AKP Grup Başkanlığı, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) 17 Eylül 2026 tarihli kararlarıyla tasfiyesine karar verilen 131 yatırım fonuna ilişkin kanun teklifini 9 Ekim’de TBMM Başkanlığına sundu. Teklifin ilk imzacıları İstanbul Milletvekili Nurettin Alan, Samsun Milletvekili Ersan Aksu, İstanbul Milletvekili İsa Mesih Şahin ve Antalya Milletvekili Atay Uslu oldu; teklifin altında çok sayıda AKP milletvekilinin imzası bulunuyor. Teklif, Plan ve Bütçe Komisyonu’na esas komisyon olarak havale edildi. Adalet ile Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji komisyonları tali komisyon olarak belirlendi.

Kapsam yalnızca bu fonlarla sınırlı

Teklif, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 128. maddesi uyarınca alınan kararlarla tasfiyesine hükmedilen ve kanunun yayımı tarihinde tasfiyesi tamamlanmamış fonları kapsıyor. Düzenlemenin diğer yatırım fonları bakımından genel veya sürekli bir tasfiye ve sorumluluk rejimi oluşturmadığı belirtiliyor. Kanunun 17 Eylül 2026 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmesi öngörülüyor.

Gerekçede, teklifin kamu bütçesine mali yük getirmediği, ödemelerin yalnızca fonların tasfiyeye konu malvarlığı ile geri kazanılan, tahsil edilen veya iade edilen tutarlardan karşılanacağı kaydedildi.

Tasfiye SPK gözetiminde yürütülecek

Tasfiye, SPK’nın gözetim ve denetiminde, tasfiye ile görevli kuruluşlarca yürütülecek. SPK; tasfiyenin aşamalarını, varlıkların tespitini ve nakde çevrilmesini, değerleme esaslarını, fon pay sahipliğinin belirlenme biçimini, ara ve nihai ödemeyi ile dağıtım sırasını belirlemeye yetkili olacak.

Borsada oluşan fiyatın varlığın gerçek değerini yansıtmadığı ya da tasfiyeyi geciktireceği SPK tarafından belirlenirse geri alım, hâkim ortağa satma hakkı, toptan satış, özel işlem bildirimi ve geçici farklı fiyat marjı gibi yöntemlere başvurulabilecek. SPK, tasfiye ile görevli kuruluşların talebi üzerine varlıkların Borsa dışında satışına da onay verebilecek. Bu satışlarda yatırım fonlarına ilişkin düzenlemelerdeki kısıtlamalar uygulanmayacak. Varlıkları satın alanların belirli bir süre bunları Borsa’da satamayacağına da SPK karar verebilecek.

Fon pay sahipliği, MKK, Takasbank, TEFAS, portföy saklama ve dağıtım kuruluşlarının kayıtları mutabık hâle getirilerek fon ve hesap bazında belirlenecek.

Net yatırım tutarı ve ara ödeme

Fon malvarlığının nakde çevrilmesi sonucunda elde edilen dağıtılabilir nakit, tasfiye kararından bir önceki gün sonundaki fon birim pay fiyatıyla hesaplanan toplam tutarı karşılamaya yetmezse “net yatırım tutarı” esas alınacak. Bu tutar, yatırımcının fona fiilen yaptığı nakit giriş ve çıkışlardan hesaplanacak. Girişler ve çıkışlar, TÜİK’in açıkladığı TÜFE ile Yİ-ÜFE değişim oranlarının aritmetik ortalaması uygulanarak tasfiye tarihine kadar güncellenecek. Giriş tutarının çıkış tutarından fazla olması hâlinde, fondan yapılan çıkışlar “ilk giren ilk çıkar” esasıyla düşülecek. Hesaplamayı MKK yapacak.

