Amasya'nın Suluova ilçesindeki Yeni Çeltek maden ocağında son kazma vuruldu. 

Kamuya ait Yeni Anadolu Madencilik ve Teknolojileri Sanayi Ticaret A.Ş., "zarar ediyor" gerekçesiyle işletmeyi kapattı. Yüzlerce madenci 1 Ekim'e işsiz girdi.

Kapanma kararı, soL'un 12 Eylül'de haberleştirdiği ve işçilerin "kasten zarar ettirildi" diyerek karşı çıktığı sürecin sonunda geldi. Madenciler o tarihte ay sonunda ocağın kapatılacağını söylemişti.

Madenlerin bulunduğu köylerde yıllardır ne tarım ne de hayvancılık anlamlı bir ilerleme kaydedebildi. Bu nedenle madencilik, bölgedeki köylülerin en önemli, bazı yerleşimlerde tek geçim kaynağı. Ocağın kapanmasıyla işsiz kalan yüzlerce madencinin bundan sonra ne yapacağı belli değil. 

Yıllarca direnişlerin, grevlerin, alın terinin ve emeğin hatıralarıyla yoğrulmuş bir maden, "zarar ettiği" gerekçesiyle kapatıldı.

Kış kapıdayken 280 madenci kapı dışarı edildi

Maden işletmesinin önünde toplanarak kapanmaya tepki gösteren madenciler adına açıklama yapan Türkiye Maden-İş Sendikası Çeltek Şubesi Başkanı Cemil Güven, Yeni Çeltek'te çalışan 300'e yakın işçiye çıkış verileceğini söyledi.

Güven'e göre bağlı oldukları Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu'nun (TKİ) tebliği şöyle: İstifa dilekçesi veren işçilerin tazminat ve ihbar alacakları ödenecek, dilekçe vermeyenlerin hak ve alacakları ise zamana yayılacak. Güven, il ve ülke ekonomisine ve istihdama önemli katkı veren bir işletmenin kapatılmasını kabul edilemez olarak nitelendirdi. İşçilerle birlikte yüzlerce ailenin mağdur olacağını da ifade etti.

Yaşananları soL'a anlatan madenci Muhammet Cafer Çakır, ocağın 1955'ten bu yana çalıştığını hatırlatarak şunları söyledi:

"1955'ten bu yana çalışan maden ocağı bugün itibarıyla kapandı. Enerji Bakanı'nın, İçişleri Bakanı'nın, Amasya AKP milletvekillerinin, AKP Amasya il ve ilçe başkanlarının verdiği sözler tutulmadı. Gelinen noktada işçi tasfiye edildi, ocak kapandı. Kış kapıda, 280 işçi kapı dışarı edildi. Yeni evlenenler var, herkesin borcu var. Şimdi bizi işsiz bırakan bakanlara, vekillere sesleniyorum: Çocuklarımızın okul harçlıklarını, okul masraflarını, evin kirasını, gelen yüksek faturaları, kredi borçlarımızı siz mi ödeyeceksiniz? Sizin sayenizde kimsenin evinde huzur kalmadı. İki güne icra kağıtları gelir eve, onları da kim ödeyecek? Bu yaşadıklarımıza kim sebep olduysa alın terimizden çaldıklarında boğulsunlar."

Devlet madeni kapatırken yurt dışından kömür ithal ediyor

Madenciler ve sendika yöneticileri, ocak kapatılırken Türkiye'nin yurt dışından kömür almaya devam etmesine tepki gösteriyor. Cemil Güven de daha önce yaptığı açıklamada "İthal etmek yerine kömürlerimizi çıkaralım" demişti.

Rakamlar bu tepkinin arka planını gösteriyor. 

İstatistiklere göre Türkiye'nin kömür ithalatı 2017 sonrasında hız kesmekle birlikte son sekiz yıldır yılda 37-40 milyon ton aralığında seyrediyor. İthalat 2022'de 37,6 milyon ton, 2023'te yaklaşık 36 milyon ton oldu. Bunun karşılığında ödenen döviz 2021'de 4,5 milyar dolar, 2022'de 8,5 milyar dolar, 2023'te ise 5 milyar dolar. Son on yılda ithal edilen kömür 350 milyon tonu aşarken ödenen bedel yaklaşık 40 milyar dolara ulaştı.

