İzmir Aliağa'daki HABAŞ Demir Çelik fabrikasında 9 Kasım 2026 günü meydana gelen patlama ve yangında 19 işçi hayatını kaybetmişti. İş cinayeti, daha doğrusu katliamı, toplumda büyük tepkiye neden oldu.

Demir-çelikten tıbbi gaz üretimine, finans sektöründen liman işletmeciliğine ve otomotive kadar pek çok alanda faaliyet gösteren HABAŞ Topluluğu'nun Aliağa fabrikasındaki işçi katliamı, işverenin kâr hırsını ve işyerindeki denetimsizlik gerçeğini bir kez daha ortaya çıkardı.

İş cinayetleriyle gündeme gelen şirkete AKP hükümetleri döneminde milyarlarca liralık vergi indirimi sağlandığı ve şirketin kamudan çok sayıda teşvik aldığı belirlendi. Şirketin yüksek kazancına karşın iş ve işçi güvenliğine yönelik gerekli adımları atmadığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın ise denetim zafiyeti gösterdiği belirtildi.

İSİG Meclisi'nin verilerine göre, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın göreve geldiği Haziran 2023'ten Kasım 2026'ya kadar geçen dönemde en az 7 bin 102 işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetti.

HABAŞ'taki iş cinayetleri

Yine İSİG Meclisi'nin verilerine göre, HABAŞ işletmelerinde 1999 yılından bu yana iş cinayetlerinde en az 45 işçi yaşamını yitirdi. Son 10 yılda ise en az 17 işçi çalışırken hayatını kaybetti.

Katliamla ilgili 9 kişi tutuklanırken HABAŞ patronu Mehmet Rüştü Başaran ise bir gün gözaltında kaldıktan sonra ev hapsine gönderildi. Başaran, cezasını yüzlerce milyon liralık lüks yalısında geçirecek.

Patron Rüştü Başaran, uluslararası üne sahip Forbes dergisinin "En zengin 100 Türk" listesinde yer aldı. 950 milyon dolarlık şahsi servetiyle listede 35'inci sırada bulunuyordu.

Sorumlu çok

Patlamanın ardından açıklama yapan DİSK'e bağlı Birleşik Metal-İş Sendikası Genel Başkanı Özkan Atar, işçi sağlığı ve güvenliği alanındaki denetimsizliğe tepki gösterdi.

Atar, "Türkiye'de çalışma yaşamı açısından en vahim kitlesel işçi cinayetlerinden birini yaşıyoruz" dedi. Birleşik Metal-İş Başkanı Atar, HABAŞ'ın iş cinayetleri konusunda sicili kabarık bir fabrika olduğunu söyledi.

Özkan Atar, facianın sorumluluğunun yalnızca işverene ait olmadığını belirterek kamu yönetimini, teknik yönetimi, denetim mekanizmalarını ve işyerinde sendikal hassasiyet göstermeyen Türk-İş üyesi Türk Metal Sendikası'nı da sorumlu tuttu.

Kaza değil cinayet!

İzmir Aliağa'daki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda meydana gelen patlamanın ardından faciaya tepki gösteren siyasi parti ve kitle örgütleri, olayın "kaza" değil "cinayet" olduğunu belirterek ülkenin dört bir yanında sokağa çıktı.

Emek ve Demokrasi Güçleri İstanbul, İzmir, Çorum, Edremit, Bodrum ve Çanakkale'de eylemler düzenlerken TKP de İzmir'de yaptığı gösteride şu açıklamayı yaptı:

"Patronlar neredesiniz? Kapınıza geldik. Hatırlatmaya geldik. Bu iş cinayetinden hesap vermeden kaçamazsınız! İşçi dostlarımızın, hayatını yitiren dostlarımızın hesabını soracağız."

Emek ve Demokrasi Güçleri ayrıca taşeronlaştırma zincirine, ertelenen bakımlara ve göstermelik cezalara dikkat çekerek üretimin durdurulmasını ve acil taleplerin karşılanmasını istedi.

Kartal mitingi

Öte yandan DİSK'e bağlı 14 sendika, 29 Kasım'da İstanbul Kartal'da "Yoksulluğa, emperyalist savaşlara karşı insanca bir yaşam için" sloganıyla miting düzenleyecek.

Miting öncesinde 9 Kasım'da Bostancı'daki sendika genel merkezinde yapılan toplantıya TKP, Sol Parti, TİP ve EMEP gibi siyasi partilerin temsilcilerinin yanı sıra Tüm Emeklilerin Sendikası, Özel Öğretmenler Sendikası ve KESK İstanbul Şubeler Platformu gibi çok sayıda kuruluş da katıldı.

Bu arada Gebze Sendikalar Birliği de 12 Kasım'da kentte yürüyüş ve basın açıklaması yaparak Kartal mitingine katılma çağrısında bulundu. Birliğin Dönem Sözcüsü ve Birleşik Metal-İş Gebze 2 No'lu Şube Başkanı Necmettin Aydın, son dönemde yaşanan iş cinayetlerine dikkat çekerek HABAŞ fabrikasındaki patlamada 19 işçinin hayatını kaybettiğini, çok sayıda işçinin yaralandığını hatırlattı.

Necmettin Aydın, "İş cinayetleri kader değildir! İşçilerin yaşamı patronların kârından değerlidir" diye konuştu. İşçi sağlığı ve iş güvenliğinin maliyet unsuru olarak görülmesinin, taşeronlaştırmanın, güvencesiz çalışmanın ve etkili kamusal denetimin sağlanmamasının iş cinayetlerine yol açtığını belirten Aydın, HABAŞ ve İzmit Dilovası'ndaki ölümlerin bütün sorumlularının bağımsız ve etkili soruşturmalarla ortaya çıkarılmasını istedi.

Görüldüğü gibi 29 Kasım'da Kartal'da yapılacak mitingde, öncelikle iş cinayetlerine karşı güçlü bir tepkinin gösterilmesi önem kazanıyor.