NATO'nun, Rusya'nın nüfuzunun gerilediği bir dönemde Ermenistan ve Azerbaycan ile işbirliğini artırma girişiminin, Fransa ve Türkiye arasındaki anlaşmazlık nedeniyle sekteye uğradığı iddia edildi.

ABD merkezli Politico'nun iddiasına göre, Paris'in Bakü'ye yönelik vetosuna karşılık Ankara'nın Erivan'ı engellemesi, NATO'nun Kafkasya planlarını bir yılı aşkın süredir kilitli tutuyor.

Veto krizi bir yılı aşkın süredir devam ediyor

ABD merkezli haber kuruluşu Politico'da yayımlanan bir haber, NATO içerisindeki Kafkasya pazarlıklarını gözler önüne serdi. İsimlerinin gizli tutulması şartıyla konuşan NATO diplomatlarına dayandırılan habere göre, Fransa ve Türkiye'nin karşılıklı hamleleri, ittifakın bölgedeki askeri işbirliği planlarını çıkmaza soktu.

Politico'nun iddiasına göre kriz, Fransa'nın bir vatandaşının Azerbaycan'da hapsedilmesini gerekçe göstererek NATO'nun Bakü ile yapacağı yeni ortaklık planını onaylamayı reddetmesiyle başladı. Haberde, bu adıma karşılık olarak Türkiye'nin de yakın müttefiki Azerbaycan ile dayanışma içinde hareket ettiği ve Ermenistan'ın planının eş zamanlı olarak yenilenmesini engellediği öne sürüldü. 

NATO diplomatlarının aktardığı bilgilere göre, her iki Kafkasya ülkesinin NATO ile tatbikatlar ve askeri eğitim gibi alanlarda daha derin bir işbirliği talep etmesine rağmen, söz konusu planlar bu veto krizi yüzünden bir yılı aşkın süredir arafta bekletiliyor.

Yaptırım pazarlığı ve serbest bırakılan mahkumlar

Haberde dikkat çeken bir diğer unsur ise meselenin Avrupa Birliği (AB) içindeki yaptırım pazarlıklarına uzanması oldu. Politico'nun aktardığına göre, aylardır süren NATO çıkmazı, Fransa'nın geçtiğimiz hafta Rusya'ya ve Vladimir Putin'in müttefiklerine yönelik AB yaptırımlarının uzatılmasını engellemesinin ardından yeni bir boyut kazandı. 

Paris'in bu vetosunu, ancak Brüksel'in Rus-Özbek milyarder Alişer Usmanov üzerindeki kısıtlamaları kaldırması şartıyla geri çektiği iddia edildi. Bu arka kapı pazarlığının ardından Azerbaycan'ın, aralarında krizin odak noktasındaki Fransız vatandaşının da bulunduğu birkaç mahkumu serbest bıraktığı ifade edildi.

Mahkumların geçtiğimiz çarşamba günü Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'in kararıyla serbest kalmasının ardından, gözler Fransa'nın NATO'daki vetosuna çevrildi. Habere göre Paris, Bakü ile daha sıkı NATO bağları kurulmasının önündeki vetosunu kaldırması için yoğun bir baskı altında.

NATO diplomatlarından tepki: 'İttifakı ikili meseleler için kullanmayın'

Politico'ya konuşan bir NATO diplomatı, Fransa'nın tavrını eleştirerek şu ifadeleri kullandı:

"Eğer bu vetoyu kaldırmazlarsa, siyasi açıdan sağlam bir hamle yapmış olmazlar ve ittifakın çıkarları doğrultusunda hareket eden bir müttefik olduklarını gösteremezler. Ermenistan için bu durum çok tehlikeli; onları yakınımızda tutmanın iyi olacağını düşünüyoruz."

Haberde yer alan ikinci bir diplomat ise ittifak içindeki duruma tepki göstererek, ortada bir hayal kırıklığı olduğunu belirtti ve "NATO'nun ikili meseleler için kullanmayı bırakın" dedi.

Bölgedeki eksen kayması

Haberde, hem Ermenistan'ın hem de Azerbaycan'ın son yıllarda Rusya ile ilişkilerini soğuttuğuna ve Erivan'ın yüzünü Avrupa'ya döndüğüne dikkat çekiliyor.

Ermenistan'ın Rusya öncülüğündeki Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü üyeliğini askıya alması ve AB'ye katılım yanlısı bir yasa çıkarması hatırlatılırken, Erivan'ın buna karşılık Moskova'nın ticari kısıtlamaları ve sert eleştirileriyle karşılaştığı vurgulandı. 

Öte yandan Fransa'nın Erivan'la geleneksel yakın bağlarını sürdürdüğü, Bakü'nün ise bölgedeki Rus nüfuzunu dengelemek adına Türkiye ile ittifakına güvendiği belirtildi.

Konuya ilişkin Politico'ya konuşan bir Türk yetkili ise ortada bir "Türkiye-Fransa" ya da "Türkiye-Ermenistan" çekişmesi olduğu iddialarını reddetti. Yetkili, "Ermenistan ve Azerbaycan'ın ITPP belgelerini birlikte onaylamaya ve her ikisinin de erken onaylanmasını sağlamaya uzun zamandır hazırız" şeklinde konuştu.

'Geçici' uzatmalar ve askeri entegrasyon planı

NATO'nun üye olmayan ülkelerle siyasi diyalog ve askeri işbirliğini sağlamak için dört yılda bir yenilenen Bireysel Olarak Uyarlanmış Ortaklık Programları (ITPP) üzerinden yürütülen bu sürecin gecikmesi, ittifakı eski planları geçici olarak uzatmaya mecbur bıraktı. Üç diplomatın Politico'ya verdiği bilgiye göre, neredeyse tamamlanmış olan müzakereler; ülkelerin ortak askeri tatbikatlara katılımını, ordular arası eğitimi ve hatta yerel İngilizce dersleri açılmasını kapsayan geniş bir kültürel ve askeri işbirliğini öngörüyor.

Habere göre ittifak içinde bazı kesimler söz konusu gecikmenin, Ermenistan'ın Batı'ya hizalanma çabalarına zarar verebileceğinden endişe ediyor. Bir başka NATO diplomatı, beklenti yaratılıp karşılanmamasının ülkelerde kırgınlık yaratabileceğini öne sürerken, Erivan ve Bakü'yü ittifaka yaklaştırmanın iki ülke arasındaki barışı sağlamlaştırabileceğini iddia etti. Aynı diplomat, iki ülke arasındaki barış durumunu NATO'nun çıkarları açısından değerlendirerek, "Artık iki ülke arasında barış olduğuna göre, bu durum, NATO'nun onları kendi tarafımıza daha fazla çekmesi için iyi bir fırsat" diye konuştu.

Politico, Fransa delegasyonunun iddialar hakkında yorum yapmaktan kaçındığını, Ermenistan ve Azerbaycan misyonlarının ise soruları yanıtsız bıraktığını kaydetti. Haberde son olarak bir NATO yetkilisinin, ittifakın savunma planlaması, eğitim ve hibrit tehditlere karşı koyma gibi alanlarda her iki ülkeyle siyasi diyalog ve işbirliğine dayalı ilişkilere sahip olduğunu belirterek "Bu iki ortaklığı ilerletmeye hazırız" şeklindeki açıklamasına yer verildi.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz. 

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.