Ekonomik dönüşüm programında yeni aşama

Küba hükümeti, ekonomiyi canlandırmak, üretimi artırmak ve devlet ile devlet dışı ekonomik aktörlerin ülke ekonomisine daha etkin katılımını sağlamak amacıyla kapsamlı bir dönüşüm programını uygulamaya hazırlanıyor. Küba Devlet Televizyonunda yayınlanan Yuvarlak Masa programında Ekonomi ve Planlama Bakanlığı İş Sistemleri Direktörü Yovana Vega Mato, Ulusal Devlet İşletmeleri Enstitüsü (INAEES) Başkanı Roberto Ricardo Marrero ve Ulusal Devlet Dışı Ekonomik Aktörler Enstitüsü Başkanı Lázara Mercedes López Acea, 176 maddelik ekonomik ve sosyal dönüşüm programını anlattılar.

Yuvarlak Masa'da reformların birbirinden bağımsız kararlar olmadığı, 23 tematik alan etrafında şekillenen bütünlüklü bir dönüşüm programının söz konusu olduğuna dikkat çekildi. Dönüşüm programının temel hedefi; ekonomik büyümeyi hızlandırmak, üretici güçleri harekete geçirmek, kamu ve devlet dışı sektörler arasında daha etkin iş birlikleri kurmak ve mevcut ekonomik sıkıntıları aşabilecek daha esnek bir yönetim modeli geliştirmek olarak tanımlandı.

ABD ablukası dönüşüm ihtiyacını derinleştiriyor

Ekonomi ve Planlama Bakanlığı yetkilisi Vega Mato, Küba ekonomisinin ABD’nin uzun yıllardır sürdürdüğü ve son dönemde daha da ağırlaştırdığı ekonomik abluka nedeniyle olağanüstü bir baskı altında faaliyet gösterdiğini belirtti. Finansmana erişimin kısıtlanması, döviz darboğazı, dış ticaret engelleri ve ekonomik aktörlerin faaliyet alanlarını daraltan yaptırımlar mevcut koşulları ağırlaştırıyor. Bu zorlukların aşılması için  ekonomi yönetiminde esnekliği sağlayan yapısal reformlara gereksinim duyuluyor. Buna göre yeni model, kısıtları hafifletmenin yanı sıra üretim kapasitesini artırmayı, yeni yatırım alanları açmayı ve daha dinamik bir ekonomik yapı oluşturmayı amaçlıyor.

Devlet işletmelerine geniş yetkiler veriliyor

Reform paketinin en dikkat çekici bölümlerinden biri sosyalist devlet işletmelerinin yönetim yapısında gerçekleştirilecek değişiklikler. Yetkililer, devlet işletmelerinin bugüne kadar merkezi karar mekanizmalarına bağlı olarak faaliyet gösterdiğini, yeni sistemle birlikte önemli ölçüde yönetsel özerklik kazanaklarını açıkladı. Buna göre devlet işletmeleri; kendi iştiraklerini kurabilecek, ticari şirket oluşturabilecek, faaliyet alanlarını genişletebilecek, kendi fiyatlarını belirleyebilecek, çalışan ücretlerini işletme düzeyinde düzenleyebilecek, yıllık yatırım ve stratejik planlarını onaylayabilecek, yeni ticari faaliyetlere daha hızlı girebilecek. Böylece işletmelerin üretimle ilgili kararlarını hızla alabilmesi ve verimliliklerini artırması hedefleniyor.

Yeni Devlet İşletmeleri Enstitüsü kuruldu

Bu dönüşümleri yönetmek amacıyla Ulusal Devlet İşletmeleri Enstitüsü (INAEES) kuruldu. Enstitünün görevinin şirketleri yönetmek değil, devlet adına hissedar işlevi görmek olduğu özellikle vurgulandı. Yetkililer, kamuoyunda dile getirilen "süper bakanlık" iddialarını reddederek, kurumun şirketlerin günlük yönetimine müdahale etmeyeceğini belirtti.

