Ana içeriğe atla

Home

soL Haber'de reklam yok, sadece haber var. Bunu birlikte sürdürüyoruz. Abone olarak desteğinizi gösterin.

Yükleniyor...

Küba'da yeni eğitim yasası: Eğitim hakkı yaşam boyu güvence altına alınıyor

Küba'nın yeni Eğitim Yasası taslağı, eğitimi yalnızca okul sıralarıyla sınırlı bir hizmet olarak değil; yaşam boyu süren, eşitlik ve dayanışma temelinde şekillenen, devletin güvencesinde ve toplumun ortak sorumluluğunda bulunan temel bir hak olarak ele alıyor.

Derya Ünlü

Yayın Tarihi: 21.11.2026 , 00:08 Güncelleme Tarihi: 21.11.2026 , 00:35

ABD ablukasının yarattığı ağır sonuçlarla mücadele eden Küba’nın gündeminde bugünlerde yeni bir Eğitim Yasası hazırlığı var. Aralık ayında Halk İktidarı Ulusal Meclisi'nin değerlendirmesine sunulması planlanan yasa taslağı; eğitimin amaç ve ilkelerinin güncellenmesinden zorunlu eğitimin tanımlanmasına, çocukların haklarının korunmasından farklı yollarla edinilen bilgi ve becerilerin tanınmasına kadar pek çok önemli düzenleme içeriyor.

Öncelikle ülkemizdeki eğitim tablosuna bakalım: Okullar silahlı saldırılar ve şiddet olaylarıyla sarsılıyor. Çocuklar nitelikli eğitime erişmek bir yana, kimi zaman okula aç gidiyor, beslenme çantaları boş kalıyor. Devlet okulları kaynak yetersizliğiyle baş başa bırakılıyor; en temel ihtiyaçlar dahi karşılanamıyor. Ailelerin ekonomik koşulları, çocukların eğitim olanaklarını doğrudan belirler hale geliyor. MESEM'de yaşamını yitiren çocuklar ise eğitim sistemi içerisindeki çocukların nasıl çocuk işçilere dönüştüğünü ve çocukların korunmasını yeniden tartışmaya açıyor.

Böylesi bir tabloda Küba'da hazırlanan yeni Eğitim Yasası, eğitime nasıl bir toplumsal sorumluluk ve kamusal hak olarak yaklaşıldığını görmek açısından da önem taşıyor.

Yasanın gerekçeleri ve hedefleri

Yasa taslağının gerekçesinde, giderek daha karmaşık ve öngörülemez hale gelen küresel koşullar karşısında, farklı hukuki düzenlemelerle yürürlükte bulunan eğitim politikalarının ve düzenlemelerinin bütünlüklü bir çerçeve altında güvence altına alınmasının amaçlandığı belirtiliyor.

Yeni Eğitim Yasası'nın, özellikle 2019 yılında yine halkın katılımıyla hazırlanan Anayasa ile sonrasında yürürlüğe giren Aile Yasası, Çocukluk, Ergenlik ve Gençlik Yasası, İş Yasası, Spor Yasası ve Halk Sağlığı Yasası ile uyumlu olması ve bu düzenlemeler arasında hukuki bütünlük oluşturması hedefleniyor.

Yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte Ulusal Eğitim Sistemi'nin daha kapsamlı ve güncel bir yapıya kavuşturulması amaçlanıyor. Erken çocukluk döneminden yükseköğretime kadar bütün eğitim kademelerinin tek bir düzenleyici çerçeve altında bütünleştirilmesi, sistem genelinde kavramsal birliğin sağlanması, iletişimin genel eğitim hedeflerine dahil edilmesi ve eğitimin toplumla, bilim, teknoloji ve yenilikçilik alanlarıyla ilişkisinin açık biçimde tanımlanması da hedefler arasında yer alıyor.

