Devlet işletmeleri ekonomik dönüşümün merkezinde

Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel Bermúdez, 176 Ekonomik ve Sosyal Dönüşüm Programına katılan elliden fazla işletme yöneticisi ve yönetim kurulu başkanıyla bir araya geldi. Devrim Stüdyoları’nda gerçekleştirilen toplantıda, devlet işletmelerinin ülkenin ekonomik kalkınmasındaki belirleyici rolü ve dönüşüm sürecinin getirdiği sorumluluklar değerlendirildi.

Díaz-Canel, sosyalist devlet işletmelerinin kendi niteliğinden ve mülkiyet yapısından ödün vermeden çevik, verimli ve rekabetçi olabileceğini kanıtlamak için tarihsel bir fırsatla karşı karşıya olduğunu vurguladı. Bu sorumluluğun söylem düzeyinde kalmaması, somut uygulamalara yansıması gerektiğini belirten Devlet Başkanı, dönüşümün başarısının yöneticilerin ideolojik kararlılığına ve işçilerin sürece etkin katılımına bağlı olduğunun altını çizdi.

Ulusal Devlet İşletme Varlıkları Enstitüsü (INAEE) Başkanı moderatörlüğünde gerçekleştirilen toplantıda, dönüşüm programının ilk aşamasındaki çalışmaların ilerleyişi de ele alındı. Díaz-Canel, ekim ayı sonu itibarıyla 176 dönüşümün 171'inde hukuki altyapının tamamlandığını, onaylanan norm sayısının 215'e ulaştığını ve geriye kalan en karmaşık beş prosedürün tamamlanması için çalışmaların sürdüğünü açıkladı.

Toplantıda, işletmelere tanınan yeni özerkliğin bir tür "açık çek" olmadığı vurgulandı. Bu özerkliğin üretimin artırılması, döviz gelirlerinin yükseltilmesi ve halkın yaşam koşullarının iyileştirilmesi gibi somut sonuçlar üretmesi gerektiği belirtildi. Díaz-Canel, sosyalist mülkiyet ilkesinden taviz verilmeyeceğini yineleyerek devlet işletmelerinin anonim şirketlere dönüştürülmesinin özelleştirme anlamına gelmediğini, devlet mülkiyeti korunarak işletmelerin işleyişinin ve verimliliğinin geliştirilmesinin hedeflendiğini ifade etti.

ABD'nin enerji kuşatması ve ekonomik ablukasının yarattığı koşullarda, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmenin, döngüsel ekonomiyi geliştirmenin, bilimsel inovasyondan yararlanmanın ve yapay zekâ destekli dijital dönüşümü hızlandırmanın işletmeler açısından yaşamsal önem taşıdığı da toplantının öne çıkan başlıkları arasındaydı.

Ablukaya rağmen bütçenin yüzde 24'ü halk sağlığına ayrılıyor

Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel Bermúdez, Komünist Parti Merkez Komitesi üyeleri ve yardımcı yapılarının Halk Sağlığı Bakanlığı (MINSAP) ile sağlık kurumlarında gerçekleştirdiği ziyaretlerin değerlendirildiği toplantıda, sağlığın devrimin temel toplumsal kazanımlarından biri olduğunu vurgulayarak halk sağlığının hiçbir koşulda ihmal edilemeyeceğini belirtti.

Halkın en talepkar olduğu ve herhangi bir aksamanın ailelerin yaşamını doğrudan etkilediği sağlık alanını devrimin en önemli insani kazanımlarından biri olduğunu belirten Díaz-Canel, sağlığın evrensel bir hak şeklinde savunulmaya devam edeceğini ifade etti. Sağlık çalışanlarının ağır koşullara rağmen gösterdiği özveriyi, mesleki yetkinliği ve etik duruşu takdir eden Díaz-Canel, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda ABD ablukasının 34. kez kınanmasına dikkat çekti.

Halk Sağlığı Bakanı José Ángel Portal Miranda ise ağırlaştırılmış ekonomik, ticari ve finansal ablukanın yanı sıra enerji krizinin sağlık sisteminde yarattığı sorunları aktardı. İlaç tedarikinde, yüksek teknolojili tıbbi cihazların onarımında ve hastane altyapısının sürdürülmesinde ciddi güçlükler yaşandığını belirtti. Buna karşın ülkedeki hiçbir hastane veya polikliniğin kapatılmadığını, temel sağlık hizmetlerinin ve koruyucu hekimlik programlarının sürdürüldüğünü vurguladı. Devlet bütçesinin yüzde 24'ünün, yani 76 milyar pesodan fazlasının halk sağlığına ayrılmaya devam ettiğini açıkladı.

