ABD ve İsrail İran’a karşı başlattıkları savaşta önceki gün başkent Tahran’da petrol depolama sahalarını ve rafineri tesislerini hedef aldı. Kentin çeşitli bölgelerinde büyük yangınlar çıktı.

Tahran bu saldırıları İran vatandaşlarına karşı açılmış "kasıtlı kimyasal savaş" olarak niteledi. Savaş suçu ve insanlığa karşı suç teşkil eden bu saldırıların yaratacağı çevresel ve insani felaketin sonuçlarınınsa sadece İran’la sınırlı kalmayacağına işaret etti.

Öte yandan ABD saldırıların sorumluluğunu kabul etmedi, İsrail tarafından yapıldığını söyledi.

Tahran’daki petrol depolarında başlayan yangınların ardından kentin büyük kesimini siyah dumanlar kapladı.

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Haluk Çalışır petrol depolarına yönelik bu saldırıların halk sağlığına hem kısa hem de orta-uzun vadeli olası etkilerini soL’a anlattı.

Fosil yakıt deposunun patlatılmasıyla yüksek bir yanma meydana geldiğini belirten Çalışır, oradan partikül madde olarak tanımlanan küçük parçacıkların atmosfere yayıldığını dile getirdi.

Bu parçacıkların rüzgarın şiddetine ve meteorolojik koşullara göre çevredeki yerleşim yerlerinin üzerinde etkisini göstereceğini söyleyen Çalışır, Kanada’daki orman yangınlarının ardından New York’ta çok ciddi bir hava kirliliği görüldüğünü hatırlatarak bu partikül maddelerin taşınabilir olduğunu belirtti.

Çalışır “Sadece Tahran bağlamında da düşünmemek lazım. O bölgenin diğer yerlerindeki insanları, hayvanları etkileyecektir olumsuz olarak” dedi.

Partikül madde denilen oldukça küçük, 10 mikron (PM10) ve 2,5 mikron (PM2,5) büyüklüğündeki bu maddelerin yükselme oranlarına bakılarak değerlendirme yapıldığını ifade etti.

'Kısa vadede kalp krizi, inme, felç gibi durumlar oluşturabilir'

Çalışır “Bunlar kısa vade içerisinde yoğun maruziyetlerde özellikle damar sistemini ilgilendiren akut hastalıklara neden olabilirler. Örneğin kalp krizi, inme, felç gibi durumlar oluşturabilirler” dedi.

2,5 mikrondan küçük partiküllerin doğrudan solunum yoluyla akciğerlerin en uç kısımlarına ulaştığını ve hatta bir kısmının kana geçtiğini kaydeden Çalışır şu bilgileri verdi:

Orada hem inflamasyon dediğimiz kabaca mikrobik olmayan bir iltihabi süreci başlatırlar hem de kalbi besleyen koroner arter dediğimiz damarların iç duvarlarında çatlamalara neden olabilir ve kalp krizlerine ya da beyin damarlarındaki hassas yerlerde hasarla felçlere neden olabilir.

Bu partikül maddenin aynı zamanda uzun erimli maruziyetlerde de Dünya Sağlık Örgütü tarafından kansere yol açtığı kesin olarak bilinen maddeler listesinin içinde yer aldığını vurgulayan Çalışır, orta-uzun vadede maruziyetin devam etmesiyle beraber akciğer kanseri başta olmak üzere bütün sistemleri ilgilendiren hastalıklara yol açabileceğini söyledi.

Ayrıca Çalışır, bu maddelerin KOAH, astım gibi hastalıkları olan kişilerin ataklarının başlamasına, bu atakların hastaneye yatışlara neden olabileceğini ve bir kısım hasta içinse ölümcül olabileceğini vurguladı.

Hayvanlar, bitki örtüsü, tarım ürünleri, içme suyu kaynakları da tehlikede

Hayvanların da benzer sağlık etkilerine maruz kalacağını belirten Çalışır “Tabii ki bitkiler de yani tüm ekosistem etkilenebilir” diye belirtti.

Petrolün yanmasıyla ortaya çok sayıda hidrokarbon da çıkacağını dile getiren Çalışır “Bu da çok sayıda kimyasal gazın yayılmasına neden olabilecektir. Bunların içerisinde nitrik asit, nitrik oksit, sülfür dioksit gibi asidik özellikle gazlar ortama çıkacaktır” dedi.

Bunların havada su buharıyla birleşmesi ya da o sırada bir yağmur yağması halinde bütün bitki örtüsünün yok olmasına ve tarım ürünlerinin de etkilenmesine yol açacağını vurgulayan Çalışır, bütün ekosistemi, içme su kaynaklarını kirletecek bir etkinin söz konusu olduğunu ifade etti.

Çalışır “Ve bunlar geçici de olmayacaktır. Biliyorsunuz petrol depolarındaki ya da kuyularındaki yangınlar çok uzun süre sürebiliyor. Bu söylediğim etkiler çok uzun süre devam edecektir” dedi.