Barınma meselesi, yoksul ve dar gelirli yurttaşlar açısından büyük bir sorun oluşturuyor. Bu çerçevede evi olmayan emekliler de, yüksek kira fiyatları karşısında çok ciddi mağduriyet yaşıyor.

Emekliler, ya çocuklarının yanında zor koşullarda barınmaya çalışıyor ya da çok düşük fiyatlı otel odalarında son derece ilkel şartlarda yaşamak zorunda kalıyorlar. Biraz daha yaşanabilir huzurevlerinin ücretleri ise, emekli aylıkları yanında oldukça yüksek bir düzeyde bulunuyor.    

20 bin lira olan en düşük emekli aylığı, TBMM’deki yasal düzenleme sonucunda yüzde 17,76’lık artışla 23 bin 552 liraya yükseltilecek.

Özel huzurevi ve yaşlı bakım merkezlerinde çoklu ya da çift kişilik odalardaki aylık ortalama ücret, 23 bin lira ile 35 bin lira arasında değişiyor. Tek kişilik orta düzeydeki odalarda ise bu ücret, 35 bin lira ile 60 bin lira arasında bulunuyor. Daha konforlu özel huzurevi oda fiyatları da, 60 bin lira ile 150 bin lira arasında gözüküyor. 

Devlet ya da belediye huzurevi fiyatları ise, aylık 10 bin lira ile 70 bin lira bandında uygulanıyor. Buralardaki huzurevlerinde tek kişilik oda ya da İstanbul’un Üsküdar, Kadıköy gibi semtlerindeki yaşlı bakım merkezlerinde fiyatlar biraz daha yükseliyor. Bu kamusal huzurevlerinde yer bulmak da çok zor.

İstanbul’da çok yüksek

Bu koşullarda barınma sorunu yaşayan emeklilerin 25-30 bin lira aylıkla huzurevlerinde kalması, çok güç gözüküyor. Maaşının neredeyse tamamını huzurevinin ücretine ödemesi halinde kendisine başta sağlık giderleri olmak üzere diğer ihtiyaçlarını karşılamak için pek bir para kalmıyor.

İstanbul’da huzurevi hizmeti veren bir bakım merkezinin genel müdürü Fikret Bayrak, esas itibariyle otel hizmeti verdiklerini söyledi. Mevcut rakamların sadece bakım ücreti olduğuna dikkati çeken Fikret Bayrak, fizik tedavi ya da dializ gibi hizmetler için ek ücret alındığını ifade etti. Bayrak, 20 bin liraya İstanbul'da huzurevi bulunamayacağını da hatırlattı.

İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük kentlerdeki huzurevi ücretleri oldukça yüksek bir düzeyde seyrediyor. Örneğin İstanbul’da özel huzurevleri ücretlerine yılbaşında yapılan yüzde 35 zamla birlikte oda fiyatlarının en düşüğü 23 bin lirayı buldu, en yükseği de 100 bin lirayı geçti.

İstanbul’da huzurevi fiyatları ilçeye göre de farklılık gösteriyor. Hizmet düzeyi ve oda tipine göre fiyatlarda değişiklik oluyor. Orta düzeyde, çok konforlu olmayan oda fiyatları ise, ilçeler bağlamında aylık olarak şöyle:

Ataşehir: 25.000 TL – 45.000 TL, Kadıköy: 28.000 - 50.000 TL, Maltepe: 25.000 - 40.000 TL, Üsküdar: 25.000 – 55.000 TL, Beylikdüzü/Avcılar: 28.000 – 40.000 TL, Bağcılar/Esenler: 23.000 – 35.000 TL.

Öte yandan huzurevlerinde kalabilmek için yaş şartı da gerekiyor. Bakanlıklara bağlı huzurevlerinde yaş şartı 60 iken özel huzurevlerindeki bu şart 55 yaşından başlıyor.  

New York’ta kiralar donduruldu

ABD’nin Demokrat Parti üyesi sosyalist eğilimli New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, seçim kampanyasındaki kira zamlarını durdurma vaadini yerine getirdi.

Belediyenin Kira Yönergeleri Kurulu’nun aldığı karara göre, kentte yaklaşık 1 milyon daireye iki yıla kadar zam yapılmayacak. Ekim 2026’dan itibaren uygulanacak karar gereğince kira artış oranı sıfır olarak belirlendi. Düzenleme, New York'taki tüm konutların yüzde 40 dolayını kapsıyor.

Kurul, bu değerlendirmeyi yaparken ücretler, enflasyon, bakım maliyetleri, vergiler ve ev sahiplerinin gelirleri gibi unsurları dikkate alıyor.

Belediye Başkanı Mamdani, karar sonrasında yaptığı açıklamada,“Bu New York’taki kiracılar için tarihi bir zafer, şehrimizdeki tüm işçi kesiminin hak ettiği bir rahatlama” dedi.

Kurulun 2025 yılı araştırmasına göre, kira kontrollü bir dairenin ortalama aylık kirası 1.599 dolar olarak saptanmıştı. New York’ta asgari ücret saat başına 16 dolar, aylık olarak da 2 bin 733 dolara denk geliyor. 

ABD’de asgari ücretler eyalete göre değişiyor. Örneğin Kaliforniya’da saati 16,5 dolar, aylık olarak da 2 bin 860 dolar, Washington’da ise saati 16,66 dolar, aylık 2 bin 888 dolar.

Büyük bölüm kiraya harcanıyor

New York Şehri Konut Araştırması'nın 2023 verilerine göre, kentte yaşayan kiracıların yüzde 43'ü gelirlerinin üçte birinden fazlasını kiraya ayırıyor. Hanelerin yüzde 25'i ise, kazançlarının yarısından fazlasını kira ödemelerine harcıyor.

Bu nedenle kira korumalı konutlar, özellikle orta ve düşük gelir grubundaki milyonlarca kişi için büyük önem taşıyor.

Başkan Mamdani, kira artışlarını durdurmanın yanı sıra önümüzdeki 10 yıl içinde daha fazla uygun fiyatlı konut inşa etmeyi hedeflediklerini de açıkladı

Emekli aylığı dipte eşitleniyor

Öte yandan DİSK-AR’ın (DİSK Araştırma Merkezi) Haziran 2026 Araştırması’na göre, emeklilerin sorunları şöyle özetlendi:

• Ortalama emekli aylığının asgari ücrete oranı, 2002’de yüzde 122 iken bu oran 2025’te yüzde 84’e gerilemiştir. Emekli aylıkları asgari ücretin yüzde 16 oranında altına inmiştir.
• Emekli aylığı sistemindeki değişiklikler, aynı prim ve çalışma süresine sahip emekliler arasında büyük gelir farkları yaratmaktadır.
• En düşük emekli aylığı artırılırken diğer aylıkların aynı ölçüde yükseltilmemesi, emekli aylıklarını en düşük aylığa yaklaştırmaktadır.
• Emeklilerin milli gelirden aldığı pay gerilemektedir. Ortalama emekli aylığının kişi başına milli gelire oranı 2002’de yüzde 46,4 iken bu oran 2025 yüzde 31,6’ya düşmüştür. 
• Prim gelirleri 2002’den bu yana 273 kat artarken emekli aylıkları ve sağlık harcamaları 211 kat artmıştır.
• Düşük aylıklar nedeniyle çalışan veya iş arayan emeklilerin oranı 2002’de yüzde 36,6 iken 2025’te yüzde 69,5’e çıkmıştır. Her üç emekliden ikisi çalışmak zorunda bırakılmaktadır.