Küba biyoteknolojisine uluslararası ödül

Küba Genetik Mühendisliği ve Biyoteknoloji Merkezi’nden (CIGB) Dr. María del Carmen Domínguez, 2026 Latin Amerikalı Kadın Kimyagerler Ödülü’ne layık görüldü. Amerikan Kimya Derneği ile Latin Amerika Kimya Dernekleri Federasyonu tarafından sunulan bu ödül, Peru’nun Lima kentinde düzenlenen Latin Amerika Kimya Kongresi’nde açıklandı.

Dr. Domínguez, "Endüstride Liderlik" kategorisindeki bu ödüle, ağır COVID-19 ve romatoid artrit hastalarında şiddetli iltihabı baskılayan bağışıklık düzenleyici ilaç Jusvinza’yı geliştirmesiyle ulaştı. Tasarımından klinik onay süreçlerine kadar bizzat liderlik ettiği bu molekül, Küba’nın terapötik peptid tabanlı ilk ilacı olma özelliğini taşıyor.

Başarılı araştırmacı, bilimsel çalışmalarının yanı sıra Latin Amerika Tıp Okulu’nda (ELAM) biyokimya profesörü olarak Latin Amerika, Afrika ve Asya’dan gelen binlerce geleceğin hekimini yetiştiriyor. Aynı zamanda uluslararası araştırma projelerine yön vererek multidisipliner bilim ekiplerine öncülük etmeye devam ediyor.

STEM (Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) alanlarında kadın temsilini artırmayı ilke edinen Domínguez; mentorluklar, çalıştaylar ve kamuya açık konferanslarla cinsiyet eşitliğini savunuyor. Aldığı bu ödül, yalnızca bilimsel bir başarıyı değil, biyoteknolojiyi toplumun hizmetine sunan ve küresel sağlıkta adil erişimi savunan bir kariyeri simgeliyor.

Mahallelerden başlayan sosyal dönüşüm

Küba Ulusal Sosyal Politikalar Komisyonu, ülke genelindeki hassas grupların desteklenmesi ve sosyal sorunlarla mücadele edilmesi gündemiyle toplandı. Başbakan Yardımcısı Eduardo Martínez Díaz, Ağustos ayı sonu itibarıyla hassas durumda bulunan kişilerin sayısının 883 binin üzerine çıktığını belirterek, çözümlerin doğrudan yerel topluluklar düzeyinde üretilmesi gerektiğini vurguladı. Çocuk istismarı, uyuşturucu kullanımı ve şiddet gibi sorunlara karşı hassasiyetle yaklaşılması gerektiğini ifade eden Martínez Díaz, sürecin rakamlara değil insan hayatına odaklanarak yürütülmesinin altını çizdi.

Toplantıda öne çıkan en önemli konulardan biri de toplumsal cinsiyet şiddetiyle mücadele oldu. Başbakan Yardımcısı Inés María Chapman Waugh, kadınların korunması amacıyla 20 belediyede ücretsiz, doğrudan ve gizli destek kanallarının devreye sokulduğunu açıkladı. Program kapsamında Boyeros, Matanzas, Santa Clara, Bayamo ve Bartolomé Masó belediyelerinde "Turuncu Evler" (Casas Naranja) adı verilen fiziksel destek merkezleri kuruluyor. Bu merkezler sayesinde mağdurların tüm hukuki ve sosyal süreçleri tek çatı altında çözülerek yeniden mağdur olmalarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Halkın hak arama yolları ve başvuru merkezleri konusunda bilgilendirilmesi için iletişim ağlarının güçlendirileceği belirtilen toplantıda, başkent Havana'daki sağlık sisteminin geliştirilmesi ve yerel yönetimlerin hesap verebilirliği de değerlendirildi. Üst düzey parti ve hükümet yetkililerinin katıldığı oturumda, sosyal politikalardaki başarının ancak sıkı denetim, kurumlar arası işbirliği ve toplumsal kaynakların etkin kullanımıyla mümkün olacağı vurgulandı.

Ekonomik zorluklara karşı seferberlik

Küba Ulusal Savunma Konseyi Başkanı Miguel Díaz-Canel Bermúdez, Ulusal Savunma Günü kapsamında başkent Havana’nın La Lisa belediyesinde yer alan Arroyo Arenas Savunma Bölgesi’ni ziyaret etti. Barış zamanında savaş dönemi yapılarıyla çalışarak halkın günlük sorunlarına doğrudan müdahale ettiklerini belirten Díaz-Canel, son aylarda yürütülen yoğun çalışmaların ülkenin savunma kapasitesini artırdığını ve gerçek koşullarda önemli bir antrenman niteliği taşıdığını vurguladı.

