları ve Gazze soykırımına destek vermeleri bunun temel sebebi. Yeni nesil Demokratlar da denilen bu grup bir “kan değişimi” ve “gençleştirme” talep ediyor.  Demokratların 54 sandalyeyi garantilediği 100 üyeli Senato’da 14 Demokrat senatör şimdiden Schummer’i desteklemeyeceklerini açıkladılar.

Bu Demokrat Parti bakımından önemli bir sorun. Sermaye düzeninin iki ana payandasından biri olarak kalması gereken partide “yeniler” iktidar perspektifi kaybedilmeden nasıl hizaya getirilecek? Mesele sadece bu görece genç siyasetçilerin kenara itilmesinden ibaret olsa sorun değil. Sonuçta toplam 535 üyesi bulunan Kongre’nin her iki kanadında AIPAC’a rağmen seçilen Demokrat sayısı 55 ila 80 arasında tahmin ediliyor. Ancak bu yeni akımın arkasında güçlü bir seçmen desteği var. Yoksulluk konusunda olduğu kadar İsrail konusunda da ABD kamuoyunda ciddi bir dönüşüm yaşanıyor. Salt seçim sonuçları değil, son dönemde yapılan anketler de özellikle genç Amerikalılarda İsrail tepkisinin çok yüksek seviyelere ulaştığını gösteriyor. Anketlerin gösterdiği bir başka sonuç ise ABD bağlamında dahi olsa “sosyalizm” düşüncesine duyulan yakınlıktaki yükseliş. 

Toplumun eğilimi bu yöndeyken, Demokratların yola eskisi gibi devam etmeye kalkışmaları siyasi bir bedel ödemelerine sebep olabilir.

Erhan (Nalçacı) Hoca yıllardır sık sık ABD’de bir şeylerin değişmekte olduğunu yazıyor. Belki de bir kısmımız bu yazıları devrimciliğimizin olmazsa olmazı umudu büyütmeye yönelik bir çaba olarak yorumluyor, tespitlerden çok dilekleri yansıttığını düşünüyoruz.

Fena halde yanılıyor olabiliriz!

Bu seçimlerde ortaya çıkan tablo ve Demokrat parti içerisindeki çatlaklar gösteriyor ki ABD’de gerçekten bir şeyler oluyor. Emperyalizmin kumanda merkezinin bu gelişmelere kayıtsız kalmayacağı ve çizgiden ayrılanları yeniden hizaya sokmak için elindeki geniş olanakları kullanacağı kesin.

Yine de ABD’de uç veren toplumsal dönüşümü ihtiyatlı bir iyimserlikle ama dikkatle izlemeliyiz.