Atilla Özsever
‘Kıskanç Avrupa’nın emeklileri
Yayın Tarihi: 19.11.2026 , 00:00
soL'a güvenin, algoritmaya müdahale edin. Tek tıkla soL Haber'i Google'da tercih edilen kaynağınız olarak belirleyin.
Ülkemizde emekli aylıklarına ne kadar zam yapılacağı tartışılırken “Avrupa’da emeklilerin hali nasıldır?” sorusu aklımıza geldi. Öncelikle Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın 2021 yılında Adana’da bir törende yaptığı şu dikkat çekici konuşmayı hatırlatalım:
"Amerika'nın, İngiltere'nin halini görüyorsunuz değil mi? Benzin yok benzin. Almanya'da kuyruklar, Fransa'da kuyruklar, yiyeceklerini bulamıyorlar, Türkiye'de böyle bir sorun yok.”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, 2016 yılından itibaren çeşitli vesilelerle “Avrupa (veya Batı) bizi kıskanıyor” söylemini daha ziyade savunma sanayi, enerji aramaları, sağlık sistemi ve dış politika hamleleri üzerine ifade etmiştir. Ancak böyle bir söylem, ister istemez Türk insanının Avrupalı vatandaşlardan daha fazla imkana sahip bulunduğu şeklinde de yorumlanmıştır.
Bu çerçevede Avrupa ülkelerinde yaşayan emeklilerin maaşlarıyla yaşam giderlerini nasıl karşıladıklarını ortaya koymaya çalışalım.
En iyisi Lüksemburg
Bordro ve insan kaynakları şirketi Moorepay’in araştırmasına (Ekim 2025) göre, Kuzey ve Batı Avrupa’da emekli maaşları büyük ölçüde temel giderleri karşılıyor ya da aşıyor. Doğu Avrupa ile Balkanlar’da ise çoğu zaman bu giderleri karşılamaya yetmiyor (24 Mart 2026, Euronews).
Kiranın hariç tutulduğu ve tek kişinin gelirini esas alan araştırmada, emekli aylıklarının temel giderleri karşıladığı en iyi ülke Lüksemburg . Bu ülkede ortalama emekli maaşı 28 bin 790 euro, yaşam maliyeti ise 12 bin 791 euro.
Bu durum da, 15 bin 999 euroluk bir fazlaya işaret ediyor. Başka bir deyişle, Lüksemburg’da emekli maaşı, yaşam maliyetinin iki katından fazla bir düzeyde bulunuyor.
Emekli maaşlarının yaşam maliyetinin iki katından fazlasını karşılayan diğer iki ülke ise, İtalya (yüzde 210) ve Finlandiya (yüzde 208)’dır. İspanya yüzde 199, Danimarka ise yüzde 189 ile bu seviyeye yakın ülkeler arasında yer alıyor.
Yeterli ülkeler
Yine birçok ülkede de emekli maaşlarının yaşam maliyetine oranı yüzde 150 ile yüzde 180 arasında değişiyor ve bu da görece yüksek bir düzeye işaret ediyor.
Bu ülkeler; İzlanda yüzde 179, Norveç yüzde 178, Almanya yüzde 176, Belçika yüzde 170, Avusturya yüzde 165, Fransa yüzde 160, Hollanda yüzde 159 ve İsveç yüzde 158 olarak sıralanıyor.
Altı ülke ise yüzde 100 ile yüzde 150 aralığında bulunuyor. Bu ülkelerde emekli maaşları, tek kişinin yaşam maliyetini karşılamaya yetiyor ancak elde de sınırlı düzeyde bir para kalıyor.
Bu ülkeler; İsviçre yüzde 131, İrlanda yüzde 126, İngiltere yüzde 120, Polonya yüzde 112, Çekya yüzde 108 ve Yunanistan yüzde 103. Emekli aylığının temel giderleri karşıladığı ülke sayısı 19’dur.
