ABD’de Demokratların başkan adayı Joe Biden, 5 Kasım 2024’teki seçimlerde Cumhuriyetçilerin adayı Donald Trump’la yarışacak.

Ancak son zamanlarda hem gaflarında hem de tuhaf hareketlerinde artış görülen Biden’ın genel durumunun başkanlığa uygun olup olmadığına dair soru işaretleri yüksek.

Georgia eyaletinin Atlanta kentindeki CNN stüdyosunda yapılan canlı yayında Biden ve Trump karşı karşıya gelmişti. Biden'ın sahneye adım attığı andan itibaren mırıldanarak sendelemesi, ilk sözü aldığında birkaç noktada görüşlerini dile getirmekte zorlanması ve kelimeleri seçerken bocalaması tartışmanın içeriğinin önüne geçti.

Biden’ın bocaladığı anlar öne geçti ama ne konuşulmuştu?

Biden ve Trump karşı karşıya geldiğinde Biden'ın sağlığı ve yaşadığı sıkıntılar konuşulanları biraz gölgeledi. Ancak her iki liderin benzer yaklaştığı pek çok konu bulunuyor.

Her iki aday da Gazze'deki savaş konusunda İsrail'e farklı derecelerde ve farklı şekillerde tam destek verdi. Biden, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu'nun İsrail'le Hamas arasındaki çatışmayı çözme planını desteklediğini söyleyerek, Netanyahu'nun Washington'ın İsrail'i yeterince desteklemediği yönündeki suçlamasını reddetti. Biden, İsrail'e reddettiği tek silahın "nüfuslu bölgelerde pek işe yaramayan" ve "çok sayıda insanı öldüren" 2 bin poundluk bombalar olduğunu ifade etti. Biden'ın bu açıklamalarının ardından söz alan Trump'ın İsrail'e olan daha sivri bir şekilde destek vermesi dikkat çekti. 

İsrail'in aslında savaşa devam etmek istediğini belirten Trump, "Onlara işi bitirmeleri için izin vermeliyiz" ifadelerini kullandı. Trump, ayrıca Biden'ın İsrail'e olan desteğinin sessiz ve yetersiz olduğunu iddia ederek, kendisini "Bir Filistinli gibi oldu" diye suçladı.

Trump, Biden ve diğer Demokratların "dokuzuncu ayda bebeği rahimden koparmaya istekli" olduğunu öne sürdü. Trump'ın iddiasına tepki gösteren Biden, "Yalan söylüyorsun. Bu kesinlikle doğru değil Biz geç dönem kürtajdan yana değiliz, nokta. Nokta" diye karşılık verdi.

Biden ve Trump, Rusya-Ukrayna savaşı, ABD'nin Kiev'e yaptığı yardımın kapsamı ve Washington'un NATO'ya katkıları konusundaki pozisyonu konusunda sert bir şekilde çatıştılar.

Biden Washington'un Ukrayna'ya dönük askeri ve mali yardımları savunurken, ABD'yi savaş sırasında Kiev'e uluslararası desteği toplamada küresel bir birleştirici olarak tanımladı. Biden, "Ukrayna'yı desteklemek için Japonya ve Güney Kore dahil olmak üzere dünya çapında 50 ülke daha var" dedi.

Trump'sa, Biden'ın Ukrayna'yı işgal etme konusunda "Rusya'yı teşvik ettiğini" ima ederek, Rusya'nın askeri harekatını Biden yönetiminin Mayıs 2021'de Afganistan'dan kaotik bir şekilde çekilmesinin bir sonucu olduğunu öne sürdü.

İkilinin Ukrayna, Gazze ve NATO başlıklarına nazaran Çin'den daha az bahsetmesi dikkat çekti.

Münazaranın ardından Biden’ın adaylığı tartışma konusuna dönüştü, “çekil” çağrılarının ardı arkası kesilmiyor.

Yorgunluktan mı?

81 yaşındaki Biden, Eski Başkan Donald Trump'la yapacağı münazaradan önce sık ve yoğun yurtdışı seyahatleri ve uluslararası görüşmelere katılmıştı. Kimileri Biden'ın “kafa karışıklığının” arkasında yatan sebep olarak “yorgunluğu” gösteriyor. Ancak bu durum artık danışmanları ve müttefikleri için de endişe yaratıcı bir hal aldı.

NYT defalarca 'çekil' çağrısı yaptı

ABD’yi sarsan yayın sonrası NYT yazı işleri Biden’a "yarıştan çekil" çağrısı yapan bir makale yayınlamıştı. Yazıda “Biden’ın kamuya yapabileceği en büyük hizmet adaylıktan çekilmek. Başkan bu haliyle kumar oynuyor” denilmişti. 

