2027 bütçesi Meclis'e sunuldu. Bütçeye göre devlet gelecek yıl yaklaşık 20 trilyon lira vergi toplayacak.

Bu paranın yalnızca yaklaşık yüzde 11'i kurumlar vergisinden yani şirketlerin kârından alınan vergiden gelecek.

İktidar her fırsatta kurumlar vergisi oranını artırdığını savunuyor, bununla övünüyor ama kağıt üstündeki bu iddianın bir de gösterilmeyen yüzü var.

Manzarayı daha iyi anlamak için kurumlar vergisi ile gelir vergisini yan yana koyalım. Gelir vergisi, büyük ölçüde maaşlardan kesiliyor.

2027'de gelir vergisinden yaklaşık 5,5 trilyon lira toplanması bekleniyor. Kurumlar vergisinden ise yaklaşık 2,2 trilyon lira. Yani gelir vergisi, kurumlar vergisinin iki katından fazla.

Bu hep böyle değildi. Birkaç yıl önce tablo tersineydi.

Beş yılda yarı yarıya eridi

Son 5 yıla bakalım. 

2022'de toplanan her 100 liralık verginin yaklaşık 19 lirası kurumlar vergisiydi. Gelir vergisi ise 13 liraydı. Şirketler, gelir vergisi ödeyenlerden daha çok vergi veriyordu.

2023'te kurumlar vergisinin payı 16'ya indi, sonra 2024'te de 11'e. O günden beri 11 civarında duruyor.

Gelir vergisi tam tersini yaptı. Payı 13'ten 25'e çıktı, neredeyse ikiye katlandı.

İki çizgi 2023 ile 2024 arasında yer değiştirdi. Artık gelir vergisi daha ağır basıyor. 2022'de kurumlar vergisi, gelir vergisinin 1,45 katıydı. 2027 teklifinde gelir vergisi, kurumlar vergisinin 2,4 katı.

Bu eğilim önümüzdeki yıllarda da sürüyor. 2026 için tahmin yüzde 10,8. 2027 teklifinde yüzde 10,7.

Emekçinin vergisi peşin kesiliyor

Şimdi kurumlar vergisini, emekçilerden alınan gelir vergisiyle karşılaştıralım.

Bütçe teklifine göre 2027'de gelir vergisinin yüzde 93'ü kaynakta kesilecek. Yani vergi, maaş hesaba yatmadan önce çekilecek. Önceki yıllar gösteriyor ki, bu kesintinin yüzde 65'lik bölümü sadece ücretlilerden geliyor.

Bu payı baz alırsak, 2027'de kaynakta kesilecek 5,1 trilyon liralık gelir vergisinin 3,2 trilyon lirası maaşlardan alınacak. Şirketlerden beklenen kurumlar vergisiyse 2,2 trilyon lira. Yani ücretliler, şirketlerin en az bir buçuk katı vergi ödeyecek. 

Bir de dilim meselesi var. Gelir vergisi dilimleri enflasyondan az artırılıyor. Maaşı enflasyon kadar artan işçi, daha erken bir üst dilime giriyor. Aynı alım gücü, daha yüksek oranda vergilendiriliyor.

Buna KDV ve ÖTV gibi dolaylı vergiler eklendiğinde toplanan verginin en az yüzde 73'ünün halktan aldığı ortaya çıkıyor.

Hedef tutmuyor: Patronlardan beklenen para gelmiyor

Bütçe, her yıl kurumlar vergisinden ne kadar toplanacağını önceden yazar. Yıl sonunda gerçekleşme ortaya çıkar.

Kurumlar vergisi 2024'te hedefin yüzde 71'i, 2025'te yüzde 77'si kadar toplanabildi. İki yılda toplam 765 milyar lira eksik kaldı.

Gelir vergisi tam tersini yaptı. Aynı iki yılda hedefin yüzde 128'i ve yüzde 132'si kadar toplandı. İki yılda 1 trilyon 26 milyar lira fazla geldi.

Yani şirketlerden alınamayan 765 milyar lirayı, gelir vergisinden gelen fazla para kapattı.

Devletin patrondan vergi alası yok

Önceki haberimizde, 2027'de devletin kanunla 4 trilyon 879 milyar liralık vergiden vazgeçtiğini yazmıştık. Bunun yaklaşık 2,9 trilyonu sermayeye gidiyordu. Yalnızca kurumlar vergisi kanunundaki istisnalar 1 trilyon 79 milyar liraya ulaşıyordu. Patronlardan gelmeyen verginin yanında bir de almaktan vazgeçilen bu vergi var.

Ayrıca yeni bir indirim yolda. 2027'den itibaren sanayi sicil belgeli imalatçıların üretim kazancına kurumlar vergisi yüzde 25 yerine yüzde 12,5 uygulanacak. 

Özetle AKP, vergiyi patronlardan toplamak yerine çalışanlardan ve emekçilerden toplamayı tercih ediyor. Bir işçi, vergisini maaşı eline geçmeden ödemeye başlıyor. Bir şirketin vergisiyse önce istisnalardan, sonra indirimlerden, sonra da hedefin altında kalan tahsilattan geçiyor. Geriye yüzde 11 gibi sembolik bir oran kalıyor.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz. 

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.