İthalatın büyük kısmı Rusya ve Kolombiya'dan yapılıyor. Toplam ithalatın yaklaşık yüzde 80'i bu iki ülkeden geliyor. Rusya'dan alınan kömür 2021'de 14, 2022'de 19, 2023'te 25 milyon ton oldu. Kolombiya'dan alım ise aynı yıllarda 14,7, 11 ve 4,7 milyon ton olarak gerçekleşti. Rusya'nın payı son dönemde daha da arttı. 2025'in ilk yarısında Türkiye'nin enerji kömürü ithalatında Rusya'nın payı yüzde 90'a yaklaştı.

Yani yerli kömür ocakları birer birer kapanırken, Türkiye her yıl milyarlarca dolarlık kömürü başta Rusya olmak üzere yurt dışından satın alıyor.

'Burada torunumun torununu emekli edecek kömür var'

Madenciler, firmanın bilinçsiz üretim ve bırakılan boşluklar nedeniyle zarar ettiğini, yaşananların plansızlığın sonucu olduğunu ifade ediyor.

Sahadaki uzmanlara göre ise üretime hazır bölgede mevcut kömür kapasitesi şöyle:

- Kuzey pano: 9 milyon 355 bin ton
- Güney pano: 7 milyon 100 bin ton
- Toplam: 16 milyon 455 bin ton

Bu rakamlara dikkat çeken madenciler şunları söylüyor:

"Burada torunumun torununu emekli edecek kadar kömür var. Ama bunu işletmek yerine daha ucuz olduğu için yurt dışından ithal etmeyi hedefliyorlar."

Özelleştirme için zarar öyküsü mü yaratılıyor?

Maden sahasına dair dolaşan iddialardan biri de bugün işten çıkarılan madencilerin bir süre sonra sahanın özelleştirilmesiyle yeniden işe alınacağı yönünde.

Kamu şirketlerinin "zarar ediyor" öyküsüyle önce değersizleştirilip sonra özel şirketlere devredilmesi, Türkiye'de birçok sektörde görülen bilindik bir hikaye. Madenciler, Yeni Çeltek için de aynı senaryonun işletilmesinden endişe ediyor. Firmanın bilinçli olarak zarara sokulduğunu, ardından zarar bahanesiyle özel bir şirkete peşkeş çekileceğini düşünüyorlar.

Madenciler bu ihtimal karşısında şunları söylüyor:

"Olursa şaşırmayız. Ama biz kamudaki iş güvenliğini, denetimi ve çalışma düzenini özelleştirme sonrası bulamayız. Bu da madenciyi göz göre göre yer altında ölüme yollamak oluyor. Ama işsizlik sonrası buna 'hayır' demek zor. Yer üstünde aç, yer altında risk. Başka seçenek kalmıyor madenciye."

Verilen sözler tutulmadı

Madene dair verilen sözler tutulmadı. Bu sözlerden birisi de Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'dan gelmişti. Bayraktar, 17 Temmuz 2026'da AKP Amasya İl Başkanlığı'nda düzenlenen teşkilat toplantısında madenciliğin süreceğini söylemiş, işçilere de güvence vermişti:

"İstiyoruz ki bu kömür faaliyetleri, kömür madenciliği de devam etsin. İnşallah Amasya'da da devam edecek. Bunun formatı değişebilir ama biz hiçbir işçi kardeşimizin istihdam kaybına uğramadan, haklarına halel gelmeden bu faaliyetlerin kârlı, düzgün bir şekilde devam etmesi için elimizden gelen gayreti göstereceğiz."

Bu sözün üzerinden iki ay geçmeden ocak kapandı. Sendikaya göre işçilere bugün "tazminatınızı alın, yoksa iflas sürecini bekleyin" deniyor. Yani ne istihdam korundu ne de hak kaybı yaşanmaması güvencesi yerine getirildi. 300'e yakın madenci kış günlerine işsiz kalarak girdi.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.