Brezilya uzun bir dönemin ardından uluslararası dinamiklerin öne çıkarıldığı gündemlere yöneldi. Aslında iktidar merkezli iç siyasi dengelerden ayıramayacağımız dış siyaset gündeminde ABD yer alıyor. Dilma, Ekim ayında ABD’ye gerçekleştireceği ziyareti iptal etti. Bunun nedeni Brezilya’da resmi kurumların, bakanlıkların ve Başkanlığın CIA tarafından dinlendiğine –casusluk gerçekleştirildiği- dair açıklanan dokümanlardı. Eylül ayı başında ülkenin en çok izlenen kanalındaki Fantastik adlı programda, eski CIA ajanı Edward Snowden tarafından sızdırılan dokümanlara atıfta bulunarak Brezilya resmi kuruluşlarının da dinlendiği konu edildi ve ABD’nin dünya genelinde, Brezilya yerelinde gerçekleştirdiği casusluk ülkede ana gündem maddesi oldu. Başkan Dilma’nın makamına yönelik casusluğun yanında dikkat çeken diğer bir nokta, ülkenin ve dünyanın en büyük şirketi Petrobras’a yönelik casusluktu. Petrobras, tüm enerji kaynaklarına yönelik yatırımlar gerçekleştiren ulusal petrol şirketidir ve ülke ekonomisi açısından önemli bir kamu kuruluştur.

Petrobras bir kamu kuruluşu ancak belli işlevleri ve departmanları özelleştirilmiş durumunda. Diğer yandan Petrobras, Lula hükumeti döneminden, yani ulusalcı iktidar döneminden itibaren, 2002 sonrasında, kamusal politikalarla iyice gürbüzleşti. Petrobras bugün, okyanus ötesi denizlerde petrol arayan ve çıkaran bir şirket haline geldi. Petrobras ayrıca Portekizce adı verilen “Pre-Sal” yataklarını bularak önemli bir keşif gerçekleştirdi. Pre-sal, Güney Amerika ve Afrika kıta kıyı şeridinde, 2000 metre derinlikte yer alan tuz yatağının altındaki petrol ve gas kütlesine verilen isimdir. Tahminen 80 milyar varil petrol ve gaz kapasitesi olduğu tahmin edilen kütleden Brezilya, 15 milyar varil stok elde edeceği bir bloğu işleyecek. Pre-sal yatakları, Brezilya’nın ekonomide ve uluslararası ilişkilerde önemli bir yer tutuyor.

Casusluk skandalıyla birlikte Brezilya’nın Pre-sal bloğunu işleyecek şirket için yapacağı ve uluslararası tekellerin katılacağı toplantı ertelendi. Petrobras’ın casusluk mağduru olmasının nedeni tam da bu toplantıdır. Tahminlere göre Petrobras’ın takip edilmesiyle ülkenin Pre-sal programı verileri ile yatırım ölçeği hedefti. Uluslararası politikada bu kadar belirleyici ve önemli olan bir kuruluşun hizmetini dünyanın en büyük tekellerine devredilmesi de ulusal bir skandal olarak kayda geçmeli. ABD ziyaretini iptal edilmesinin ve ABD diplomatlarını sınır dışı etmesinin yanında, ülkede ABD ile askeri ve istihbarat anlaşmalarının devam ettiğini hatırlatmak gerekli. Anlaşmaların yanında ekonomik ve teknik yeterliliğe sahip Petrobras’ın Pre-sal hizmetine yönelik özelleştirme hamlesi şiddetle eleştiriliyor. Haziran’dak eylemler sonucunda petrol gelirlerinin sağlığa aktarılması karar bağlanmıştı. Ancak ülkenin geleceği için önemli bir keşif olan Pre-sal yataklarının uluslararası tekelere pay edilmesinin tek bir açıklaması olabilir. Yerelde ve uluslararası ilişiklerde hakimiyetini yitirmemiş olan kapitalizm. Bugün Brezilya’da, en çok tartışılması gereken de budur.