ABD televizyonunda ablukanın etkileri 

ABD televizyon kanalı CBS'in dünyaca tanınan haber programı 60 Minutes (60 Dakika) Washington yönetiminin Küba'ya yönelik yaptırımlarının ülkedeki ekonomik krizi, enerji kısıtlamalarını ve gıda ile ilaç tedarikindeki sorunları nasıl ağırlaştırdığını ele aldı. Yayımlanan özel dosyada, ABD'nin son dönemde devreye soktuğu yeni kısıtlamaların Küba'ya yakıt ve temel ihtiyaç malzemelerinin ulaşmasını neredeyse tamamen engellediği vurgulandı.

Haberde, Havana'daki William Soler Çocuk Hastanesi'nde görev yapan doktorlar, ablukanın sağlık alanındaki sonuçlarını somut örneklerle anlattı. Anestezi maddeleri, kanser ilaçları ve laboratuvar ekipmanlarında yaşamsal eksiklikler bulunduğunu belirten sağlık çalışanları, elektrik kesintileri sırasında jeneratörlerin de devre dışı kalması nedeniyle ameliyatları cep telefonu ışığında tamamlamak zorunda kaldıklarını aktarırken durumu kritik çocuk hastaların manuel solunum cihazlarıyla hayatta tutulmaya çalışıldığı belirtildi.

Washington yönetiminin gıda ve tıbbi malzemelerin yaptırımlardan muaf olduğu yönündeki açıklamalarının da ayrıca sorgulandığı haberde, CBS'in aktardığına göre, uluslararası alanda faaliyet gösteren çok sayıda yabancı şirket, ABD'nin finansal yaptırımlarından ve doğrudan misillemelerinden çekindiği için Küba'ya yaşamsal ürünler satmaktan kaçınıyor.

Kooperatifler ekonomik dönüşümün gerisinde mi kalıyor?

Küba'da sosyalist bakış açısıyla tartışma ve değerlendirmelere yer veren Cuadrando la Caja TV programında, ülke ekonomisinin üretim ve gıda arzı açısından temel unsurlarından biri olan kooperatif sektörünün durumu ele alındı. Tartışmada, yeni ekonomik aktörlerin ortaya çıkması ve dönüşüm sürecinde yaşanan değişiklikler karşısında tarımsal ve tarım dışı kooperatiflerin dinamizmini kaybettiği, ciddi işleyiş sorunlarıyla karşı karşıya kaldığı değerlendirildi. Halk İktidarı Ulusal Meclisi Başkanı Esteban Lazo Hernández ve Tarım Bakanlığı yetkililerinin gündeme getirdiği dönüşüm hedefleri çerçevesinde, kooperatiflerin üretimdeki rolü ve karşılaştıkları yapısal sorunlar tartışıldı.
Sektörün başlıca sorunları arasında akaryakıt yetersizliği, gübre ve diğer üretim girdilerinin tedarikindeki kısıtlamalar ve finansman mekanizmalarındaki tıkanıklıklar bulunuyor. Mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin (MIPYMES) daha esnek hareket edebildiği mevcut koşullarda, Tarımsal Üretim Kooperatifleri (CPA) ile Kredi ve Hizmet Kooperatifleri (CCS) gibi yapıların bürokratik engellere ve merkezi planlama mekanizmalarındaki aksaklıklara bağımlı kalması, üretim kapasitelerini olumsuz etkiliyor.

Programda, Ekonomi ve Planlama Bakanlığı ile Tarım Bakanlığı yöneticilerine kooperatiflerin özerkliğini güçlendirme, doğrudan girdi temin etme ve ürünlerini değerlendirme olanaklarını genişletme, mali destek ve teşvikleri artırma çağrısı yapıldı.

Tartışmanın temelinde, Küba'nın gıda ihtiyacının karşılanmasında ve yerel kalkınmanın güçlendirilmesinde kooperatiflerin taşıdığı önem bulunuyor. Ablukanın yarattığı girdi, yakıt ve finansman sorunlarıyla mücadele eden bu yapıların üretim kapasitesinin geliştirilmesi, ülkenin gıda egemenliği açısından da önem taşıyor. 

Kübalı judoculardan ABD'de iki altın madalya

ABD'nin Florida eyaletindeki Gainesville kentinde düzenlenen Panamerikan Açık Judo Turnuvası'nda Küba erkek milli takımının deneyimli sporcuları Iván Felipe Silva ve Andy Granda, kendi sıkletlerinde altın madalya kazandı. Sporcular gelecek yıl Lima'da düzenlenecek kıtasal çok sporlu organizasyona hazırlık açısından önemli bir başarı elde etti.

