ABD’nin Avrupa enerji pazarında Rusya’ya alternatif olma stratejisi yeni bir aşamaya geçti. Washington, Doğu Akdeniz’deki varlığını artıracak bir adımla Yunanistan açıklarında doğalgaz arama faaliyetlerine resmen başladı.

Perşembe günü Atina’da ABD’li enerji devi ExxonMobil, Londra merkezli Energean ve Atina merkezli HelleniQ Energy arasında İyon Denizi’nin "2 numaralı parselinde" doğalgaz arama ve sondaj faaliyetlerini kapsayan bir işbirliği anlaşması imzalandı.

ExxonMobil’in projede yüzde 60, Energean’ın yüzde 30, HelleniQ Energy’nin ise yüzde 10 paya sahip olacağı açıklandı.

'Amerika geri döndü'

ExxonMobil Başkan Yardımcısı John Ardill, Doğu Akdeniz’deki arama faaliyetlerini “Yunanistan’a doğru genişlettiklerini” belirterek, ilk sondajın 2026 sonunda ya da 2027 başında başlamasının planlandığını, ilk gaz üretiminin ise 2030’ların başında öngörüldüğünü söyledi. Ardill, yatırım tutarını 50 ila 100 milyon dolar arasında açıkladı.

ABD’nin Atina Büyükelçisi Kimberly Guilfoyle, “Amerika geri döndü ve artık İyon Denizi’nde sondaj yapıyor” ifadesini kullandı.

Miçotakis: Rus gazının Türkiye’den Avrupa’ya girişi yasaklanmalı

Atina’daki toplantıda konuşan ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Yunanistan’ı “Amerikan enerjisinin Avrupa’ya giriş kapısı” olarak tanımladı. Wright, “Yunanistan artık Rusya’nın enerji ağına bağımlı bir ülke değil, Amerikan enerjisinin Avrupa’ya giriş kapısıdır” dedi.

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis de aynı toplantıda yaptığı konuşmada, Rus gazının Avrupa’ya Türkiye üzerinden girmemesi gerektiğini belirterek, “Rus doğalgazı arka kapıdan yani Türkiye’den Avrupa’ya girmemelidir. Bu akış bir an önce tamamen yasaklanmalıdır” ifadelerini kullandı.

Miçotakis, ABD’den Yunanistan’ın Dedeağaç ve Revithusa limanlarına getirilecek sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG), burada işlenip yeniden gaz haline getirilerek Bulgaristan, Romanya, Moldova ve Ukrayna’ya aktarılmasını öngören “Dikey Koridor” projesinin hızla başlaması gerektiğini vurguladı.

ABD, Rusya'nın payına talip

Yunanistan, Avrupa Birliği’nin 2027 itibarıyla Rus LNG’sini yasaklama kararının ardından, enerji tedarikinde ABD’ye yönelmiş durumda.

Atina yönetimi, her yıl 700 milyon metreküp ABD menşeli LNG ithalatını içeren 20 yıllık bir anlaşma daha imzaladı. Bu anlaşma, Yunan devlet şirketi DEPA ile ABD merkezli Venture Global arasında yapıldı. DEPA, ithalat miktarının ilerleyen yıllarda 2 milyar metreküpe çıkarılabileceğini açıkladı.

Atina, ABD desteğiyle enerji alanında güç kazanarak hem Avrupa Birliği içindeki konumunu pekiştirmeyi hem de Libya ve Türkiye’yle yaşadığı deniz yetki alanı geriliminde elini güçlendirmeyi hedefliyor.

ABD yönetimi, Temmuz ayında Avrupa Birliği ile imzaladığı ticaret anlaşması kapsamında önümüzdeki üç yıl boyunca 250 milyar dolarlık enerji satışı taahhüdü almıştı.

Trump yönetimi, Rusya’ya uygulanan yaptırımların da etkisiyle Avrupa pazarında enerji payını hızla artırmayı planlıyor.

Türkiye ne tarafta?

Ankara, Eylül ayında ABD ile LNG alanında uzun vadeli anlaşmalara imza atmıştı.

Erdoğan’ın ABD ziyareti sırasında BOTAŞ, enerji tekelleri Mercuria ve Woodside Energy ile 20 yıla yayılan LNG tedarik anlaşmaları imzaladı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, bu anlaşmaların “önümüzdeki 20 yıl boyunca toplamda yaklaşık 70 milyar metreküp doğalgaz eşdeğeri ABD kaynaklı LNG tedarikine imkan tanıyacağını” açıklamıştı.

Enerji uzmanları, bu anlaşmayı bir eksen kayması olarak değil, Türkiye’nin tüketim yoğun dönemlerde LNG bağımlılığını azaltmak için yaptığı uzun vadeli arz garantisi olarak yorumluyor.

Ancak bu adımla birlikte, ABD’nin Türkiye LNG pazarındaki payının kalıcı biçimde güvence altına alındığı da vurgulanıyor.

Buna karşın Türkiye’nin mevcut altyapısı, tüm talebin LNG ile karşılanmasına elverişli değil. Uzmanlar, “ABD LNG’si Rus gazını tasfiye ediyor diyebilmek için en az mevcut kapasitenin iki katına çıkması gerekir” diyor.

Trump yönetimi, Ankara’dan Rusya’dan gaz ve petrol alımını sonlandırmasını talep ediyor.

Türkiye’nin Rusya ile Mavi Akım ve TürkAkım üzerinden yaptığı doğalgaz tedarik sözleşmeleri 2025’te sona erecek. Bu sözleşmelerin yenilenip yenilenmeyeceği belirsizliğini koruyor.