SPK’nın belirleyeceği fonlarda, net yatırım tutarının endekslemesiz kısmını geçmemek kaydıyla ara ödeme yapılabilecek. Net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında olan yatırımcılara bu tutarda, 1 milyon lira ve üzerinde olanlara ise en fazla 1 milyon lira ödenecek. Para piyasası niteliğindeki fonlar hariç, ara ödeme tutarı yatırımcının hesabındaki fon katılma paylarının bir önceki gün sonu itibarıyla hesaplanan toplam değerini aşamayacak.

Dağıtılabilir nakit bu tutarların tamamına yetmezse SPK, net yatırım tutarı en düşük olan fon pay sahibinden başlayarak ödeme yapılmasına ve/veya tüm fon pay sahipleri için asgari bir ara ödeme tutarı belirlenmesine karar verebilecek. Ara ödeme karşılığında katılma payı iadesi yapılmayacak; paylar nihai tasfiye ödemeleri sırasında iade edilecek. Nihai ödemede, tasfiye malvarlığından, geri kazanım hesabından veya diğer hukuki yollardan daha önce yapılan ödemeler mahsup edilecek.

Gönüllü iade mekanizması

Teklif, iki ayrı isteğe bağlı iade alanı öngörüyor. Birincisi, gerçeğe aykırı değerler üzerinden katılma paylarını tasfiye tarihine kadar iade ederek ödeme almış kişilere ilişkin. Bu kişiler, fona fiilen yaptıkları yatırım tutarı ve fonda kaldıkları süre dikkate alınarak aynı yatırım stratejisi kategorisindeki fonların yıllık ortalama getirisine göre hesaplanan emsal getiriyi aşan kısmı, SPK’nın ilan edeceği hesaplara gönüllü olarak iade edebilecek. Emsal getirinin hesabında tasfiyesine karar verilen fonların getirileri dikkate alınmayacak.

İkincisi, bu fonların malvarlığında yer alan ve fiyatlarının gerçeğe aykırı oluştuğu SPK tarafından tespit edilen paylardan kazanç elde edenlere ilişkin. Bu kişiler, payın dâhil olduğu endeksin veya SPK’nın belirleyeceği diğer ölçütlerin getirisini aşan kısmı genel hisse iade hesabına gönüllü olarak aktarabilecek. Gerekçede, iadelerin hukuki yükümlülük, borç ikrarı veya sorumluluk kabulü anlamına gelmediği, af ya da ibra niteliği taşımadığı ve ilgili mevzuat hükümlerinin saklı olduğu vurgulandı.

Zarardan sorumluluk ve TMSF eliyle tahsilat

Teklife göre, fon malvarlığından mevzuata aykırı olarak ya da şeklen mevzuata uygun görünse de fon menfaatine uygun gerçek bir ekonomik amaç taşımadan; karşılıksız veya muvazaalı işlemlerle çıkarılan değerler “hukuka aykırı çıkarılmış değer” sayılacak. Kredi, borç, avans, teminat, devir, temlik, alım, satım, repo ve ters repo gibi işlemler bu kapsamda örnek olarak sayılıyor.

Zarardan öncelikle fonun kurucusu ve/veya yöneticisi portföy yönetim şirketi sorumlu tutulacak. Tutarın şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilememesi ya da edilemeyeceğinin açıkça belli olması hâlinde, SPK’nın sorumlu olduğunu belirleyeceği gerçek ve tüzel kişiler ile bunlarla birlikte hareket edenler şahsen sorumlu olacak. Görevden ayrılmış olmak, görev döneminde yapılan işlem ve kararlardan doğan sorumluluğu ortadan kaldırmayacak.

SPK, fon bazında zarar veya kayıp tutarını ve sorumluları belirleyerek TMSF’ye bildirecek. TMSF, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında tahsil ve takip işlemlerini başlatacak; ayrıca 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 132, 134, 136, 138, 140 ve geçici 27. maddelerindeki yetkileri kullanabilecek. Bu kapsamda açılacak davalarda İstanbul idare mahkemeleri yetkili olacak.

