Yurtdışına kayıtsız şekilde götürülen ve kanuna bağlı kalınmadan çalıştırılan işçilerinin açtıkları davalar inşaat patronlarına çıkan yüksek tazminatlarla sonuçlanıyordu. Yargıtay patronların yardımına koştu, tabloyu tersine çeviren kararı 10 Mayıs'ta verdi. Yerel mahkemelerde devam eden davaları etkilemeye başlayan kararın son örneği Gemont işçilerinin hukuki mücadelesinde yaşandı.

Rusya’da Tataristan'a bağlı Nizhnekamsk şehrinde Gemont firmasına ait bir projede çalışan 2 bin 160 işçi, şirketle ilişiği kesilmesine rağmen Türkiye'ye dönememişti. Şantiyede verdikleri mücadele sonucu Türkiye'ye dönen işçiler haklarını aramayı Patronların Ensesindeyiz Ağı ile sürdürdüler. Mücadele devam ederken diğer yandan da hukuki süreç başlatıldı.

Bir Türk şirketi Türkiye'den götürdüğü çalışanlarla davalık olmuştu. Kanun da Türk hukukunun uygulanmasını söylüyordu fakat Yargıtay yeni bir içtihat ile işçilerin bulundukları ülkenin yasalarıyla yargılanmasını istedi. Kararın ardından Gemont avukatları bu doğrultuda başvuru yaptı ve talep kabul edildi. Mahkeme geçtiğimiz gün verdiği ara kararda Rus hukukunun uygulanmasını istedi. Buna göre, dosyaya bir Rus bilirkişi atanacak, tüm belgeler Rusça'ya çevrilecek, süreç neredeyse sil baştan başlayacak. Uzayan süreç hem işçilere bilirkişi masrafı gibi büyük bir mali yük hem de davanın zamanaşımına uğraması gibi ciddi bir risk getirdi. 

'Bu siyasi bir karar'

Davada gelinen noktayı değerlendiren Patronların Ensesindeyiz avukatı Furkan Anlar, benzer durumda bulunan çok sayıda dosyada hızla işçiler aleyhine yeni kararlar verildiğine dikkat çekerek Yargıtay kararının patronlar için önemine dikkat çekiyor:

“Ismarlama bir kararla Yargıtay patronların imdadına yetişti. Bizim davamızda da Rus Hukukunun uygulanması kararı çıktı. Yargıtay’ın geçmişteki içtihatlarına göre bu uyuşmazlıklara Türk hukuku uygulanıyordu. Çünkü özellikle inşaat işçilerinin mutat bir işyeri hukukundan bahsetmek imkansız. Ayrıca patronların bunu istemelerinin sebebi zaten takip etmedikleri dosyaları sürüncemede bırakıp davayı -yabancı hukukta zaten az olan- zamanaşımına sokmak. Ancak bana kalırsa bu kararı hukuken tartışmanın sınırları var. Bu adlı adınca siyasi bir karar. Patronlar istedi, Yargıtay da uyguladı.''

'İşçinin parasının ödenmemesini normalleştirmeyeceğiz'

Gemont işçilerinin hukuk mücadelesini sonuna kadar sürdüreceklerini vurgulayan avukat Anlar, benzer kararların verilmemesi için işçi sınıfının örgütlülüğünün gerekliliğine işaret ediyor:

''Bir tarafıyla da emekçilerin örgütlü mücadelesinin önemini görüyoruz. Bugün Türkiye’de güçlü ve örgütlü bir işçi sınıfı olsaydı bu kararı alamazlardı. Emekçiler bir an bile 'yasada hakkım olan bu zaten, mücadele etmeme gerek yok' dememeli. İş Kanununda emekçilerin mücadelesi sonucu kazanılan hakların da uygulanması bugün de örgütlü mücadelelerine bağlı. Patronların Ensesindeyiz olarak biz bu işin peşini bırakmayacağımızı duyuruyoruz. İşçileri kayıtsız bir şekilde yurtdışına çalışmaya götürüp yasal hiçbir mefhuma uymadan çalıştırıp parasını ödememeyi bu ülkede normalleştirmeyeceğiz.”

Yargıtay: Patronların lehine nasıl olacaksa yasalar öyle yorumlansın

Bir süredir Limak, Cengiz İnşaat, Yapı Merkezi ve Gemont gibi inşaat şirketleri yurtdışında aldıkları ihalelerle duyuluyor. Bu ihaleler bu şirketlerin başarısından çok Türkiye sermayesinin devlet eliyle dünyaya yayılma politikasının bir parçasını temsil ediyor.

Türkiye sermayesinin yurtdışına açılarak büyük paralar kazanma öyküsü ise büyük oranda Türkiyeli emekçilerin hilafına sürüyor. Özellikle son dönemde Türkiye’den dünyanın dört bir yanındaki şantiyelerde çalışmak üzere kayıtsız bir şekilde götürülen ve haklarını alamadan işten çıkarılan işçilerin değişik zamanlarda alacakları için mücadeleleri kamuoyuna yansıdı.

Kimi örnekte mücadele kazanımla sonuçlansa da kimi örneklerde hukuki mücadeleye dönüştü. Hâlihazırda uzun erimli bir süreç olan hukuk başlığında ise işçileri kayıtsız bir şekilde ülke dışına çıkaran hiçbir iş kanunu hükümlerine uymadan çalıştıran şirketlerin fazla manevra olmuyor, davalardaki temel stratejisi süreci uzatmak, işçileri elinden geldiğince mağdur etmek oluyordu.

Yargıtay bu noktada patronların yardımına koştu.

İlgili Yargıtay Hukuk Genel Kurul Kararı’nda iş sözleşmesi imzalanırken seçilen bir hukuk varsa o hukukun uyuşmazlığa uygulanması gerektiği ve bir hukuk seçilmemişse de mutad işyeri hukuku yani “işin sürekli görüldüğü ülke” hukukunun uygulanması gerektiği ve bu durumun İş Kanunun “işçi lehine yorum” ilkesiyle çelişmediğine dair karar verdi. Ancak geçmişteki Yargıtay İçtihatları ise bu kararın tam tersiydi.

Haber

Eli kanlı bir şirket: Gemont