Bu hafta, yaklaşık 3 yıl önce çektiğim iki fotoğraf üzerinde duracağım. Bu iki fotoğraf bugünlerde, aslında Haziran’dan beri, Rio de Janeiro’daki yarı örgütlü itaatsizlik olarak tanımlayacağım “isyan” sürecinin pratiğine ilişkin bir ayrıntıya işaret ediyor: Polis şiddeti ve toplum ilişkisi.

Kent merkezinde, gecekondu bölgelerinden görece uzak Riachuelo Caddesi’nde ve Lapa’da yazılı iki duvar yazısını fotoğraflamışım. “Kill the Police”, İngilizce “Polisi öldür” diyen duvar yazısı, kendi açımdan polis karşıtı olarak en şiddetli ve dolayımsız söylemdi. Diğer duvar yazısında, yanlış bir Portekizceyle yazıldığı için tahmin ettiğim kadarıyla, “Brezilya polis yüzünden pisliğin içinde” yazıyor. İkincisi daha dolayımlı ve politik… Henüz yeni bir hayatın içinde bulduğum ülkenin siyasi sosyolojik atmosferini anlamaya ve kavramaya çalışıyor, çektiğim ilk fotoğraflarla da onu yorumlamaya başlıyorum. Biliyorum ki hâlâ duvarı ve insanları çekerken olduğunca sade ve düz yorumluyorum. Çünkü ilk gördüklerinizi aktarırken aşırıya kaçabilirsiniz ve bu da gördüğünüzün olduğundan daha şiddetli ve farklı görünmesine yol açar. Duvar yazılarının şiddeti zaten göstermek istediğimi anlatıyor, yorumu sadece sanatsal olanla sınırlı, fotoğrafın estetik çizgileri içinde yer alıyor.

Şimdi, 2013 yılı sonlarında ortaya çıkan tabloda görülüyor ki, topumda duvara yazılan, aslında hep göz önünde olan ancak çok da yorumlamaya ya da dikkat çekmeye gerek duyulmayacak sokak “dipnot”ları, önce halkın, sonra küçük kent yoksullarının ve gençlerin, şimdi ise emekçilerin sokak pratiğinde açıkça üst metinde dile geliyor. Polis şiddeti sadece gecekondularda değil, halkın her türlü itaatsizliğinde ve hak arama mücadelesinde karşısına dikilen bir güçtür. Bu yıllarca bilinen gerçek, şimdi halkın sokaktaki hak arama mücadelesinde tekrar farklı boyutlarda görüldü. Sokakta anarşistlerin yazılamalarla dile getirdiği öfke buydu. Şimdi her türlü eylemde ve önü alınamaz karşı karşıya gelişlerde yaşanan bu öfkedir. Politik olmayan ve eylemlerde konuşma fırsatı bulduğum eylemcilerin dile getirdiği üzere, favela yoksullarının kent merkezindeki otonom eylemlerinin kaynağında da bu öfke vardır. Bugün eğer Rio sokaklarında eylem “duvar yazıları”nın eylemiyse, eylemin biçimine en önemli katkıyı yapan da polis şiddetidir.