INAEES'in temel görevi; devlet işletmelerinin performansını izlemek, üretim araçlarının kamu adına yönetimini sağlamak, işletmelerin büyümesini desteklemek ve kurumsal dönüşüm sürecini koordine etmek olacak. Enstitü ayrıca devlet işletmelerinin ticari şirketlere dönüşüm sürecini de yönetecek.

Devlet işletmeleri ticari şirket modeline geçiyor

Reform kapsamında devlet işletmelerinin önemli bir bölümünün ticari şirket statüsüne geçirilmesi planlanıyor. Yetkililer, Küba'da yaklaşık 2.800 devlet işletmesi bulunduğunu, bunların yaklaşık 300'ünün halihazırda ticari şirket modeliyle faaliyet gösterdiğini belirtti. Yeni süreçte şirketler; stratejik işletmeler, rekabetçi işletmeler, sosyal hizmet ağırlıklı işletmeler, yüksek teknoloji işletmeleri şeklinde sınıflandırılacak. Rekabet gücü yüksek şirketler ilk etapta anonim şirket yapısına dönüştürülecek. Ancak hükümet, temel üretim araçlarının kamu mülkiyetinde kalacağını ve özelleştirme yapılmayacağını özellikle vurguluyor.

Şeffaflık ön plana çıkarılıyor

Devlet işletmelerindeki dönüşümlerin tamamının kamu denetimine açık yürütüleceği açıklandı. Bu kapsamda; ihale süreçleri dijital platformlar üzerinden gerçekleştirilecek. Şeffaflık Yasası ile Sosyal İletişim Yasası birlikte vatandaş denetimi güçlendirilecek, işletmeler düzenli performans raporları yayımlamak zorunda olacak. Yetkililer, uluslararası deneyimlerin incelendiğini ve geçmişte diğer ülkelerde yaşanan hataların tekrarlanmaması için sıkı denetim mekanizmaları kurulacağını ifade etti.

İşçilerin yönetime katılımı artıyor

Yeni modelde işçilerin işletme yönetimindeki rolü de genişletiliyor. Yönetim kurullarının yaklaşık yüzde 20'si işçi temsilcilerinden oluşacak. İşçiler; teknik ve ekonomik planların hazırlanmasına katılacak, ücret politikalarının belirlenmesini denetleyecek. Her ay yöneticilerin işçilere mali durum, ücret politikaları ve kâr dağılımı konusunda rapor sunması zorunlu hale gelecek.

Devlet dışı ekonomik aktörler için yeni dönem

Reformların ikinci büyük ayağı devlet dışı ekonomik aktörleri kapsıyor. Ulusal Devlet Dışı Ekonomik Aktörler Enstitüsü Başkanı López Acea, son aylarda KOBİ'ler, serbest çalışanlar ve tarım dışı kooperatiflerle yürütülen görüşmeler sonucunda hazırlanan reformların sektörün taleplerini büyük ölçüde karşıladığını söyledi. Alınan kararların şekillendirilmesinde girişimcilerin önerileri de dikkate alındığını belirtti.

KOBİ başvuruları hızlandırıldı

Uzun süredir prosedürlerin tamamlanmasını bekleyen başvurularının büyük bölümü sonuçlandırıldı. 3.500'ün üzerinde bekleyen yeni girişimci başvurularının çoğu Haziran ayında onaylandı. Böylece ülkedeki devlet dışı ekonomik aktör sayısı 15 bini aştı. Onay süreçlerinin yaklaşık 20 güne düşürüldüğü belirtilirken, ilerleyen dönemde bu sürenin daha da azaltılması amaçlanıyor.

