İstanbul Sanayi Odası (İSO) "En Büyük 500 Sanayi Kuruluşu" araştırmasının 2024 yılı sonuçlarını açıkladı.

En büyük 500 sanayi şirketinin üretimden satışları 2024'te yıllık 36'lık artışla 9 trilyona dayandı. Bu oran enflasyondan arındırıldığında net satışlar reel olarak yüzde 3,4 geriledi.

2024’te 500 şirketin faaliyet kârı yüzde 31 oranında azalarak 937 milyar liradan 641 milyar liraya düştü. 

500 sanayi kuruluşunun kârlılığını gösteren verilerden biri de faiz, amortisman, vergi öncesi kârı ölçen FAVÖK. Bu rakam yüzde 12 artış göstererek 1,2 trilyon liradan 1,3 trilyon liraya yükseldi. Ancak FAVÖK'ün üretimden satışlara oranını gösteren kârlılık düzeyi 2,9 puan düşüşle yüzde 15,7’den yüzde 12,8’e oldu.

Bir işçiden 776 bin lira kâr ettiler

İdari pozisyonlarda çalışanlar ve üst düzey yöneticilerin de dahil edildiği ücret ödemeleri 2024’te reel olarak yüzde 45 artış gösterdi.

İşçi başına ödenen ortalama aylık brüt ücret 2024’te 44 bin lirayken, 2024’te 82 bin liraya çıktı. Bu artışın dolar cinsinden karşılığı yüzde 35’te kaldı.

Her bir işçi üzerinden elde edilen ortalama faaliyet kârı 776 bin lira oldu.

İstihdam önceki yıldan hızlı arttı

500 kuruluşun 348'i kâr, 158'i zarar ettiğini bildirdi. Bu şirketlerdeki toplam istihdam 2023'ten 2024'e yüzde 2,6 arttı. Geçen yıl istihdamdaki artış yüzde 1,9'du.

2010’lu yıllarla birlikte düşüş eğilimi gösteren yabancı sermayeli şirket sayısı 2024 yılında 8 adet artışla 124’e yükseldi.

Otomotiv, demir-çelik ve silah sanayi yükselişte

Listenin ilk üç sırası bu yıl da değişmedi. İlk iki sıra yine Koç grubunun oldu. Birincilikte Tüpraş, ikincilikte Ford Otosan yer aldı. Azerbaycan devlet şirketi Socar’a ait Star Rafineri ise üçüncü oldu. 

Toyota Otomotiv bir basamak atlayarak dördüncü, Mercedes-Benz dört basamak gerileyerek 12'nci oldu. İskenderun Demir-Çelik, Ereğli Demir-Çelik, Hyundai Motor Türkiye, TUSAŞ, Tosyalı Demir-Çelik ve TPAO'nun yükselişi dikkat çekti.

İSO 500 listesinde en yüksek payı gıda sektörü aldı. Sektörün üretimden satışlardaki payı yüzde 13,6'dan yüzde 16'ya yükseldi.

Gıdayı "ana metaller ve makine imalat sanayii" takip etti. 2022'de 95 olan şirket sayısı 84'e gerilerken üretimden satışlardaki payı ise yüzde 22,5'ten yüzde 20,7'ye düştü. Listede şirket sayısı en fazla azalan sektör olmasına rağmen üretimden satışlardaki payı en yüksek olan alan oldu.

Daha az borçlandılar

Politika faizi oranının yılın önemli bir bölümünde yüzde 50 seviyesinde seyrettiği 2024'te finansman giderlerinde yaşanan oransal artış dikkat çekti.

500 sanayi kuruluşunun 2024’teki finansman giderleri yüzde 16 ile enflasyonun oldukça altında bir artış kaydederek 619 milyar liraya yükseldi. Ancak faaliyet kârındaki daralma nedeniyle elde edilen kârın yüzde 96'sı finansmana gitti. Bu oran geçtiğimiz yıl yüzde 56'ydı.

Şirketlerin kredi kullanımındaki büyüme yavaşladı. Benzer şekilde toplam borçlar içinde kısa vadeli borçların payı 3,2 puan düştü.

Patronlar faturayı Albayrak-Nebati dönemine kesti

Verileri değerlendiren İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, söz konusu tablonun Berat Albayrak-Nureddin Nebati döneminde uygulanan ekonomi politikalarının sonucu olduğuna işaret ederek şöyle konuştu:

"Hatırlarsınız, bundan üç yıl kadar önce ekonomiyi rasyonel politikalardan uzaklaştıran ilk kararlar alınırken, bunun sonuçlarının 'finansal istikrar'dan uzaklaşma ve 'yüksek enflasyon' olacağı uyarısını yapmıştık. Görüyoruz ki oluşan enflasyonu çözmek ve onu tekrar düzene koymak ancak çok ağır bedellerle olabiliyor. Ve bu ağır bedellerin en büyüğünü de maalesef sanayi sektörü ödüyor."

Bahçıvan, "Şimşek Programı" olarak da bilinen son Orta Vadeli Program'a olan desteklerini yineledi.

İSO 1000 listesi: Burjuva iktisatçıları nasıl yanılıyor ve yanıltıyor, işçiler için gerçek ne?

Ali Koç’un götürdüğü asıl baklava başka