Hesaplamalara kira giderleri dahil edildiğinde, özellikle büyük şehirlerde ve Batı Avrupa metropollerinde maaşların alım gücü önemli ölçüde düşüyor.
Yetersiz ülkeler
Avrupa’nın 20 ülkesinde ise belli bir yetersizlik söz konusudur. Slovenya’da bu karşılama düzeyi yüzde 95, Slovakya’da yüzde 94, Estonya’da yüzde 91, Portekiz’de yüzde 90, Karadağ’da yüzde 89, Litvanya’da yüzde 85, Hırvatistan’da yüzde 82 ve Macaristan’da yüzde 81’dir.
Gürcistan yüzde 22 ile son sırada yer alırken ardından Arnavutluk yüzde 29, Ukrayna yüzde 29 ve Moldova yüzde 42 düzeyi ile yetersiz ülkeler arasında yer alıyor. Bu ülkelerin hiçbirinde emekli maaşları yaşam maliyetinin yarısını bile karşılamaya yetmiyor.
Yine aynı araştırmaya göre, emekli maaşlarının yaşam maliyetini karşılama oranı Bosna-Hersek’te yüzde 53, Kıbrıs’ta yüzde 58, Kuzey Makedonya’da yüzde 61, Türkiye’de yüzde 64 ve Letonya’da yüzde 65 düzeyindedir.
Türkiye son sırada
Marsh CFA Enstitüsü tarafından hazırlanan ve dünya nüfusunun yüzde 66’sını kapsayan 2026 Küresel Emeklilik Endeksi araştırmasında ise, emeklilik sistemleri, gelir yeterliliği, sürdürülebilirlik ve güvenilirlik ölçütleri üzerinden bir değerlendirme yapıldı.
Türkiye, raporda incelenen 19 Avrupa ülkesi arasında emeklilik gelirlerinin yeterliliği, finansman yapısı ve sistemin sürdürülebilirliği başlıkları açısından en düşük puanı alan ülke oldu. Türkiye’nin puanı, 100 üzerinden 46,6. Küresel Emeklilik Endeksi’nin ortalama puanı ise, 65,3’tü. (Birgün, 24 Ekim 2024).
Endeks sonuçlarına göre Hollanda, 100 üzerinden 85,8 puan alarak ilk sırada yer aldı. Hollanda’nın yüksek puanında sosyal devlet anlayışının kamusal emekliliği gözeten uygulamalarının etkili olduğu görüldü.
Hollanda’yı 84,1 puanla Danimarka ve 84 puanla İzlanda izledi. İsveç, Finlandiya, Norveç, Singapur, İsrail ve Avustralya da yüksek puan alan ülkeler arasında bulunuyor.
Diğer bir araştırma
Öte yandan Fransa merkezli uluslararası finans kuruluşu Natixis ile İngiliz araştırma şirketi CoreData Research tarafından hazırlanan 2026 Dünya Emeklilik Araştırması'na göre de, emeklilik dönemi için en elverişli koşullara sahip ülkenin Norveç olduğu değerlendirildi.
Alman Stern dergisinin aktardığı habere göre, Norveç'i İrlanda, Hollanda, İsviçre ve Danimarka izledi. Almanya yedinci sırada yer alırken, Türkiye ise 44 ülke arasında 42. sırada yer aldı. Türkiye'nin gerisinde yalnızca Kolombiya ve Hindistan bulunuyor.
Görüldüğü gibi özellikle Batı Avrupa’daki ülkelerin emeklileri, yaşam standartları açısından uygun bir hayat sürdürebiliyorlar. Kuşkusuz böyle bir yaşam tarzının oluşmasında o ülkelerdeki emekli sendikalarının mücadelesinin de etkisi var. Emekli örgütlerinin diğer işçi sendikalarıyla birlikte ortak bir mücadele sürdürmesi de önemli. Ne diyelim darısı bizim başımıza…