Ziyaret sırasında halkın günlük yaşamını etkileyen temel alanlara dikkat çeken Cumhurbaşkanı; gıda, ilaç, su temini, elektrik krizi ve temizlik gibi hizmetlerin aksatılmadan yürütülmesi gerektiğini ifade etti. Ekonomik ve sosyal reformların doğrudan topluma fayda sağlamasının önemine değinen Kübalı lider yolsuzluk, yasa dışılık ve suçla mücadelenin de kararlılıkla sürdürüleceğinin altını çizdi.

ABD yönetiminin artan yaptırımlarına ve saldırgan söylemlerine değinen Díaz-Canel; askeri savunma, ideolojik duruş ve ekonomik bağımsızlığın ülkenin en büyük gücü olduğunu belirtti. Tehditlerin devam ettiğini hatırlatan Küba lideri, "Tüm Halkın Savaşı" stratejisi doğrultusunda savunma hazırlıklarının en üst seviyede tutulacağını belirterek mücadeleden vazgeçmeyecekleri mesajını verdi.

Küba’ya İspanya’dan güneş enerjisi desteği

Küba Bilim, Teknoloji ve Çevre Bakanlığı’na bağlı Güneş Enerjisi Araştırma Merkezi (CIES) Uzmanı Benítez Fonseca, İspanya’nın Zaragoza kentinde düzenlenen konferansta Küba’nın ABD enerjisi ve petrol ablukası karşısındaki mücadelesini anlattı. Yoğun katılımla gerçekleşen etkinlikte Benítez, adanın dokuz aydır maruz kaldığı ağır enerji kısıtlamalarına ve Küba hükümetinin kısıtlı kaynakları temel hizmetler ile en hassas gruplara adil biçimde ulaştırmak için aldığı önlemlere dikkat çekti.

Konferansta, Zaragoza İl Özel İdaresi’nin yanı sıra Camilo Cienfuegos Küba-Aragón Derneği ve Uluslararası Dayanışma Komitesi'nin topladığı yardımlarla yürütülen güneş enerjisi projesinin detayları paylaşıldı. Bölgeye ulaştırılan 57 güneş enerjisi kiti ve satın alınan 17 güneş enerjisi sistemi sayesinde, Sierra Maestra bölgesindeki sağlık ve sosyal bakım merkezlerinin elektrik ihtiyacı karşılanacak. Kurulacak sistemler öncelikli olarak Guamá’daki Chirivico Bölgeler Arası Hastanesi’ne kesintisiz enerji sağlayacak.

Joaquín Roncal Merkezi’nde düzenlenen toplantının tartışma bölümünde ise uluslararası kalkınma yardımları ve dayanışma projeleri ele alındı. Yaklaşan seçimler öncesinde kurumların küresel işbirliği bütçelerindeki kısıntılar değerlendirilirken, kamu kaynaklarının ve uluslararası toplumsal dayanışmanın Küba gibi kriz altındaki bölgeler için taşıdığı hayati önem bir kez daha vurgulandı.

İspanyol dayanışma gruplarından Küba’ya tıbbi destek

İspanya’daki Jose Marti Valencia Küba ile Dostluk Derneği koordinesinde toplanan insani yardım konteyneri, ABD ablukasının yarattığı finansal ve bürokratik engelleri aşarak Küba’ya ulaştı. Farklı dernekler, sendikalar, siyasi partiler ve gönüllü yurttaşların finansal ve lojistik katkılarıyla hazırlanan kargoda; tıbbi cihazlar, muayene malzemeleri, yetişkin bezleri, tekerlekli sandalyeler ve güneş panelleri gibi hayati araç-gereçler yer alıyor.

Gelen insani yardımlar; başta Havana’daki William Soler Çocuk Kardiyoloji Hastanesi ve bakıma muhtaç yaşlılara hizmet veren Quisicuaba Toplum Projesi olmak üzere pek çok sağlık, eğitim ve kültür kurumuna dağıtıldı. Sevkiyatın navlun masraflarından malzemelerin paketlenmesine kadar tüm süreç, Küba halkıyla dayanışmayı büyütmeyi hedefleyen gönüllülerin yoğun emeğiyle tamamlandı.