Yasa taslağının hazırlanma süreci: Katılımcı ve kolektif bir çalışma

Eğitim Bakan Yardımcısı Marlen Triana Mederos, kamuoyuna sunulan metnin yasa taslağının 19. versiyonu olduğunu belirtiyor.
Yasa üzerindeki çalışmalar 2023 yılında başladı. Eğitim Bakanlığı (Mined) ve Yükseköğretim Bakanlığı (MES) koordinasyonunda yürütülen süreçte; Halk Sağlığı Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Devrimci Silahlı Kuvvetler Bakanlığı ve Kültür Bakanlığı'nın yanı sıra Merkezi Pedagoji Bilimleri Enstitüsü, Gençlik Araştırmaları Merkezi ve Havana Üniversitesi gibi araştırma kurumlarının temsilcilerinden oluşan bir çalışma grubu görev aldı.

2023-2025 yılları arasında kapsamlı bir uzman görüşü alışverişi yürütüldü. Öğretmenler ve eğitim alanında çalışan diğer emekçiler de sendikaları aracılığıyla sürece dahil edildi.

Daha yakın bir tarihte üniversite rektörleriyle video konferans yoluyla bir toplantı düzenlendi ve ülkenin farklı üniversitelerinden değerlendirme raporları hazırlanması istendi.

Hazırlık sürecinde toplam 517 görüş ve öneri sunuldu. Bunların 462'si dikkate alınarak belgeye yeni düzenlemeler eklendi ve yasa taslağının farklı versiyonları hazırlandı. Diğer öneriler ise gerekçeleriyle birlikte değerlendirilerek belirlenen usuller doğrultusunda ilgili kurumlara geri iletildi.

Ayrıca ülkenin bütün eyaletlerini kapsayan bir ziyaret ve istişare programı da planlandı. Doğu, orta ve batı bölgelerinde gerçekleştirilecek toplantılarla farklı temsilcilerin görüşlerinin alınması öngörülüyor.

Yeni düzenlemenin kapsamı

Aralık ayında Halk İktidarı Ulusal Meclisi'nin değerlendirmesine sunulması planlanan Eğitim Yasası taslağı; on başlık, otuz bölüm, otuz dört kısım ve 243 maddeden oluşuyor.

Eğitim Bakanlığı, yeni düzenlemeyle daha bütünleşik bir eğitim sistemi oluşturmayı, eğitim kurumlarında hakların korunmasını güçlendirmeyi, bu hakları daha açık ve kesin hükümlerle güvence altına almayı, kapsayıcılığı destekleyecek somut mekanizmalar geliştirmeyi ve farklı yollarla edinilen öğrenim ile becerileri tanımayı hedefliyor.

Bu kapsamda eğitim hakkının kullanılması ve Ulusal Eğitim Sistemi'nin işleyişinin dayanacağı genel ilkeler ayrıntılı biçimde ele alınıyor. Katılım, çocuğun üstün yararı ve şiddete karşı korunma gibi konular da düzenlemenin temel unsurları arasında yer alıyor.

Eğitim hakkı: Yaşam boyu, parasız ve eşitlik temelinde

Taslakta kamusal eğitime erişim herkesin sahip olduğu ve güvence altına alınması devletin sorumluluğunda bulunan temel bir hak olarak tanıyor. Ancak, eğitim hakkı yalnızca çocukluk dönemindeki zorunlu temel eğitim süreciyle sınırlandırılmıyor. Taslakta bu hak, "yaşam boyu bütünlüklü ve kaliteli eğitim hakkı" anlayışıyla ele alınıyor.

Bu yaklaşım; Ulusal Eğitim Sistemi içerisinde eğitime erişimi, eğitim sürecine devam etmeyi, eğitimde ilerlemeyi, öğrenimi tamamlamayı, çalışma yaşamına geçişi ve sürekli öğrenmeyi kapsıyor.

Taslakta zorunlu eğitim dönemi okul öncesi sınıfından Temel Ortaöğretim'in dokuzuncu sınıfına kadar tanımlanıyor. Bununla birlikte eğitim hakkının kapsamı çok daha geniş tutuluyor.