100 çalışan sınırı kaldırıldı

Özel sektör açısından en dikkat çekici değişikliklerden biri KOBİ'lerde uygulanan 100 çalışan sınırının kaldırılması oldu. Artık daha büyük ölçekli işletmeler "özel şirket" statüsüyle faaliyet gösterebilecek. Yetkililer, fiilen büyük şirket niteliğine ulaşan birçok girişimin mevcut mevzuat nedeniyle büyüyemediğini, yeni sistemle birlikte bu engelin kaldırıldığını ifade etti.

Girişimciler birden fazla şirket kurabilecek

Yeni düzenlemeler kapsamında girişimciler artık birden fazla şirkete sahip olabilecek; farklı sektörlerde faaliyet gösterebilecek, yeni şirketler kurabilecek, başka şirketlerle ortaklık oluşturabilecek, yabancı yatırım projelerine katılabilecek. Bu düzenlemeyle ekonomik büyümenin hızlandırılması ve girişimcilerin yatırım kapasitesinin artırılması hedefleniyor.

Yasaklı faaliyetlerin büyük bölümü kaldırılıyor

Devlet dışı ekonomik aktörlerin faaliyet alanlarını sınırlayan yasakların yüzde 62'sinden fazlasının kaldırılarak yeniden düzenleniyor. Özellikle; ulaşım ve gıda sektöründeki üretim ve imalat ile bazı hizmet sektörlerinde özel girişimlerin faaliyet alanı genişliyor. Yetkililer, bu adımın hem arzı artıracağını hem de halkın günlük yaşamında yaşanan sorunların önemli bir kısmının çözümüne katkı sağlayacağını belirtti.

Yeni şirket modelleri geliyor

Özel sektör için anonim şirket modeli de sisteme dahil ediliyor. Böylece girişimciler; limited şirket, tek ortaklı şirket, anonim şirket gibi farklı hukuki yapılar altında faaliyet gösterebilecek. Bir kişinin birden fazla anonim şirkette hissedar olabilmesine de olanak tanınacak.

Tarım sektöründe özel şirket modeli uygulanacak

Tarım alanındaki değişikliklere göre; devlet mülkiyetindeki araziler üzerinde üretim yapan büyük ölçekli üreticiler artık özel tarım şirketi statüsünde faaliyet gösterebilecek. Bu sayede; yatırımların kolaylaşması, ithalatın hızlanması, üretim kapasitesinin artması ve büyük üreticilerin finansmana erişiminin kolaylaşması hedefleniyor.

Döviz hesapları ve yatırım imkanları genişliyor

Yeni düzenlemelerle devlet dışı ekonomik aktörler yabancı para cinsinden banka hesabı açabilecek. Yetkililer bunun işletmelere daha fazla güven sağlayacağını ve döviz işlemlerini daha şeffaf hale getireceğini ifade etti. Ayrıca özel sektör; gayrimenkul kullanım hakkı elde edebilecek, yatırım amaçlı arazi tahsisi alabilecek, üretim tesisleri kurabilecek.

Devlet ve özel sektör aynı üretim zincirinde buluşacak

Devlet işletmeleri ile özel sektör arasında daha güçlü iş birlikleri oluşturmak amacıyla Ulusal Üretim Zincirleri Platformu kurulacağını açıklandı. Bu dijital sistem sayesinde işletmeler birbirlerinin üretim kapasitelerini görebilecek, ortak projeler geliştirebilecek ve aynı tedarik zincirinde faaliyet gösterebilecek. Yetkililer, bugün birçok işletmenin aynı bölgede faaliyet göstermesine rağmen birbirlerinin üretim kapasitesinden habersiz olduğunu, yeni platformun bu sorunu ortadan kaldıracağını belirtti.

Temel unsurlarından biri toplumsal sorumluluk olacak

TV programına katılan yetkililer ekonomik büyümenin toplumsal sorumluluktan ayrı düşünülemeyeceğini vurguladı. Hem devlet hem de devlet dışı ekonomik aktörlerin; hastanelere, okullara, yaşlı bakım merkezlerine, çocuk yuvalarına, doğal afetlerden etkilenen bölgelere destek vermeye devam edeceği ifade edildi.