100 kilogram kategorisinde mücadele eden 2018 dünya ikincisi Iván Felipe Silva, rahatsızlığına rağmen turnuvayı birincilikle tamamladı. Son 16 turunda ABD'li Caedmon Haddad'ı ippon ile geçen Silva, çeyrek finalde Lüksemburglu Micha Welter karşısında iki yuko puanı aldı. Yarı finalde Filipinli Chino Sy'yi iki dakikadan kısa sürede waza-ari awasete ippon ile mağlup etti. Finalde ise Dominikli Robert Florentino'yu bir yuko karşısında iki yuko puanıyla yenerek altın madalyaya ulaştı.

100 kilogram üzeri süper ağır sıklette yarışan Andy Granda da omuz rahatsızlığı nedeniyle bir süredir uzak kaldığı uluslararası müsabakalara altın madalyayla döndü. Lig usulü formatında düzenlenen karşılaşmalarda iki kez tatamiye çıkan Granda, ilk maçında ABD'li Gabriel Wilson'ı etkili bir teknik atış ve waza-ari ile mağlup etti. Finalde ise Dominikli José Nova'nın normal süre içinde diskalifiye edilmesini sağlayarak birincilik kürsüsüne çıktı.

Toplam altı sporcudan oluşan Küba kafilesi, turnuvayı erkek judocuların dört altın, kadın sporcuların iki gümüş madalya kazanması ile tamamladı. Bu sonuçların, önümüzdeki yıl düzenlenecek Lima oyunları için ülkeye maksimum kota kazandırma yolunda hayati bir öneme sahip olduğu vurgulandı.

Devrim baleyi halkın erişebildiği bir sanat haline getirdi

Cubadebate internet sitesinde yayımlanan röportajda, Küba Ulusal Balesi'nin baş dansçısı ve Ulusal Bale Okulu Direktörü Dani Hernández, sanat yaşamını ve Küba'da balenin toplumsal işlevini anlattı.
Hernández'in tanıklığı, devrimin kültür ve sanat alanında yarattığı dönüşümün somut örneklerinden birini ortaya koyuyor. Şeker kamışı tarlalarının bulunduğu kırsal bir bölgede, ziraat mühendisi anne babasının emeğiyle büyüyen Hernández'in bugün ülkenin önde gelen bale kurumlarından birinin yöneticiliğini üstlenmesi, sanatsal eğitimin sınıfsal ayrıcalık olmaktan çıkarılarak kamusal bir hak haline getirilmesinin sonuçlarından biri.

Röportajda Alicia Alonso ile Fidel Castro'nun ortaklaştığı "halk için bale" anlayışı öne çıktı. Fernando Alonso, Alberto Alonso ve Alicia Alonso'nun oluşturduğu sanatsal ve pedagojik birikim, devrimin sağladığı kurumsal ve kamusal olanaklarla birleşerek balenin yalnızca seçkin bir kesimin erişebildiği bir sanat dalı olmaktan çıkmasını sağladı. Böylece bale, Küba'nın kültürel kimliğinin, bağımsızlığının ve uluslararası alandaki görünürlüğünün önemli unsurlarından birine dönüştü.

Henüz 37 yaşında okul direktörlüğünü üstlenen Hernández, 178 öğrencinin hem sanatsal hem de genel eğitim süreçlerinden sorumlu. Dokuz yaşında başlayan, parasız ve nitelikli eğitim olanağı sunan bu model, mezunlarına doğrudan iş garantisi de sağlıyor. Eğitim anlayışı, teknik becerinin yanı sıra disiplin, cesaret ve genel kültür gelişimini de kapsıyor.

Hernández'in röportajdaki sözleri ise bu dönüşümün anlamını çarpıcı biçimde özetliyor:

“1 Ocak 1959 olmasaydı, belki bugün benimle konuşuyor olmazdınız.”

Küba’da elektrik üretiminde son durum

Küba'da elektrik hizmeti, dün gün boyunca üretim kapasitesindeki yetersizlik nedeniyle kesintilerden etkilendi. Elektrik arzındaki açık 24 saat boyunca sürdü ve sabahın erken saatlerine kadar devam etti. Gün içinde en yüksek kesinti düzeyi saat 19.20'de 1.886 MW olarak kaydedildi. Ülkenin yenilenebilir enerji yatırımları kapsamında kurduğu 54 güneş enerjisi parkı ise dün toplam 644 MW elektrik üretti. Bu parkların üretimi, gün boyunca saatte ortalama 4.140 MWh düzeyine ulaştı.

Dün Küba’da ne kadar elektrik açığı yaşandı?