CHP'den yasa teklifi önerisi: AFAD'a harcama yetkisi
Yayın Tarihi: 09.02.2020 , 09:15 Güncelleme Tarihi: 22.01.2025 , 10:54
CHP Grup Başkanlığı tarafından 3 Şubat 2020 günü Meclis'e bir yasa teklifi verildi. Teklifte 6802 sayılı Yasa'nın 39’uncu maddesi uyarınca tahsil edilen Özel İletişim Vergisi gelirlerinin, AFAD bünyesinde kurulacak "Deprem Vergisi Fonu"nda toplanması öngörülüyor.
Teklifin gerekçesinde özetle; “Deprem vergisi kapsamında elde edilen gelirlerin sadece deprem sonrasında vatandaşların yaralarını sarması amacıyla kullanılacak ve gelirlerin başka yerlerde kullanılmasının önüne geçilecektir” deniliyor.
Teklifin 2’nci maddesine göre fonu, AFAD Başkanlığı yönetecek. Ayrıca AFAD’a harcama yapma konusunda her türlü karar alma yetkisi veriliyor.
Sayıştay tarafından da denetlenmesi öngörülüyor.
DEPREM VERGİSİ VAR MIYDI?
Önce teklifin gerekçesindeki bir yanlışın düzeltilmesi gerekiyor: Deprem vergisi hiç olmadı…
Marmara depremlerinin hemen ardından deprem yaralarının sarılabilmesi amacıyla ek kaynak arayışına girişilmişti. Bu amaçla 26 Kasım 1999 tarihinde TBMM’de 4481 sayılı bir yasa çıkarıldı. Yasanın adı şöyleydi; “Tarihlerinde Marmara Bölgesi ve Civarında Meydana Gelen Depremin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpları Gidermek Amacıyla Bazı Mükellefiyetler İhdası ve Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”
Belli gelirlerin özgülenmiş giderlere ayrılması bütçenin temel ilkelerine aykırıdır. Çıkarılan yasada toplanan paraların depremde kullanılması öngörülmemişti. Bu nedenle de bütçe ilkelerine aykırılıktan söz edilemezdi. Nitekim bu gelirler de o tarihte yürürlükte olan 1050 sayılı Genel Muhasebe Yasası ve harcamaya ilişkin yasalar çerçevesinde harcandı.
Yasanın adında deprem sözcüğü de geçtiği için 21 yıldır deprem vergisi olarak adlandırılıyor. Üstelik sözünü ettiğimiz yasa da yok artık, yürürlükte değil. Bir yıl süreli çıkarılmıştı. 4605 sayılı yasayla değiştirilerek 2002’ye değin uzatıldı; AKP döneminde 5035 sayılı yasayla sürekli hale getirildi.
Özel İletişim Vergisi'nin deprem için çıkarıldığını söylemek ve hesabının ayrıca verilmesini istemek bütçe ilkeleriyle bağdaşmaz. Çünkü bu para ayrı bir havuzda toplanmamıştır ve yasada da yalnızca deprem için kullanılacağına ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır.
Asıl soru Özel İletişim Vergisi ile toplanan 67 milyar liranın nerelere harcandığı değil; bütçe kaynaklarının deprem olgusuna ne denli öncelik verilerek kullanıldığının sorgulanması olmalıdır.
AKP FONLARI SEVİYOR
Fonlar, 1980’lerde ülkenin başını epeyce ağrıtmıştı. Olur olmaz alanlarda, her biri ayrı ilkeler doğrultusunda yönetilen onlarca fon kurulmuştu. Zaman içinde bunların biri bölümü tasfiye edildi.
AKP, fonlardan da besleniyor. İşsizlik Fonu'nun nasıl kullanıldığını biliyoruz. Kıdem Tazminatı Fonu'nun çalışanların haklarının gasp edilmesi amacıyla çıkarılmaya çalışıldığını da biliyoruz.
Özel İletişim Vergisi, Merkezi Bütçe geliridir. Bütçe ile bağı koparılıp AFAD’a aktarılırsa, bütçe disiplini dışında, daha esnek bir anlayışla harcayabileceği bir olanak sunulmuş olur.
Deprem olgusu ve riskin azaltılması gibi sorunlar, deprem fonunda toplanacak paralarla çözümlenecek nitelikte değildir. Bir devlet politikası olarak ele alınmalıdır.
soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.