Amaç üretimi artırmak

Yuvarlak Masa programında yapılan değerlendirmelerde reformların nihai amacının özelleştirme olmadığı özellikle vurgulandı. Yetkililere göre hedef, devlet işletmelerinin güçlendirilmesiyle birlikte özel sektörün de üretime daha etkin katılımını sağlayarak ülkenin üretim kapasitesini artırmak, ekonomik büyümeyi hızlandırmak ve halkın ihtiyaç duyduğu mal ve hizmet arzını yükseltmek. Ancak dönüşüm programının başarısının yalnızca alınan kararlarla değil, bunların şeffaf, tutarlı ve zamanında uygulanmasına bağlı olacağı ifade edildi. Önümüzdeki dönemde hem devlet işletmeleri hem de özel sektör için kapsamlı eğitim programları düzenleneceği, yeni yönetim modelinin ülke genelinde kademeli olarak hayata geçirileceğini açıklandı.

Díaz-Canel enerji ve inşaat alanındaki stratejik üretim tesislerini ziyaret etti

Küba Komünist Partisi Merkez Komitesi Birinci Sekreteri ve Cumhurbaşkanı Miguel Díaz-Canel Bermúdez, Havana'da enerji ve inşaat sektörlerinde faaliyet gösteren stratejik sanayi tesislerini ziyaret etti. Başbakan Manuel Marrero Cruz, Devrimci Silahlı Kuvvetler Bakanı Orgeneral Álvaro López Miera ve çeşitli bakanların da eşlik ettiği ziyaretlerde, ülkenin sürdürülebilir kalkınmasına katkı sunacak yerli üretim kapasitesinin artırılmasına yönelik çalışmalar hakkında yerinde bilgi alındı.

İlk durak, elektro kaynaklı çelik ağ ve genleştirilmiş polistiren paneller üreten modern bir tesisti. Özellikle duvar ve bölme sistemlerinde kullanılan bu teknoloji, konut inşaatında hem maliyetleri düşüren hem de yapım süresini kısaltan yenilikçi uygulamaları içeriyor. Çimento kullanımında yüzde 20 ila 30, çelik kullanımında yüzde 50'nin üzerinde tasarruf sağlayan bu yeni teknoloji, konut ihtiyacının karşılanmasına yönelik ekonomik alternatifler sunuyor. Bu yöntemle inşa edilen iki farklı konut modeli, ülkenin orta ve doğu bölgelerinde de uygulanmaya başlandı. Konfor ve dayanıklılık açısından başarılı sonuçlar elde edilen söz konusu panel sistemi konutların yanı sıra konteyner evlerin ve soğutmalı yük konteynerlerinin dış kaplamasında da kullanılabilecek.

Bir diğer ziyaret güneş paneli üretim ve montaj tesisineydi.  Tesiste, 2026 başından bu yana 3.200'den fazla güneş paneli üretildiği bildirildi. Üretilen panellerle, aynı zamanda tesisin kendi güneş enerjisi sistemleri de kuruldu. Enerji krizi döneminde üretim faaliyetlerinin kesintisiz sürdürülmesi ve üretimin Ulusal Elektrik Sistemi'ne olan bağımlılığının azaltılabilmesi için güneş enerji sistemleri üreten bu tesisin stratejik bir önemi bulunuyor.

Tesise yeni invertörler ve bataryaların ulaşmasıyla birlikte üretim kapasitesinin önemli ölçüde artırılması planlanıyor. Çift vardiya sistemine geçilmesiyle fabrikanın günlük yaklaşık 120 güneş paneli üretebilecek düzeye ulaşacağı ifade edildi. Bu kapasite artışının, ülkenin yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırması ve enerji arz güvenliğini güçlendirmesi açısından önemli katkı sağlayacağı değerlendiriliyor.

