Emrah Kartal'ın “Karnaval, facia ve önlem: Trajediden komediye” başlıklı yazısı 13 Şubat 2013 Çarşambaı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.

Santa Maria kentinde Kiss adlı gece kulübünde meydana gelen yangında iki yüzü aşkın kişi yaşamını yitirmişti. Kulübün ağır yaralı güvenliğinin de yaşamını yitirmesiyle bu sayı 239’a yükseldi. Demem o ki, facianın ya da ölümlere yol açan ihmaller zincirini yaratan kâr odaklı anlayıştır. Kapitalist ahlakın ve iktisadın yüzlerce kişinin yaşamını yitirmesine yol açtığı olay, ülkede hâlâ sıcak ve yaralayıcı. Bu durumla birlikte dünyanın dört bir yanında takipçisi olan ve sadece Brezilya’da değil bir çok farklı ülke, dil ve kültürde yer eden, adeta ürüne ismini veren bir marka olan Brezilya Karnavalı da başladı, devam ediyor.

Bilinenden daha fazlası olan karnaval sadece Rio’da değil tüm Brezilya’da kutlanan bir dönem. Rio de Janeiro en büyük ve görseli fazla olan karnavala ev sahipliği yapar. Milyonlarca doların döndüğü organizasyon, samba okullarının yarışması için ayrılan bütçe, okulların, Oscar Niemeyer’in bir eseri olan Sambodrormo’daki geçiş törenlerinin naklen yayın ihalesi vb., karnavalın bilinenden ve tahmin edilenden daha fazlası olduğunun göstergesidir. Asıl karnaval, 5 gün boyunca tatil olan dönemde halkın adeta sokaklarda yaşaması, hayatın sokaklarda akmasıdır. Halk tarafından köşe başında oluşturulan, müzikleri ve coşkusu sevilmiş grupların arkasında kostümleriyle kent merkezlerine yönelen kitlelerin coşkusudur, mutluluğudur karnaval. Kentin anahtarı sembolik olarak halka verilir. Halk karnaval süresince kraldır, sınır tanımaz, istediği zaman istediği yerde emirleri veren de, bunlara uyan da odur. Karnaval kültürü budur. Modern zamanların karnaval döneminde evde oturmak ve masabaşında çalışmak zorunda kalan, işini eve götüren, eli kalem kâğıt tutan, bilgisayar başında akreple yelkovanı kovalayanın pencerede insanları seyretmesi de o karnavalın bir parçasıdır.

Bu yılki karnavalın eskisine göre daha bir durgun ve heyecandan yoksun olduğu sık sık dile getiriliyor. Bunun nedeni yaşanan yangın faciasının yanı sıra bu facia nedeniyle özellikle Rio de Janeiro’da alınan “önlemler”. Önümüzdeki sene FIFA Dünya Kupası’na Maracanã ile 2016’daki olimpiyatlara ise tek başına ev sahipliği yapacak olan Rio’da belediye ve eyalet yönetimi, tüm kitle buluşma alanı olan kapalı mekanları olağanüstü kararlarla kapatmış durumda. Öyle ki, akıl dışı olarak bile nitelenebilecek bir tutumla, kültür merkezleri ve müzeler de kapatılmış durumda. Üstelik belediyenin sorumluluğunda olanlar da dahil… Rio belediyesinin yaptığı aslında, karnaval dönemi öncesinde, olması muhtemel facialara önlem almak ve Santa Maria’daki facianın ardından tedirgin olan halkı karnavalda rahatlatmak olarak görülebilir, fakat halk öyle düşünmüyor. Brezilya nasıl gelişmekte olduğuyla övülüyorsa, kent yönetimi anlayışıyla da bir o kadar eleştiriliyor. Halkın bu uygulamalardan anladığı, yaşanan felaketin ardından ve karnaval öncesinde tansiyonu düşürmek olduğu… Ayrıca halk, kent yönetimi tarafından kapatılan eğlence mekânlarının karnavalla birlikte nasıl işletime açıldığını da görüyor. Yani belediye ve eyalet yönetimi halkın gözünü boyamaya çalışırken bir taraftan da köhne sisteme de dokunamıyor, dokunmuyor. Halkı kültür merkezlerinden uzaklaştıran da, milyonlarca turist ile dünya kupası ve olimpiyatlar için gözleri Brezilya’nın üzerinde olan yabancı kamuoyunun gözünü boyamak isteyenler.

Ancak belediyenin ve eyalet yönetiminin akıl almaz önlemleri durumun ne kadar vahim olduğunun da göstergesi. Facia, ülkede kamu denetiminin ne kadar cılız ve aciz olduğunu göstermekteydi. Alınan sözde önlemler de sanatçıların işlerine ve kültür üretimine kilit vuran kent yönetimi anlayışının ne kadar köhne olduğunu gösteriyor.