New York Times'ın üç Pulitzer ödüllü yazarı Thomas L. Friedman da Biden'dan dostum diye bahsettiği yazısında “İtibarını korumalı ve bu dönemin sonunda sahneyi terk etmeli” demişti. 

ABD Başkanı'na yakın kişiler New York Times'a konuşarak Biden’ın son 3 buçuk yılda çok değiştiğini ve son zamanlarda kafa karışıklıklarının endişe verici seviyeye geldiğini ortaya koydu.

Sadece Haziran ayında meydana gelenler bile düşündürücü, örneğin Fransa'da 6 Haziran'da düzenlenen D-Day yıldönümü töreninde bazı noktalarda kafası karışmış görünüyordu. Bir sonraki gün Zelenski ile görüşürken bu ülkeye yapılacak yeni askeri yardım diliminin amacını yanlış ifade etti.

10 Haziran'da Juneteenth bayramının erken kutlamasında donup kaldığı görüldü. 18 Haziran'da, bir göçmenlik etkinliğinde yumuşak konuşması ve iç güvenlik sekreterinin adını anımsamakta kısa süreli zorlanması, etkinlikteki bazı müttefiklerini tedirgin etti.

Beyaz Saray doktoru Kevin C. O'Connor’ın şubat ayında yaptığı açıklamada uyku apnesi ve ayaklarındaki periferik nöropati gibi küçük rahatsızlıklara rağmen Başkan'ın "görev için uygun" olduğunu söylenmişti.

The Economist'ten yürüteçli kapak

The Economist, Biden’ın durumunu kapağına taşıdı ve sert bir manşet attı. “Bir ülkeyi yönetmenin böyle bir yolu yok” yazılı kapakta başkanlık logosunu taşıyan bir yürüteç vardı. 

Biden’ın seçim yarışından çekilmesi net bir dille eleştirildi. Biden’ın münazara performansına da değinen dergi, “aciz” olarak nitelendirdi.

"Biden Neden Çekilmeli" başlıklı kapak haberinde Biden'ın ilk başkanlık münazarası performansı için "korkunç" ve "izlemesi ızdırap verici" değerlendirilmesi yapıldı. 

"Bir ülkeyi yönetmenin yolu bu değil" başlıklı The Economist kapağı.

Biden ‘bırakmam’ diyor

Biden için, ABC News'a vereceği ve Cumhuriyetçi aday ve eski Başkan Donald Trump'la hesaplaşmasında bocalamasından bu yana seçmenlere ve müttefiklerine kendini göstereceği röportaj her şeyden önemliydi. Röportaj gerçekleşti. Münazara gecesi ne olduğunun sorulması üzerine Biden, "Çok hastaydım, kendimi çok kötü hissediyordum" dedi.

Trump’la canlı yayında yaşadığı zor anlar sebebiyle çekil çağrılarına karşı açıklama yapmaya çalışan Biden, "Trump mikrofonu kapalıyken bile bağırıyordu. Bu da benim dikkatimi dağıttı" dedi. Sağlık durumu tartışılan Biden kötü bir gece geçirdiğini söyleyerek “Sorun sadece bu değildi ama çok kontrol sağlayamadım" diyerek durumu bir nevi kabul de etti. Biden münazarayı tekrar izleyip izlemediği sorusuna “Yok, sanırım izlemedim” yanıtını verdi.

Anketlere inanmıyor, 'Putin’i indiren adam' olduğunu söylüyor

Anket sonuçlarında geride olan Biden, anketlere inanmadığını söyledi. Başkan olmak için kendisinden daha kalifiye olan biri olmadığını öne süren Biden, kendisini 4 yıl daha başkan olarak görüp görmediğine ilişkin soruya net yanıt veremedi. NATO’yu bir araya getireceğini savunan Biden, "Ben Putin'i indiren adamım" dedi. Biden, seçim yarışından çekilmeyeceğini tekrarlayarak, sadece Tanrı'nın onu çekilmeye ikna edebileceğini söyledi.

Zihinsel sağlığının muayene edilmesini kabul edip etmeyeceğine ilişkin soruyu geçiştiren Biden, "Her gün yaptıklarımla ben zaten muayeneden geçiyorum" ifadelerini kullandı. Biden, sadece seçim kampanyası yürütmediğini belirterek, "Ben dünyayı yönetiyorum. Mübalağa gibi gelebilir ancak değil, biz dünyanın merkezindeki ülkeyiz" dedi.