Elkonulan ve müsadere edilen malvarlıkları

Fonlarla bağlantılı fiiller nedeniyle yürütülen soruşturmalarda CMK’nın 128. maddesi uyarınca elkoyma kararı verilebilecek. Doğrudan fona iadesi hukuken mümkün olan para ve sermaye piyasası araçları, CMK’nın 131. maddesi uyarınca ilgili fona veya geri kazanım hesabına iade edilecek. SPK’nın suç duyurularına dayanak raporlar, CMK’nın 128. maddesinde düzenlenen suçtan elde edilen değere ilişkin rapor sayılacak.

Fona devredilemeyen malvarlıkları bakımından TMSF kayyım olarak atanabilecek. Kayyım atanırsa TMSF, 5411 sayılı Kanun’daki yetkileri kullanarak dava sonucunu beklemeksizin bu malvarlıklarını satabilecek veya tasfiye edebilecek. Yargılama sonunda müsaderesine karar verilen ve fonun malvarlığından çıktığı ya da fon zararının karşılığı olduğu mahkemece belirlenen değerler, Hazineye gelir kaydedilmeden ilgili fona, tasfiye tamamlanmışsa geri kazanım hesabına aktarılacak.

Geri kazanım hesabı

Kanun kapsamında tahsil edilen veya iade edilen tutarlar, TMSF nezdinde her fon için ayrı alt hesaplarda “geri kazanım hesabı” olarak izlenecek. Hesap, TMSF’nin kendi malvarlığından ayrı tutulacak. Hesaptaki tutarlar yalnızca ilgili fonun tasfiyesi ve fon pay sahiplerine ödemeler için kullanılabilecek; teminat gösterilemeyecek, kamu alacakları için dahi haczedilemeyecek, üzerlerine ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz konulamayacak.

Biriken tutarlar, zorunlu masraflar düşüldükten sonra tasfiye ile görevli kuruluşa, tasfiye tamamlanmışsa Yatırımcı Tazmin Merkezi’ne (YTM) aktarılacak. YTM ödemeleri katılma payı sahipliği oranında yapacak. SPK’nın belirleyeceği asgari ödeme tutarının altında kalan paylar fon pay sahibi adına izlenerek sonraki dağıtımlara eklenecek. Bir tutarın birden fazla fonla bağlantılı olması durumunda dağıtım usulünü fon türü, likidite yeterlik oranı, katılma payı sahipliği yapısı ve tasfiye oranı gibi kıstaslar dikkate alınarak SPK belirleyecek.

Bazı kişilere ödeme yapılmayacak

Teklife göre, 6362 sayılı Kanun’un 104, 106 veya 107. maddelerinde düzenlenen fiilleri tasfiyesine karar verilen fonlar tarafından ya da bu fonlarla birlikte hareket edilerek veya fonların iştirakiyle işleyen, ya da bunlarla birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara, tasfiye ve geri kazanım hesabından ödeme yapılmayacak.

Diğer hükümler

MKK, Takasbank, Borsa İstanbul, Türkiye Bankalar Birliği, tasfiye ile görevli kuruluşlar, portföy yönetim şirketleri, portföy saklama kuruluşları, diğer sermaye piyasası kurumları ile kamu kurum ve kuruluşları, gerekli bilgi ve belgeleri talep üzerine gecikmeksizin SPK’ya, YTM’ye ve/veya TMSF’ye vermekle yükümlü olacak. Bu kurumlar, özel mevzuatlarındaki gizlilik ve sır saklama hükümlerine dayanarak bilgi vermekten kaçınamayacak.

SPK ve YTM, gerekli görülen hâllerde koşulları Kurul Karar Organı tarafından belirlenmek üzere avukatlık hizmeti ile muhasebe ve yazılım geliştirme hizmetlerini dışarıdan temin edebilecek. Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde 6362, 5271 ve 5411 sayılı kanunlar ile ilgili diğer mevzuatın bu kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanacak.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.