Hakkı Başgüney'in “Jean Luc Mélenchon” başlıklı yazısı 14 Nisan 2013 Pazar tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.

Fransa solunun Cumhurbaşkanı François Hollande’ın güç ve beğeni kaybı yaşadığı bir dönemde yükselen ve aynı zamanda çok tartışmalı bir isim olan Jean Luc Mélenchon’a, bu yazıda genişçe yer vermeye çalışacağım. Mélenchon’u mümkün olduğunca objektif bir zeminde, hataları ve sevaplarıyla, sol bir figür olarak değerlendireceğim. Ancak haklı eleştirilere ve bu cazip ama çelişkili kişiliğin açmazlarına da yer vereceğim.

İlk olarak, Mélenchon adını ilk kez duyacak olanlara bir hatırlatma yapalım ama bu ismin daha çok uzun zaman Avrupa solunun ve dünya solunun karşısına çıkacağı öngörüsünde de bulunalım. Mélenchon’un gençlik yıllarında daha önce Sosyalist Parti’yle başbakanlığa kadar yükselen Lionel Jospin’le aynı siyasi geçmişi paylaştığını belirtelim. İkisi de gençliklerinde epey de illegal bir Troçkist grubun aktif militanlarıymış. Sosyalist Parti’de kesişen ortak siyasi kariyerleri farklılaşırken, ikisi de Fransız sol siyasetinin önde gelen figürleri olmayı başardılar. Jospin’in düzenin basamaklarındaki yükselişi ve şu andaki emekliliğinin aksine Mélenchon, Sosyalist Parti’de epey önemli görevleri üslendikten (bakanlık, senatörlük gibi) sonra ayrılıp kendi Sol Partisini kurarken son yıllarda da Fransa’da siyasetin dört önemli figüründen biri olmayı başardı. Mélenchon bir kez daha radikal olan sol geçmişini anımsıyor ve solun solunda siyaset yapmaya karar veriyordu. Son başkanlık seçimlerinde eski Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy, Hollande ve Milliyetçi Cephe’nin adayı Le Pen ile beraber yüzde 11 oy ile önemli bir etki de sağladı ve solun soluna bir canlılık taşıdı. Solun solu’nun önemli aktörü Fransız Komünist Partisi de Mélenchon’u başkan adayı olarak göstererek ve Sol Cephe açılımıyla beraber güç kazandı. Sosyal devletin kazanımlarının korunması eksenli liberal politikalara karşı etkili bir muhalefet yaparak, eski görkemli günlerine tam anlamıyla dönmese de, Fransa siyasetinin seçilmişler bazında 3. büyük gücü olduğunu hatırlattı.

Mélenchon ne kadar güvenilir ve neden bu kadar ilgi çekiyor halk nezdinde? Mélenchon ilk olarak iyi bir hatip, karizmatik bir kişilik ve halkın duymak istediklerini ama sol siyasetçilerin uzun bir süredir söylemediklerini söyleyen bir siyasetçi. FKP’nin son büyük sekreteri olarak bilinen George Marchais’yi de biraz hatırlatıyor. Marchais, çok iyi bir hatip ve konuşmalarıyla halkın büyük desteğini kazanan bir fıgürdü. Marchais’nin ölümünden sonra yeri doldurulamayan bu karizmatik lider boşluğunu, komünistler için Mélenchon çok iyi değerlendirdi. Peki, efsane lider Marchais’ye haksızlık etmiyor muyuz? Fransız televizyonlarında Sovyetler Birliği’nin Afganistan müdahalesini net bir şekilde savunan bu komünist liderin aksine, Mélenchon anti-emperyalist çerçevede güven vermiyor. Mélenchon Libya’da NATO müdahalesini destekledi. Cezayir’e yaptğı gezide Cezayir devrimine iç savaş demesi büyük tepki çekti. Mali’deki Fransız varlığına da tam olarak karşı çıktığı söylenemez, müdahaleyi eleştirse de... Öte yandan Mélenchon, Latin Amerika’nın solcu liderleriyle çok sıcak ilişkiler kurmayı başardı. Kendisi ve partisi Chavez’e ve diğer halkçı liderlere destek olurken, Mélenchon’un bu liderleri örnek aldığı da biliniyor. Peki, Marchais’nin yine bir televizyon programında “Sosyalistlerin ipini sıkı tutmak lazım, bırakırsan nereye kaçacakları belli olmaz” dediğini hatırlatırsak, Mélenchon’un Sosyalistlere dönük tavrı nedir? Mélenchon, Sosyalist Parti’de uzun yıllar çalışmasına rağmen şu anda bu partiye karşı en etkin muhalefeti yapan kişi. Sosyalist Partiyi (PS) sola çekmek ya da kontrol etmektense, ki bu artık eskisi gibi çok mümkün değil ve eskiden ne kadar mümkün olduğu da tartışmalı, bu partiyi bölmeye ve bu partiden kopanları da kapsayan yeni bir Sol Cephe inşa etmeye çalışıyor.

Tabii bu hedefinde zorlansa da, ki partisinin tek milletvekili de Mélenchon’a goşist diyerek siyaseten yolunu ayırdı, halk nezdinde beğenisi giderek yükseliyor. Son anketlerde, halkın yüzde 35’inin olumlu görüşüne mazhar oluyor. Peki, FKP ile ilişkiler nasıl? Bir ara basında FKP Sekreteri Pierre Laurent ile Mélenchon arasında bir liderlik krizi olduğu haberleri yapılsa da, FKP merkezi kolay kolay Mélenchon’dan vazgeçemez. Öte yandan Mélenchon, belediye seçimlerinde Sosyalist Parti’den bağımsız adaylar çıkararak, FKP’nin uzun yıllardır seçimlerde birçok birimde PS ile birlikte hareket etmesine de karşı çıkmış oluyor. FKP’nın sol kanadı da bu hamle üzerine FKP’yi Mélenchon’un goşist siyaseti ile PS arasında sıkışmakla suçladı. Mélenchon’u goşist, popülist bulan sadece komünistler değil, liberal kalemler de sık sık Mélenchon’u eleştiriyor ve İtalya’daki popülist aday Beppe Grillo’ya benzetiyorlar. Bir yargıya varmadan, bu isimle daha çok karşılaşacağımızı not edelim ve güvenmekte zorlansak da Fransa’da radikal sol siyasete dinamizm katan bu ismi izlemeye devam edelim.