soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.

Ukrayna savaşında Batı kamuoyuna dönem dönem Rusya’nın gerilediği, Ukrayna’nın ise askeri zaferin eşiğinde olduğu yönünde iyimser değerlendirmeler sunuluyor. Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb’un Ukrayna’nın “çok daha iyi bir yerde” olduğu yönündeki açıklamaları da bu atmosferin son örneklerinden biri oldu.

Ancak bu tablo, Ukrayna içinde derinleşen seferberlik ve zorunlu askerlik kriziyle çelişiyor. Ülkede insan gücü açığını kapatmak için yürütülen "asker toplama" uygulamaları, uzun süredir yolsuzluk, kötü muamele ve zorla alıkoyma iddialarıyla gündemde.

Zorunlu seferberliğe tepki büyüyor

Ukrayna’da askerlik yükümlülerinin sokakta, evlerinde ya da kamusal alanlarda askerlik şubesi görevlileri tarafından zorla alındığını gösteren görüntüler yıllardır sosyal medyada dolaşıyor. Bu uygulamalara karşı kamuoyundaki tepki de giderek daha görünür hale geldi.

Ukrayna İnsan Hakları Ombudsmanı Dmytro Lubinets, 2025 yılında askerlik şubesi görevlileriyle ilgili 6 bini aşkın şikâyet aldığını açıklamıştı. Kyiv Independent’ın aktardığına göre Lubinets, 2025’te olası hak ihlallerine ilişkin 6 bin 127 başvuru yapıldığını bildirdi. Ukrayna basınında yer alan haberlerde Lubinets’in mevcut sistemi “zorlayıcı sistem” olarak nitelendirdiği de aktarıldı.

Askerlik şubesi görevlilerine saldırılar arttı

Zorunlu seferberliğe yönelik tepki yalnızca dilekçeler ve protestolarla sınırlı kalmadı. Ukrayna kaynaklarına göre askerlik şubesi görevlilerine yönelik saldırılar son dönemde keskin biçimde arttı.

Ukrayna Ulusal Polisi’ne göre, savaşın başlamasından bu yana askerlik şubesi görevlilerine yönelik en az 620 saldırı kaydedildi. Aynı veriler, saldırı sayısının 2022’de 5, 2023’te 38, 2024’te 118, 2025’te 341 olduğunu; 2026’nın ilk dört ayında ise 117’yi aştığını gösteriyor.

Asker toplama görevlilerine yönelik saldırıların 2025’te bir önceki yıla kıyasla neredeyse üç katına çıktığı, 2026’nın ilk aylarında ise yüzü aşkın saldırının kayda geçtiği belirtildi.

Gönüllü katılım azalırken zorunlu askerlik öne çıkıyor

Ukrayna’da savaşın ilk aylarında gönüllü katılım yüksek seyrederken, savaşın uzamasıyla birlikte insan gücü ihtiyacı giderek zorunlu seferberlik yoluyla karşılanmaya başladı. AP’nin daha önce aktardığı haberlerde, Ukrayna’daki asker toplama görevlilerinin Kiev’de gece hayatı mekânları dahil farklı kamusal alanlarda kimlik ve askerlik belgesi kontrolü yaptığı, kayıt yükümlülüğünü yerine getirmeyen erkeklerin alıkonulduğu belirtilmişti.

Ülkede 18-60 yaş aralığındaki erkeklerin yurtdışına çıkışı büyük ölçüde yasaklı. Reuters’ın 2025 tarihli haberinde de askerlikten kaçmak isteyenlerin yasadışı yollarla ülke dışına çıkarılması için rüşvet ağları kurulduğu, Ukrayna polisinin bu kapsamda bazı sınır görevlilerinin de dahil olduğu bir şebekeye operasyon düzenlediği aktarılmıştı.

Savaşın uzaması demografik krizi derinleştiriyor

Zorunlu askerlik krizi, yalnızca cephedeki insan gücü açığıyla sınırlı değil. Savaşın uzaması Ukrayna’da demografik, ekonomik ve toplumsal krizi de ağırlaştırıyor. Dünya Bankası’nın 2026 tarihli değerlendirmesine göre Ukrayna’nın yeniden inşa ihtiyacı gelecek on yıl için yaklaşık 588 milyar dolar düzeyinde hesaplanıyor; bu tutar ülkenin 2025 tahmini nominal GSYH’sinin yaklaşık üç katına denk geliyor.