Türkiye, cezaevlerinde AB standartlarını yakalıyor.

Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne girmesini isteyen egemenlerle bunu savunan liberalleri rahatlatacak bir gelişmeye tanık oluyoruz.

Türkiye'de ceza ve tutukevleri Avrupa standartlarına "yükselmeye" başladı. Önce normal koğuş sisteminden vazgeçilerek hücre sistemine göre inşa edilen F Tipi Cezaevleri'ne geçiş yaşandı. 8,5 yıl önce son derece kanlı operasyonlara sahne olan bu süreci hatırlamayan yoktur. Birçok siyasî tutuklunun ölümüne ve yaralanmasına neden olan kamu görevlileri hakkında açılan dava geçtiğimiz haftalarda zaman aşımıyla sonuçlandı. Uzun ölüm oruçları bu süreci durdurmaya yetmedi. Dolayısıyla siyasî tutukluları hücrelere tıkma, tecriti kalıcılaştırma operasyonu tamamlanarak cezaevleri bu açıdan Avrupa standartlarına getirildi!

28 Haziran günü soL'da "Hükümlü köleler geliyor!" başlığıyla verilen haberden anlaşıldığı kadarıyla, şimdi sırada cezaevlerinin adlî hükümlü ve tutuklular için çalışma kampları hâline getirilerek Avrupa standartlarına kavuşturulması var. Çünkü Avrupa standartlarına göre cezaevleri, adlî hükümlü ve tutuklular için modern çalışma kamplarıdır.

Sadece Avrupa standartlarına göre mi? Hayır, genel olarak kapitalist-emperyalist sistemin cezaevi modeli budur. ABD'de cezaevlerinin çoğu, açık-gizli, "çalıştırmayalım da besleyelim mi?" mantığıyla özelleştirilmiş durumda. Fransa'da benzer tartışmalar yapılıyor.

Avrupa Birliği'nin motor gücü Almanya'da, Nazi döneminde tüm savaş esirlerinin başta otoyol yapımı olmak üzere kamu hizmetlerinde köle gibi çalıştırılmasının yanı sıra Krupp, Siemens gibi büyük sermayeye ait fabrikalarda çalıştırıldıkları, çalışamayacak kadar güçten düşenlerin gaz odalarına gönderildiği biliniyor. Nazi döneminin uygulamaları, daha sonraki dönemde de daha modernize edilmiş bir şekilde kalıcılaştırılarak devam etti. Günümüzde siyasî tutuklu ve hükümlüler için öngörülen tek şeyin kalıcı ve kesin tecrit olduğu Alman cezaevleri, adlî hükümlü ve tutuklular için çalışma kampları olmaya ve kapitalizmin köle emeği ihtiyacını karşılamaya devam ediyor.

Bu modele Alman cezaevleri üzerinden daha yakından bakma imkânına sahibiz.
1988-89 yıllarında, Almanya'da normal bir işçinin saat ücreti 15-20 Alman markıydı, kapitalist işletmelerde veya cezaevi bünyesindeki atölyelerde çalışan hükümlü ve tutuklular ise saat ücreti olarak 0,70-80 fenik alıyordu. Vergi vb. kesintilerin ardından bir hükümlü-tutuklu işçinin eline ayda 70-80 mark civarında para geçiyordu.

Eğer doktor raporuyla çalışamaz durumda olduğu kanıtlanmamışsa, hiçbir hükümlünün çalışmama gibi bir hakkı yoktu. Her hükümlü, isterse paraya hiç ihtiyacı bulunmasın, çalışmak zorundaydı. Tutuklular için bu yasal bir mecburiyet değildi, isteyenler, daha doğrusu paraya ihtiyacı olanlar çalışabiliyordu. Toplumsal dayanışma bağlarının alabildiğine parçalandığı emperyalist bir ülkede, cezaevindeki yakınına maddî yardımda bulunacak pek kimse çıkmadığı için tutukluların da büyük kısmı çalışmak zorunda kalıyordu.

Almanya'daki cezaevleri zaten bu amaca göre inşa edilmiş durumda. Siyasî tutuklu ve hükümlüler için "yüksek güvenlikli hücreler", adlî tutuklu ve hükümlüler için "işlikler"...

Türkiye de bu sisteme geçebilmek amacıyla yeni cezaevlerini büyük sanayi bölgelerinin yakınında ve binlerce kişiyi alabilecek büyüklükte inşa ediyor. soL'daki habere konu olan veya diğer bir deyişle ilk uygulama alanı olan "Silivri Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü"nün içinde 8 L Tipi, 1 de Açık Ceza İnfaz Kurumu bulunuyor ve toplam 11 bin hükümlü kapasiteli olacağı söyleniyor. Yakın gelecekte 11 bin hükümlü-kölenin barınacağı (Haziran ayının başlarında Bayrampaşa Cezaevi'ndeki 5.500 hükümlü ve tutukludan 3.500'ünün Silivri'ye nakledilmesine başlandı) "Silivri Ceza İnfaz Kurumları Kampüsü", Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi'nin yanıbaşında bulunuyor. ÇOSB'de tekstil, elektrik-eloktronik, makine, otomotiv, ilaç-kimya, gıda vd. sektörlerde 200 civarında irili-ufaklı fabrika bulunuyor.

Ancak henüz tüm cezaevleri bu ihtiyaca göre yenilenmediği için Türkiye'de her hükümlüye çalışma mecburiyeti getirilemiyor. Fakat, Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan ve 27.12.2005 tarihli 26036 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Ceza İnfaz Kurumları İle Tutukevleri İşyurtları Kurumu Ve İşyurtlarının İdare Ve İhale Yönetmeliği"nde, "Çalışma zorunluluğunun uygulanmasına elverişli ceza infaz kurumları yapılıncaya kadar..." denilerek, cezaevlerinin yenilenmesinin ardından her hükümlünün kapitalizmin kölesi olmak zorunda bırakılacağı açıkça belirtiliyor.

Demek ki, Türkiye, önümüzdeki dönemde cezaevlerinin mimarî özellikleri, yapıldıkları yerler ve işlevleri bakımından Almanya'dan geri kalmayacak. Her hükümlü sermayenin kölesi hâline gelecek, sermaye sudan ucuz emek gücünü fabrikaların yanıbaşında yapılan ve devlet tarafından denetim altında tutulan, hiçbir özel masrafa yol açmayan çalışma kamplarındaki hükümlü-köleler üzerinden sağlayacak...Adalet Bakanlığı'nın ilgili memurları kapitalistlere iş yapan fason atölyelerinin, yukarıda sözü edilen yönetmeliğe göre "kârpayı" da alacakları için, patronu olacak...Sonra sıra, ABD'de olduğu gibi, bu köle emeğine dayalı kapitalist işletmenin özelleştirilmesine gelecek...

Günümüzde kapitalist sistem adalet, fırsat eşitliği gibi kavramları sözlüğünden çoktan çıkardı. Suç ve cezayı unuttu. Sistemin çıkmazında mahkûm olanları, bu kez de modern cezaevlerinde ucuz iş gücü olarak yeniden mahkûm etmek istiyor.

Bu yüzsüzlüğün gerekçesi hazır: "Çalıştırmayalım da besleyelim mi?"

Kapitalizm zaten başka nedir ki?

Yasemin Gedik

Not: 15 gün önceki "Sınıf bilinci ve sınıf mücadelesinin önündeki bazı engeller" üst başlığı altında başka bir konuyu ele almak istiyordum, ancak cezaevleri bir sistemin aynasıdır. Bu nedenle bu önemli konuya değinmeden geçemedim. (y.g.)