Ziyaretler sonunda değerlendirmelerde bulunan Cumhurbaşkanı Miguel Díaz-Canel, yerli sanayide geliştirilen modern, işlevsel ve düşük maliyetli çözümlerin ülkenin kalkınma hedefleri açısından stratejik önem taşıdığını belirtti. Díaz-Canel, hem yenilikçi inşaat teknolojilerinin hem de güneş paneli üretimindeki kazanımların yalnızca mevcut tesislerle sınırlı kalmaması gerektiğini vurgulayarak, bu deneyimlerin Küba'nın diğer il ve kurumlarında da yaygınlaştırılması çağrısında bulundu.

Kolombiya Hükümeti, Küba ve Nikaragua'daki diplomatik temsilciliklerini kapatmayı planlıyor

Kolombiya'nın yeni Cumhurbaşkanı Abelardo De la Espriella'nın Dışişleri Bakanı olarak atadığı Omar Bula, yeni hükümetin Küba ve Nikaragua'daki diplomatik temsilciliklere ihtiyaç duymayacağını açıkladı. Bula, yeni yönetimin dış politikada "Batı değerleri"ni paylaşan ülkelerle ilişkileri güçlendireceğini, bu anlayışı benimsemeyen yönetimlerle mevcut düzeyde ilişkileri sürdürmenin kabul etmedikleri siyasi sistemleri meşrulaştırmak anlamına geleceğini belirtti.

Yeni yönetim, Venezuela ile sınır sorunlarını çözmeye yönelik yapıcı ilişkiler kurmayı hedeflediklerini, Birleşmiş Milletler (BM) ve Amerikan Devletleri Örgütü (OAS) başta olmak üzere uluslararası kuruluşlarla ilişkilerin de kapsamlı bir maliyet-fayda analizi çerçevesinde yeniden gözden geçirileceğini ifade etti.

Meksika'da Kübalı kanser hastası çocuklar yararına sanat müzayedesi düzenlenecek

İnsanlığı Savunma Amaçlı Aydınlar ve Sanatçılar Ağı'nın Meksika Şubesi, ABD'nin Küba'ya yönelik ekonomik, ticari ve mali ablukasının ağırlaşmasının kanser tedavisi gören çocuklar üzerindeki etkilerini hafifletmeye katkı sağlamak amacıyla 26 Eylül'de Mexico City'deki Benny Moré Meksika-Küba Kültür Merkezi'nde bir sanat müzayedesi düzenleyecek. Meksikalı ve yabancı sanatçıların, koleksiyonerler ve sanat uzmanlarının davet edildiği etkinlikten elde edilecek gelir, Küba'nın çocuk onkoloji hastalarının bakımı için kullanılacak.

Elektrik açığı 2.260 MW'a ulaşabilir

Küba Elektrik Birliği (UNE), Ulusal Elektrik Sistemi'nin (SEN) üretim kapasitesindeki yetersizlik nedeniyle güne 1.837 MW açıkla başlandığını duyurdu. Sabah 06.00 itibarıyla mevcut üretim kapasitesi 880 MW'da kalırken, talep 2.730 MW olarak gerçekleşti ve kesintiler günün ilk saatlerinden itibaren devam etti. Öğle saatlerinde 1.650 MW olması beklenen açığın akşam zirve talep saatlerinde 2.230 MW'a ulaşması öngörülüyor. Önceki günün en yüksek açığı, planlanan ünitelerin devreye girememesi nedeniyle 2.341 MW olarak kaydedilmişti. UNE, 54 yeni güneş enerjisi santralinin devreye alınmasıyla güneş enerjisi üretiminin 4.612 MWh'ye ve anlık üretim gücünün 717 MW'a ulaştığını bildirirken, çok sayıda termik santral ünitesinin arıza ve bakım nedeniyle hizmet dışı olması ile yakıt ve üretim kısıtlarının elektrik arzını olumsuz etkilemeyi sürdürdüğünü açıkladı.