Avrupa’da emeklilik yaşının yükseltilmesiyle ilgili haberler, son günlerde basında yer almaya başladı. Özellikle Danimarka ve Almanya’da emeklilik yaşının 70 dolayında olması yönünde yasal düzenlemeler söz konusu. Bu haberler, bizim basında da yer aldı.

Türkiye açısından halen 58-60 olan emeklilik yaşı, 5510 sayılı yasayla kademeli olarak 65’e kadar yükseltiliyor. AKP’nin yetkili yöneticileriyle kalkınma planları ve Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programları’nda da emeklilik yaşının yaşam beklentisine bağlı olarak otomatik düzenlenmesi yönünde ifadeler mevcut.

Bu açıdan baktığımızda; Avrupa’da emeklilik yaşının yükseltilmesi bağlamında Türkiye’de de bu tür düzenlemeler için zemin yoklandığı söylenebilir. Şimdi Avrupa ve bizdeki bu gelişmeleri kısaca özetlemeye çalışalım.

70 yaşa yükseltme

Avrupa’daki gelişmeleri yansıtan Euronews’ün 31 Temmuz 2026 tarihli analizine göre, AB’de (Avrupa Birliği) bugün ortalama emeklilik yaşı erkeklerde 64,7, kadınlarda ise 64. Nüfusun yaşlanmış olması, yaşam süresinin uzaması, çalışan/emekli oranının düşmesi ve sosyal güvenlik finansmanının zorluğu gibi gerekçelerle emeklilik yaşının uzatılması gündeme geliyor.

Danimarka’da emeklilik yaşının 2040’ta 70’e çıkarılması için yasal düzenleme yapıldı. OECD’nin (Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü) hesaplamalarına göre, yaşam beklentisine dayalı olarak Danimarka’da emeklilik yaşının uzun vadede 74’e kadar yükseltilmesi öngörülüyor.

Alman Hükümeti de, halen 66 olan emeklilik yaşının 2031’den itibaren kademeli olarak 70’e yükseltilmesi için yasal düzenleme girişimi içinde bulunuyor. Fransa’da ise, Macron Hükümeti’nin emeklilik yaşını 62’den 64’e çıkarması, büyük protestolara yol açtı. İşçi sendikaları ve emekli örgütleri, büyük bir tepki gösterdi, sokakta büyük mücadeleler oldu. Şimdilik bu yasa girişimi 2028 yılına ertelendi.

İngiltere’de de, 66 olan emeklilik yaşının 2026-2028 yılları arasında 67 ve daha sonra 68’e yükseltilmesi yönünde parlamento ve kamuoyunda tartışmalar sürüyor. Emeklilik yaşının uzun vadede Estonya'da 71'e, İtalya, Hollanda, İsveç ve Kıbrıs'ta ise 70'e ulaşması öngörülüyor.

Avrupa’da emeklilik yaşının yükseltilmesinin yanı sıra erken emekliliği zorlaştıran, prim sürelerini uzatan, emekli aylıklarının artışını sınırlayan ve özel emeklilik sistemini özendiren gelişmeler de söz konusu.  

Türkiye’deki durum

Ülkemizde 2008 yılında çıkarılan 5510 sayılı yasaya göre emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak belirlendi, yeni sigortalılar açısından bu yaş sınırı 1 Ocak 2036’dan itibaren kademeli olarak 65’e yükseltiliyor.

Öte yandan gerek AKP yöneticileri, gerekse hükümetin resmi belgelerinde yaşam beklentisine bağlı olarak emeklilik yaşının otomatik olarak düzenlenmesi öngörülüyor. 2024-2028 dönemini kapsayan 12. Kalkınma Planı’nda şöyle bir tedbir söz konusu:

“Emeklilik kriterlerinin belirlenmesinde doğuşta beklenen yaşam süresi artışı ile uyumlu otomatik ayarlama mekanizmalarına ilişkin çalışmalar yapılacaktır”.

Bunun tercümesi, “yaşam süresindeki artışa bağlı olarak emeklilik yaşı da otomatik olarak artırılır”.

2025 ve 2026 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programlarında da ayni ifadeler daha netlikle ifade ediliyor. Cumhurbaşkanlığı’nın 2025 yılı programında, 65 yaş ve üstü nüfusun zaman içinde toplam nüfusun içindeki payının giderek arttığı öngörülerek “Demografik yapıdaki bu değişimlerin işgücü piyasaları, sosyal güvenlik sistemleri, kamu maliyesi ve finansmanı üzerinde daha fazla yük oluşturması beklenmektedir” deniliyor.

Yani, “yaşam süresinin uzaması” bahanesiyle emeklilerin “bütçeye yük” olduğu öne sürülüyor.

AKP’li Güler: 70’e çıkabilir

AKP Grup Başkanı Abdullah Güler, bir süre önce Avrupa’yı örnek göstererek emeklilik yaşının 70’e çıkabileceğini söylemişti. Yine AKP Genel Başkan Yardımcısı Nihat Zeybekçi de, Türkiye’de emeklilik yaşının “çok düşük” olduğunu belirterek yasal düzenlemenin gerekliliğine işaret etmişti.

Türkiye’de emeklilik yaşının yükseltilmesi girişimlerinin yanı sıra aylık bağlama sisteminde teşvikler getirerek çalışanların daha uzun süre çalışmasını sağlayabilen uygulamalar söz konusu olabilir. Yani sonuç itibariyle prim koşullarını ağırlaştırmak ve erken emekliliği zorlaştıran uygulamalar devreye girebilir.

Ayrıca yine hükümetin resmi belgelerinde yer alan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) adı altında özel emekliliği özendiren, patronları kıdem tazminatı ödemesinden kurtaran uygulamalar da yürürlüğe girebilir.

Devlet katkısı kaldırıldı

Keza Temmuz 2026’da yasalaşan kanuna göre SGK’ya (Sosyal Güvenlik Kurumu) düzenli devlet katkısı da “teknik sadeleştirme” adı altında kaldırıldı. Devletin emeklilik sigortası bağlamında her ay SGK’ya yaptığı yüzde 25 oranındaki katkıya son verildi.    

Devlet katkısının kaldırılmasının yanı sıra uzun vadede emeklilik yaşının da yükseltilmesi girişimleri, “mezarda emeklilik” kavramına denk geliyor. Yani hem emekli aylıkları düşük tutularak, hem de yaş artırılarak adeta emeklinin yaşaması istenmiyor.

Sonuç itibariyle Avrupa’da emeklilik yaşının yüksekliği yönündeki gelişmeler, AKP için bir kullanışlı bir “referans” oluşturuyor, “bizde de mümkündür” söylemine dayanak oluyor. Bu tür haberlerle kamuoyunda da bir zemin yoklanıyor. Emekli örgütlerinin ve sendikaların dikkatli olmasında yarar var…