Ülkemizdeki kira sorunu bütün şiddetiyle sürüyor. En son verileri Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM), iki gün önce yayınladı.

BETAM’ın Temmuz 2025 Raporu’na göre, 100 metrekarelik bir konutun ortalama kira bedeli İstanbul’da 31 bin 580 liraya yükselirken, Ankara’da 23 bin 850 lira, İzmir’de ise 27 bin 270 liraya çıktı. Türkiye genelinde ortalama kira bedeli ise 23 bin 400 lira oldu.

Gayrimenkul uzmanları ise, kira sorununu değerlendirirken Türkiye genelinde ortalama kiranın 25 bin liraya, İstanbul’da da 30 bin liraya ulaştığını belirtiyor (“Kira krizi derinleşiyor”, Elif Özge Yalçın, Cumhuriyet, 16 Temmuz 2025).

Kuşkusuz kira sorunu, dar gelirli vatandaşları ve bu arada emeklileri de çok yakından etkiliyor. DİSK’in (Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu) Temmuz 2025 Emeklilik Raporu’na göre, Türkiye’de ortalama emekli aylığı 17 bin 252 TL.

Ortalama kiranın 25 bin lira düzeyinde olduğu ülkemizde 17 bin lira aylık alan ve kirada oturmak zorunda kalan bir emekli nasıl geçinecek, nerede ev bulacak ve yaşayacak?

Maaşlar kiraya yetmiyor

Yazılı ve görsel basın, hemen, hemen her gün kira sorunu haberleriyle dolu. Nefes Gazetesi’nin 17 Temmuz 2025 tarihli nüshasındaki “İktidar emekliyi duymuyor” başlıklı haberde emeklilerin kiralara yönelik şikayetleri de yer aldı.

75 yaşındaki emekli Mustafa Kemal Ünalan, “25 bin lira kira veriyorum, aldığım maaş 35 bin lira. Benim ailem 10 bin lirayla ne yiyip içecek. 2001 yılında o zamanki asgari ücretin üç katı emekli maaşı alırdık. Şimdi kirayı bile ödeyemiyorum” diye isyan ediyordu.

73 yaşındaki Muzaffer Şimşek ise, “Bu ülkeye 32 sene boyunca hizmet ettim ancak bu hükümet beni açlığa mahkum etti. Aldığım maaş kirayı karşılamıyor. Bodrum katında oturduğum dairenin kirası 19 bin lira. Saray’dakiler gösteriş içinde yaşarken halk açlık sınırının altında yaşıyor” diyordu.

73 yaşındaki Zehra Canan da, kıyafetlerini çöpten topladıklarını belirterek 10 bin liralık kirayı ve elektrik, su faturalarını ödedikten sonra emekli maaşından geriye bir şey kalmadığını ifade ediyordu.

68 yaşındaki Bağ-Kur emeklisi Aslan Peker de, yeni zamla 19 bin lira olan maaşının kiraya ve faturalara dahi yetmediğinden şikayetçiydi.

Şimşek’e göre kiracı emekliler 

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, AKP’nin 11-13 Temmuz 2025 tarihleri arasında Ankara Kızılcahamam’da yapılan kampında milletvekillerinin sorularını yanıtladı. Şimşek, emeklilerin durumu ile ilgili olarak da bilgi verdi.

Maliye Bakanı Şimşek’e göre emeklilerin yüzde 14’ü kirada oturuyor. Yani yüzde 86’sı ev sahibi ya da kirada oturmuyor. Türkiye Emekliler Derneği’nin (TÜED) 2023 yılı araştırmasına göre ise, emeklilerin yüzde 23,7’si kiracı, yüzde 35,5’i ise sobalı evde oturuyor.

TÜED’in bu araştırması, 2023 yılına ait. EYT’lilerle (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) birlikte geçen iki yıl içinde emekli sayısının artması ve ekonomik olanaksızlıkları nedeniyle kirada oturan emeklilerin oranının da yüzde 30’lara ulaştığı belirtiliyor.

Öte yandan TÜİK’in (Türkiye İstatistik Kurumu) 2024 istatistiğine göre de, ülkemizdeki kirada oturanların oranı yüzde 28, diğer bir ifade ile kirada oturanların sayısı 24 milyonu geçti.

TÜİK'in “istatistiklerle aile” araştırmasına göre, 2014'te yüzde 61,1 olan ev sahibi hane oranı 2024'te yüzde 56,1'e geriledi. Kiracı oranı ise aynı dönemde yüzde 22,1'den yüzde 28'e yükseldi.

DİSK’in emekli raporu

Emeklilerin yoksullaşma süreci, sendikaların da raporlarına yansıyor. DİSK’in Temmuz 2025 Emeklilik Raporu’na göre,  Türkiye’de ortalama emekli aylığı 2003’te asgari ücretin yüzde 36 üzerinde iken günümüzde asgari ücretin yüzde 22’sinin altına geriledi.

2025 yılının ilk yarısında ortalama emekli aylığı 17.252 TL, ortalama işçi emekli aylığı ise 17.089 TL’dir. Buna karşın en düşük emekli aylığı 14.469 TL’dir.

Düşük emekli aylıkları sebebiyle milyonlarca emekli tekrar çalışıyor veya iş arıyor. 2002 yılında yüzde 36,6 olan çalışan veya iş arayan emeklilerin oranı Aralık 2024’te yüzde 65,7’ye yükseldi.

İşte bu koşullarda kirada oturan emekliler, yüksek kiralarla nasıl baş edecekler, ileri yaşlarında çalışmak zorunda kalmalarına rağmen geçinmeleri ve yaşamaları giderek zorlaşıyor.

Bir darbe de yargıdan

Ciddi bir yaşam mücadelesi veren, açlık sınırı altında yaşayan milyonlarca emekliye bir darbe de Yargıtay’dan geldi. Yargıtay’ın yeni içtihadı birleştirme kararına göre, emekli aylıklarındaki haciz yasağı ortadan kaldırdı. Bankalar borç gerekçesiyle emekli aylıklarına el koyabilecek.

Aslında 5510 sayılı yasaya göre,   “Emekli aylıkları haczedilemez”.  Ancak Yargıtay’ın bu kararıyla geçinemediği için borçlanmak zorunda kalan ve bankadan borçlanan bir emekli, aylığının haciz edilme işlemi ile karşı karşıya kalacak.

Mamdani kiracıya sahip çıkıyor

Yazımızı kira sorunu ile mücadele anlamında bir örnekle de noktalayalım. ABD’nin New York kentinde Demokrat Parti’nin belediye başkan adaylığını kazanan Zohran Mamdani, şehirdeki kiracıların sorunlarına sahip çıkan bir politika izliyor. Mamdani’nin adaylığı kazanmasında, programının temelindeki kira kontrolü talebi etkili oldu.

Mamdani’nin kampanyasında barınma adaleti merkeze alındı. Demokrat sosyalist adayın kira artışlarına bir sınır getirilmesi, zorla evden tahliyelerin engellenmesi ve belediye finansmanı ile sosyal konut inşaatına ağırlık verilmesi yönündeki vaatleri seçmenlerde karşılık buldu.