"Eğitim hakkının güvence altına alınması" başlıklı düzenlemeye göre bu hak, Erken Çocukluk Dönemi'nden Yükseköğretim'e kadar ve yaşam boyu geçerliliğini koruyor. Eşitlik, parasız eğitim, kalite, ihtiyaçlara uygunluk ve ayrımcılık yapılmaması ilkeleri doğrultusunda eğitime erişimin, eğitimde kalmanın, eğitim kademeleri arasında geçişin, öğrenimin sürekliliğinin ve tamamlanmasının güvence altına alınması öngörülüyor.

Aynı zamanda bireysel potansiyelin geliştirilmesi ve çalışma yaşamına geçişin desteklenmesi de eğitim hakkının kapsamına dahil ediliyor.

Şiddetten arındırılmış, demokratik ve katılımcı eğitim ortamı

Yasa taslağında eğitim hakkının güvence altına alınabilmesi için eğitim kurumlarının niteliğine ve öğrencilerin korunmasına da özel önem veriliyor.

Özellikle çocuklar ve ergenler için güvenli, kapsayıcı ve şiddetten arındırılmış eğitim ortamlarının oluşturulması devletin sorumlulukları arasında sayılıyor.

Öğrencilerin okul yaşamına ve eğitim süreçlerine katılımı, görüşlerini ifade edebilmesi ve kendilerini ilgilendiren konularda dinlenilme hakkı güvence altına alınmak isteniyor.

Taslakta yer alan demokratik, koşullara duyarlı ve katılımcı eğitim ilkesi doğrultusunda eğitim gören herkesin; kendisini ilgilendiren eğitimsel, örgütsel, pedagojik ve disiplin süreçleri hakkında anlayabileceği bir dille bilgilendirilmesi, görüşlerini özgürce ifade edebilmesi ve bu görüşlerin gerektiği şekilde dikkate alınmasını talep edebilmesi öngörülüyor.

Bu yaklaşım, öğrencileri yalnızca eğitim sürecinin pasif alıcıları olarak değil, kendi eğitim yaşamlarıyla ilgili kararlara katılabilen bireyler olarak ele alıyor.

Toplumsal cinsiyet eşitliği ve ayrımcılıkla mücadele

Taslakta eğitim hakkının temel ilkeleri arasında her türlü ayrımcılık, dışlama, ayrıştırma ve damgalamanın yasaklanması da bulunuyor.Toplumsal cinsiyet eşitliğini temel alan bir yaklaşımla cinsiyet, cinsel yönelim ve toplumsal cinsiyet kimliği kaynaklı kalıp yargıların aşılması hedefleniyor.

Böylece herkesin eğitim kurumlarına eşit imkan ve fırsatlarla erişebilmesi, eğitim sürecinde ayrımcılığa maruz kalmaması ve kapsayıcı bir eğitim ortamından yararlanması amaçlanıyor.

Eğitim görenlerin hakları yalnızca eğitime erişimle de sınırlı tutulmuyor. Öğrencilerin isteklerinin, tercihlerinin ve gelişmekte olan yeteneklerinin dikkate alınması; kendilerini ilgilendiren kararların alınmasına katılabilmeleri ve gelişimlerine uygun biçimde özerklik kullanabilmeleri de önem taşıyor.

Eğitim toplumun ortak sorumluluğu

Yasa taslağında eğitim hakkının etkin biçimde kullanılmasında toplumun rolü de açıkça tanımlanıyor.

Toplumun eğitim süreçlerine katılımının devlet organları, kurum ve kuruluşlar, kitle örgütleri, topluluklar ve eğitim kurumları aracılığıyla; sorumluluk, dayanışma ve eşgüdüm temelinde yürütülmesi öngörülüyor.

Bu yaklaşım, eğitimi yalnızca okulun ve öğretmenin sorumluluğuna bırakan bir anlayışın ötesine geçerek aileyi, toplumu ve kamusal kurumları ortak bir sorumluluk çerçevesinde buluşturuyor.

Teori ve pratiğin birlikteliği

Taslakta sosyalist eğitim anlayışının temel unsurlarından biri olan teori ile pratiğin, eğitim ile çalışmanın birlikteliği de vurgulanıyor. Okulda edinilen bilgilerin üretime yönelik çalışmalar ve topluluk temelli uygulamalarla bütünleştirilmesi öngörülüyor.

