Türkiye’nin ilk Süryani Kütüphanesi, Mardin’in Midyat ilçesine bağlı Anıtlı Mahallesi’nde bulunan ve UNESO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde yer alan Meryem Ana Kilisesi’nde açıldı. Be Shao Süryani Kütüphanesi olarak faaliyete giren kütüphane geçtiğimiz Ağustos ayında okurlarıyla buluştu.Türkiye'nin ilk Süryani kütüphanesi olma özelliği taşıyan kütüphane Be Shao ailesinden Meryem Hanıma atfen yaptırılmış. 

Kütüphaneyi ve açılış sürecini, bu fikrin nasıl ortaya çıktığını, kütüphanenin kurucularından Zeki Yalçın BeShao ile soL için konuştuk.

Kütüphane kurma fikri ortaya nasıl çıktı? Bu süreçten biraz bahseder misiniz?

Kütüphane kurma fikri aslında annemin cenaze töreninden sonra kardeşler arasında konuşurken ortaya çıktı. Biz 11 kardeşiz, annemizin nasıl bir insan olduğunu, onun manevi kişiliğini nasıl algıladığımızı birbirimize anlatırken ve bize bıraktığı sevgi mirasını birbirimize hatırlattıktan sonra banka hesabındaki bir miktar parasına hiçbirimizin ihtiyacı olmadığına karar verdik. Bu parayı annemizin hatırasını yaşatmak icin bir şekilde kullanabilir miyiz diye tartışırken kütüphane fikri çıktı ortaya.

Anneniz sever miydi okumayı? Kitaplarla ilişkisi nasıldı?

Annem okuma yazma bilmiyordu ama meraklıydı ve bilgiye karşı muazzam bir susuzluğu vardı. Öğrencilik yıllarımda ve sonra doktora yaptığım yıllarda her zaman birbirinden tamamen farklı konular hakkında konuşur ve tartışırdık. Oğlum kitapların ne anlatıyor diye sorardı ve sonra benimle değisik konuları tartışırdı. Sorduğu keskin sorularla beni defalarca şaşırtırdı, çünkü akademik ortamlarda almayı beklediğim sorulardı bunlar. Feminizm kavramını bilmeden kadın haklarıyla ilgili sorular sorardı. Dünya siyasetini, sebep-sonuç ilişkisiyle tartışabiliyordu. Sürekli sorduğu soru şuydu: "Bu neden oluyor?" ve basit cevaplarla yetinmiyordu.
 
Annemin okuması yazması yoktu, ama "entelektüel" bir insandı. Ben okuması ve yazması olmayan bir anne ve babanın onbir çocuğunun en küçüğüyüm. Abilerim ve ablalarımın hiç biri ilkokuldan sonra okuma imkanı bulamadı, ama bu imkanları bana sağladılar ve her zaman okumaya devam etmemi teşvik ettiler. Bu yüzden ben bilgiyi seven, meraklı, geniş görüşlü bir aile ortamında büyüdüm ve annemin hatırasını yaşatmak için bir kütüphane kurulmasını önerdiğimde abilerim ve ablalarım bunu iyi bir öneri olarak kabul ettiler.

Nasıl başladınız peki kütüphaneyi oluşturmaya? İlk nereden başladınız?

Arkadaşlarımızdan, dostlarımızdan, Avrupa’daki Süryani manastırlarından, ordan burdan kitap toplamaya başladık, satın aldık. Kütüphaneyi nerde kurabiliriz diye araştırmaya başladık. Aslen Mardin’in Midyat ilçesine bağlı olan Süryanice adıyla Hah ve Türkçe adıyla Anıtlı Köyü'nden olduğumuz için Muhtar Habib Doğan'la konuştuk. O da bu öneriyi çok beğendi ve Meryem Ana Manastırı’nda bir imkan kurdu bize. Bu şekilde annemin vefatından tam üç sene sonra kütüphaneyi 27 Ağustos 2023’te açma imkanımız oldu.
 
Bu arada bu fırsatı değerlendirip kardeşlerim adına sayın Habib Doğan'a, köy halkına, özellikle de köy gençlerine ve bu hayali gerçekleştirmemize yardımcı olan tüm kurum ve özel kişilere teşekkür etmek istiyorum.

Şu an için kaç kitap var hedefiniz nedir?

Kütüphanemizde şu an 2 bin civarında kitap var. Bunlar bağışla ve satın alınarak toplandı ve yaklaşık 1000 kitaplık daha yerimiz var. Hedefimiz tabii ki kütüphaneyi büyütmek. Topladığımız kitaplar değişik dallardan ya Süryaniler hakkında, ya da Süryanice yazılmış kitaplar. Amacımız kitaplarla, bilgiyle Süryani dünyasını hem gençlerimize ve çocuklarımıza, hem de yöre halkına anlatmak.

Kütüphane kapsamında çeşitli etkinlikler var mı peki?

Şu anda planlanmış herhangi bir etkinlik yok, ama umarım köydeki insanlar ve gelip gitme imkanı bulunlar kitap kulübü gibi bazı faaliyetleri kendileri başlatabilir.

Kütüphanenin geleceğindeki hedef ve ihtiyaç nedir?

Hem Türkiye'de hem de dünyanın birçok ülkesindeki üniversitelerde Süryaniler hakkında bilimsel araştırmalar yapılıyor. Belki bir gün bu araştırmaların bir nüshası bu kütüphanede toplanabilir, belki de yurtiçinden veya yurtdışından üniversite öğrencileri bu kütüphaneye yazılarını, tezlerini yazmak için gelirler. Hakkında yazdıkları toplumu, halkı, insanları, coğrafyayı anlamak için belki bu köyde ve kütüphanede birkaç gün veya hafta geçirdikten sonra daha iyi anlayabilip anlatabilirler. Tabii bu bir hayal, ama olabilecek bir hayal, mümkün

Okuyucular ne gibi katkida olabilirler kütüphaneye?

Kitap bağışlamak isteyen veya bize yardım etmek isteyen okuyucular olursa minnettar oluruz. Ailemizin Süryanice adı Be Shao olduğundan kütüphanenin ismini Be Shao Süryani Kütüphanesi olarak koyduk. Facebook’taki sayfamız üzerinden isteyenler bize ulaşabilirler.
 

Türkiye´de bir ilk, ama dünya üzerinde başka örnekler var mı?

Evet var, hem diaspora ülkelerinde hem de Süryanilerin tarihsel olarak yaşadıkları Irak, Suriye ve Lübnan da var.

Haber

Ankara NHKM'de Ahmet Büke ile buluşma: Deli İbram Divanı üzerine