CNBC: Biden çekilene kadar Demokratlara para yok

Başkan Biden, aralarında The Walt Disney Company'nin kurucularından Roy O. Disney'in torunu olan Abigail Disney’in, Demokratlara 5 milyon doların üzerinde bağışta bulunarak bu dönemde ülke genelinde en çok bağış yapan 50 kişi arasında yer alan Karla Jurvetson’ın ve Moriah Fonu'nun başkanı Gideon Stein’ın isyanıyla karşı karşıya. Demokratların bağışçıları, CNBC’nin haberine göre Biden’ın Atlanta münazarasından sonra başkanlık yarışından çekilene kadar Demokrat Parti 'ye artık fon sağlamayacaklarını söylüyor. The Walt Disney Company'nin kurucularından Roy O. Disney'in torunu olan Abigail Disney, perşembe günü CNBC'ye yaptığı açıklamada, Biden yarıştan çekilene kadar yıllardır desteklediği partiye yaptığı bağışları kesmeyi planladığını söyledi.

Disney, "Biden'ı aday listesinin başına getirmedikçe ve getirene kadar partiye yaptığım her türlü katkıyı durdurma niyetindeyim. Bu gerçekçiliktir, saygısızlık değil. Biden iyi bir adam ve ülkesine takdire şayan bir şekilde hizmet etti, ancak riskler çok yüksek" dedi. Abigail Disney CNBC'ye yaptığı uzun açıklamada. "Eğer Biden istifa etmezse Demokratlar kaybedecek. Bundan kesinlikle eminim. Kaybın sonuçları gerçekten korkunç olacaktır" ifadelerini kullandı. 

Bu kararı alan yalnızca o değil. Moriah Fonu'nun başkanı Gideon Stein, başkanlık yarışıyla uyumlu kar amacı gütmeyen kuruluşlar ve siyasi organizasyonlar için ayrılan 3,5 milyon dolarlık planlanmış bağışları duraklatmaya karar verdiğini söyledi.

Önemli bir Demokrat bağışçı olan Karla Jurvetson, salı günü yaptığı özel bir bağışçı görüşmesinde, Biden istifa edene kadar bağışları durdurma konusundaki düşünceye katıldığını ima etti. OpenSecrets'a göre Jurvetson, Demokratlara 5 milyon doların üzerinde bağışta bulunarak bu dönemde ülke genelinde en çok bağış yapan 50 kişi arasında yer alıyor. FEC kayıtlarına göre bu dönemde Biden Victory Fund'a 200 bin doların üzerinde bağışta bulundu. Verilere göre Jurvetson 2020 yılında Demokratlara 30 milyon doların üzerinde bağış yaptı.

Trump anketlerde önde

Wall Street Journal tarafından çarşamba günü yayınlanan bir ankete göre Trump seçmenler arasında yüzde 48-42'lik bir üstünlüğe sahip. 10 Amerikalıdan sekizi Başkan'ın ikinci bir dönem için aday olamayacak kadar yaşlı olduğunu söylüyor. Bu, 78 yaşındaki Trump'ın bu yıl Biden'a karşı sahip olduğu en büyük avantaj.

Çekilirse kim aday olabilir?

Kurallar ön seçimin tekrarına izin vermiyor. Bir kişinin kendi partisi tarafından aday gösterilebilmesi için Demokrat Parti Ulusal Kurultayı’nda seçilmiş delegelerin çoğunluk oyunu alması şart. 1968 oya ihtiyacı olan Biden fiilen tek aday olduğundan şimdiden 3 bin 894 oyu var. Kurultay delegeleri dahil hiç kimse başkanı kenara çekilmeye zorlayamaz. Ama eşi veya partinin önde gelenleri tarafından adaylıktan çekilmeye ikna edilirse delegeler diledikleri aday için oy kullanmakta özgür hale gelir.

Bugünkü durumda tacın başkan yardımcısı Kamala Harris’e devredilmesi muhtemel.

Washington Post’taki habere göre, Temsilciler Meclisi Azınlık Lideri Demokrat Hakeem Jeffries, Demokrat Kongre üyelerine Harris’in en iyi seçenek olduğuna yönelik bir sinyal verdi bile. 

Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, Michigan Valisi Gretchen Whitmer, Illinois Valisi J. B. Pritzker ve Kentucky Valisi Andy Beshear'ın isimleri de Biden’a alternatif olarak konuşulan isimler arasında yer alıyor. Fakat yapılan anketlerde, bu isimlerin Biden ve Harris'ten daha kötü performans sergilediği görüldü.

Haber

Zombi başkan: Seçim öncesi Biden'ın gafları ve tuhaf hareketleri artıyor

Haber

Biden'la Trump canlı yayında kozlarını paylaştı: Ukrayna'dan İsrail'e kritik atışmalar