Ancak bu çalışmaların çocukların sağlığını, dinlenme hakkını veya eğitimlerine devam etmelerini olumsuz etkilememesi ve hiçbir biçimde çocuk işçiliği niteliği taşımaması gerektiği özellikle belirtiliyor.

Öğretmenlerin hakları ve mesleki özerkliği

Yasa taslağında eğitim sisteminin temel bileşenlerinden olan öğretmenlerin hakları da ayrıntılı biçimde ele alınıyor.

Öğretmenlerin öğrenciler, meslektaşları, yöneticiler, aileler ve toplum üyeleri tarafından saygıyla muamele görmesi ve hiçbir ayrımcılığa maruz bırakılmaması temel haklar arasında sayılıyor.

Bunun yanı sıra akademik özerklik ve bilimsel faaliyetlere katılım da öğretmenlerin mesleki hakları kapsamında değerlendiriliyor.

Bu düzenlemeler, eğitim kalitesinin yalnızca müfredat ve kurumsal yapılanmayla değil, eğitim emekçilerinin çalışma koşulları, mesleki saygınlığı ve bilimsel gelişim olanaklarıyla da doğrudan ilişkili olduğu yaklaşımını yansıtıyor.

Yaşlı bireylerin eğitim hakkı ve kuşaklar arası öğrenme

Eğitim hakkının yaşam boyu sürmesi ilkesi, yaşlı bireyleri de kapsıyor.

Taslakta ailelerin, yaşlı bireylerin toplumsal yaşama katılımlarını, kuşaklar arası öğrenmeyi ve bilgi ile deneyimlerinin tanınmasını desteklemek amacıyla onların eğitim haklarını kullanmalarına yardımcı olması öngörülüyor.

Bu destek, aktif, sağlıklı ve onurlu yaşlanmayı hedefleyen bir eğitim süreci çerçevesinde ele alınıyor. Yaşlı bireylerin dışlanması, yalnızlaşması veya ayrımcılığa maruz kalmasının önlenmesi de bu yaklaşımın bir parçasını oluşturuyor.

Böylece eğitim hakkı, yalnızca çocukların, gençlerin ve çalışma çağındaki bireylerin değil, toplumun bütün kuşaklarının yararlanabileceği bir hak olarak değerlendiriliyor.

Eğitim bütçesi: Beslenme ve hijyen de kamusal sorumluluk kapsamında

Taslakta eğitime tahsis edilen bütçenin kullanım alanları arasında eğitim kurumlarında hijyen ve epidemiyolojik koşulların sağlanması ile öğrencilerin beslenme ihtiyaçlarının karşılanması da bulunuyor.

Bu düzenleme, eğitimin yalnızca sınıfta verilen derslerden ibaret olmadığını; öğrencilerin sağlıklı, güvenli ve öğrenmeye elverişli koşullarda bulunmasının da eğitim hakkının ayrılmaz bir parçası olduğunu ortaya koyuyor.

Farklı yollarla edinilen bilgi ve beceriler tanınacak

Yasa taslağının öne çıkan yeniliklerinden biri de örgün eğitim süreçlerinin dışında edinilen bilgi ve becerilerin tanınması ve belgelendirilmesi.

Eğitim Bakan Yardımcısı Marlen Triana Mederos, bu düzenlemeyi açıklarken kendi kendine öğrenerek bir meslek edinen kişileri örnek gösteriyor.

Örneğin kaynakçılığı kendi imkanlarıyla öğrenmiş ve bu alandaki bilgi ve becerilerini kanıtlayabilen bir kişi, sahip olduğu yeterlilikleri belgeleyen bir diploma veya yeterlilik belgesi alabilecek.

Küba'nın yeni Eğitim Yasası taslağı, eğitimi yalnızca okul sıralarıyla sınırlı bir hizmet olarak değil; yaşam boyu süren, eşitlik ve dayanışma temelinde şekillenen, devletin güvencesinde ve toplumun ortak sorumluluğunda bulunan temel bir hak olarak ele alıyor.


soL'un beş kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.

soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.