Yardımı organize eden kuruluşlar; ABD’nin Küba’ya yönelik enerji ablukasını, yürürlüğe konan tek taraflı yaptırımları ve yasal yollarla satın alınan 7 binden fazla konteynerin Karayipler’de alıkonulmasını sert bir dille kınadı. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu oylaması öncesinde uluslararası topluma çağrıda bulunan dernekler, yürütülen politikanın barış zamanında bir savaş suçu ve insan hakları ihlali olduğunu vurguladı.

Fidel Castro’nun 2026 yılındaki 100. doğum yılı anısına ithaf edilen bu yardım projesi, Devlet Küba ile Dayanışma Hareketi’nin (MESC) yürüttüğü çalışmaların önemli bir parçası. Yetkililer, adaya yönelik abluka devam ettiği sürece toplumsal dayanışmanın ve aktif desteğin kesintisiz süreceğini ifade etti.

Küba üretimi kanser İiacı Nimotuzumab’a Rusya’dan onay

Küba Moleküler İmmünoloji Merkezi (CIM) tarafından geliştirilen ve kanser tedavisinde kullanılan Nimotuzumab adlı ilaç, Rusya Federasyonu Sağlık Bakanlığı’ndan resmi sağlık ruhsatı aldı. Rusya’da "Nimolancim" ticari adıyla hastaların kullanımına sunulacak olan ilaç, 18 yaş ve üzeri yetişkinlerde yemek borusu, baş, boyun ve beyin tümörleri gibi kötü huylu kanser türlerinin tedavisinde uygulanacak.

Monoklonal antikor yapısındaki bu ilaç, tümör hücrelerinin büyümesini ve çoğalmasını sağlayan proteini engelleyerek kanserli hücrelerin yayılmasını durdurmayı hedefliyor. Küba biyoteknoloji sektörü ile Rus ilaç firmalarının beş yıllık ortak çalışması sonucu alınan bu onay, klinik araştırmalarda standart tedavilerle birlikte uygulandığında tümör tedavisinde önemli iyileşmeler sağlandığını kanıtladı.

Nimotuzumab, dünya genelinde 25'ten fazla ülkede onaylanmış olup baş-boyun, pankreas, akciğer ve çocukluk çağı beyin tümörleri dahil olmak üzere altı farklı kanser türünde başarıyla kullanılıyor. Ayrıca ilaç, kanser vakalarının yanı sıra COVID-19 tedavisinde de bağışıklık düzenleyici etkisiyle tercih edilen önemli biyoteknolojik ürünler arasında yer alıyor.

Küba biyoteknolojisinin uluslararası alandaki başarısını bir kez daha pekiştiren bu gelişme, adada geliştirilen hedefe yönelik tedavilerin Avrasya’nın en büyük ilaç pazarlarından birine erişimini sağladı. Yetkililer, alınan ruhsatın hem Rusya’daki onkoloji hastaları için yeni bir umut olduğunu hem de iki ülke arasındaki bilimsel işbirliğini güçlendirdiğini vurguluyor.

Küba’da elektrik üretiminde son durum

Küba Ulusal Elektrik Birliği (UNE), ülke genelindeki elektrik üretim kapasitesi yetersizliği nedeniyle kesintilerin 24 saat boyunca aralıksız sürdüğünü bildirdi. Yetkililer, talebin en yüksek olduğu puant saatlerde elektrik açığının kritik seviyelere ulaştığını ve akşam saatlerinde 2072 megavatı (MW) bulan geniş kapsamlı kesintilerin yaşanacağını öngörüyor.

Sistemdeki devasa açığın temel nedeni, ülkedeki ana termik santral ünitelerinde meydana gelen ardı ardına arızalar ve planlı bakımlar olarak açıklandı. Santa Cruz, Guiteras, Felton ve Renté termik santrallerindeki birden fazla ünitenin devre dışı kalması üretim kapasitesini dip seviyeye çekerken, santrallerdeki teknik kısıtlamalar da elektrik arzını ciddi şekilde sınırlandırıyor.

Üretimde yaşanan bu büyük aksaklıklara karşı tek olumlu gelişme güneş enerjisi kanadında kaydedildi. Gün ortasında devreye giren güneş enerjisi santralleri şebekeye 498 megavatlık güç sağlayarak sistemin tamamen çökmesini engelledi. Buna rağmen mevcut kapasite, 2800 megavata ulaşan ülke genelindeki toplam talebi karşılamakta yetersiz kalıyor.