Filistinli direniş gruplarının İsrail işgaline karşı önceki gün başlattığı El Aksa Tufanı operasyonunun ardından yaşanan gelişmeler, bölgede birçok dengeyi değiştirecek. İsrail'in "yenilmezliği" görüntüsü yıkıldı, Suudi Arabistan-İsrail normalleşmesi şimdiden sekteye uğradı. Başta Arap devletleri, Ortadoğu'daki tüm aktörler, Cumartesi günkü taarruz sonrasında siyasi pozisyonlarını gözden geçirmek durumunda kalacak.

Öte yandan, Gazze'nin direnişinin taşları yerinden oynattığı bir diğer alan daha var: Ticaret yolu planları. Bu başlıkta AKP hükümeti de karmaşık duygulara sahip olmalı.

AKP'nin İsrail'le yakınlaşma politikaları, G20'de Türkiye'nin dışlandığı ve İsrail'i içeren yeni ekonomi koridoru, Hamas'ın Netanyahu ile Erdoğan'ın Filistinlilerden çalınan doğalgaz üzerine yaptığı pazarlığa tepkisi, haftasonu yaşanan gelişmelerin ardından bir kez daha masaya gelmiş durumda.

AKP sevinsin mi üzülsün mü?

Ortadoğu'da yeni bir savaşa evrilme olasılığı artan operasyonun ardından Hindistan-Ortadoğu-Avrupa Ekonomi Koridoru projesinin akıbeti meçhul. AKP'li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın "Türkiyesiz bir koridor olmaz" sözleriyle tepki gösterdiği projenin İsrail'de savaş hali ilanı sonrası rafa kalkması olasılığı AKP'yi sevindirmiş olabilir.

Öte yandan Hamas'la yakın ilişkileriyle bilinen AKP'li Cumhurbaşkanı Erdoğan, son olarak BM Zirvesi'nde İsrail Başbakanı Netanyahu ile görüşmüş ve "İsrail gazının" Avrupa'ya Türkiye üzerinden aktarılmasını ele almıştı. Hamas’ın başkan yardımcısı Ebu Marzuk, İstanbul’da düzenlediği basın toplantısında AKP’nin İsrail’le doğalgaz projesi geliştirmesine sert tepki göstermiş, söz konusu gazın Filistin'den çalınan gaz olduğunu söylemişti. Marzuk "Oradaki doğalgaz gasp edilmiştir. Ortada hırsızlık var. Bunun pazarlanması da bir ABD projesi" demişti. Söz konusu projenin başlayan savaşla birlikte rafa kalkması olasılığıysa AKP'yi üzecek gibi görünüyor. 

ABD'nin alternatif ekonomi koridoru projesi çıkmaza mı girecek?

İşin bu boyutunu yalnızca analistler veya konunun uzmanları değil, bizzat birincil aktörler de değerlendiriyor.

Filistin Demokratik Kurtuluş Cephesi yöneticilerinden Fuad Bekir, soL'da yer verdiğimiz yazısında operasyonun uluslararası boyutunda "ABD’nin Çin, İran ve Rusya’yı kuşatmak için ortaya attığı, son örneği Hindistan-Ortadoğu-Avrupa koridoru olan ekonomik koridorlar"ın da olduğuna işaret etti.

G20 Zirvesi'nde gündeme gelen ve Çin'in Kuşak Yol Projesi'ne Batı cenahından üretilen alternatif ticaret koridorlarının son örneği olan Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) Türkiye'nin dışlanmasıyla da gündeme gelmişti.

Filistin direnişini yeni bir boyuta taşıyan El Aksa Tufanı operasyonu sonrası İsrail'in "savaş hali" ilan etmesiyle birlikte bu projenin geleceği de çıkmaza giriyor olabilir.

Çin'in Kuşak ve Yol projesinde yer alan Türkiye Batı'nın bu alternatif projesine dahil edilmezken, projede ABD, Avrupa Birliği, Hindistan, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Fransa, Almanya ve İtalya'nın imzası bulunuyor. İsrail imzası bulunmasa da projenin içinde yer alıyor ve destekliyor.

Koridorun güzergahlarından biri de aynı zamanda Çin'in Kuşak ve Yol Projesi kapsamındaki güzergahlardan biri olan İsrail'in Hayfa Limanı.

soL yazarı Erhan Nalçacı 23 Eylül tarihli yazısında Yeni Baharat Yolu olarak da adlandırılan koridorun güzergahını şöyle tarif etmişti:

"Hindistan kökenli ürünler Hindistan’ın Mumbai limanından gemilere yükleniyor, BAE’de Dubai limanında yükler indiriliyor ve trene yükleniyor. Tren Suudi Arabistan, Ürdün ve İsrail topraklarından geçip Hayfa limanına geliyor. Yükler indirilip gemiye yükleniyor, doğru Yunanistan’ın Pire limanına. Oradan indirilen yükler tekrar trene ve Almanya’da Hamburg limanına."

Nagihan Çakır da aynı gün soL'da yayımlanan yazısında projeyle ABD'nin aslında Hindistan'ı BRICS'te yan yana yer aldığı Rusya-Çin hattından uzaklaştırmak istediğini belirtmiş ve Türkiye hükümetinin projenin dışında tutularak bir bedel ödediğini yazmıştı.

İsrail'in Pekin Büyükelçisi: Çin'den Hamas'a daha güçlü tepki beklerdik

ABD'nin bir yandan İran ile Suudi Arabistan'ın Çin arabuluculuğundaki yakınlaşmasını önlemeye çalışırken Suudi Arabistan ile İsrail "normalleşme"sine arabuluculuk yaptığı biliniyor. Suudi Arabistan'ın bu koşullarda İsrail ile normalleşmeye yanaşması pek de mümkün görünmezken ABD bu konuda bastırmaya devam edeceğini dün yetkili ağızlardan yaptığı "iki ülkenin de çıkarına" açıklamalarıyla ortaya koydu.

Öte yandan Çin'in İsrail ile Filistin arasındaki çatışmalar üzerine yaptığı açıklamaya İsrail'in Pekin Büyükelçisi'nin tepkisi de dikkat çekti.

Çin Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada "bağımsız bir Filistin devletinin kurulması gerekliliği ve iki devletli çözüm" vurgulanırken, İsrail'in Pekin Büyükelçisi Yuval Waks Çin hükümetinden Hamas'a karşı "daha güçlü bir tepki" beklediklerini ifade ederek "hayal kırıklığı"na uğradığını duyurdu.

AKP Filistin direnişine retorik desteğinde vites düşürüyor

Bir başka dikkat çekici gelişme de Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın İsrail'e askeri destek için uçak gemisi filosu gönderen ABD'nin Dışişleri Bakanı Antony Blinken'le 24 saat içinde iki kez telefon görüşmesi yapması oldu. Erdoğan'ın dün İstanbul'da bir Süryani kilisesi açılışında yaptığı konuşmada İsrail'i kınamaması ve "Ateşe körükle gitmenin kimseye faydası yok" sözleri de AKP'nin Filistin direnişine retorik desteğinde de vites düşürmeye başladığına işaret ediyor.

Nitekim AKP'li Bülent Arınç'ın dün Hamas'a karşı yaptığı çıkış da bunu destekliyor. Kocaeli'nde bir kitap fuarında konuşan Arınç, Hamas'a "Senin ne gücün var? Senin gıdanı bile dışarıdan gönderiyoruz" diye seslendi, Hamas lideri İsmail Haniye'ye atıfta bulunup "Bir Müslüman olarak seviyoruz ama hâlâ onlar İsrail'i tanımamakta ısrar ediyorlar" dedi. Arınç ayrıca AKP'nin Hamas'la özel görüşmelerinde "yapmayın artık bunu" dediğini de açıkladı.

Haber

Gazze'de ikinci gün: Çatışmalar sürüyor