Sayfa yolu
Türkiye'den bir Komünist Manifesto hikayesi: 'Ağabey, olsun, bu kitap için 7.5 yıl yatarım'
soL'a güvenin, algoritmaya müdahale edin. Tek tıkla soL Haber'i Google'da tercih edilen kaynağınız olarak belirleyin.
Haber Merkezi
Yayın Tarihi: 23.01.2022 , 10:06 Güncelleme Tarihi: 22.01.2025 , 10:54
Türkiye'de bilimsel sosyalizmin yayılmasına katkı sunan birçok çeviri ve kitaba imza atan Bilim ve Sosyalizm yayınlarının sahibi Süleyman Ege'yi geçtiğimiz günlede kaybettik.
Yazarımız Serpil Güvenç, bugünkü yazısında Süleyman Ege'yi, verdiği mücadeleyi ve ödediği bedelleri yazdı.
Güvenç, Ege'nin 1936'daki son basımından sonra "bu kitap için 7.5 yıl yatarım" diyerek Komünist Manifesto'yu Türkçe'ye yeniden nasıl kazandırdığını anlattı.
Yazıdan bir bölüm şöyle:
"Ülkemizde 1936 yılında Kerim Sadi'nin yaptığı çeviri ile son kez yayın hayatımızda görülen Komünist Manifesto'yu 32 yıl sonra yeniden yayınlamak istediğini avukatı olan Halit Çelenk'e söylediğinde, Çelenk'in "Süleyman elbette savunurum ama sonuç almak zor olabilir" dediğini, onun da "ağabey, olsun, bu kitap için 7.5 yıl yatarım" dediğini anımsarım. Ege 12 Kasım 1968'de Manifest'i çıkarır. Savcı kitabın çıktığı gün harekete geçer, toplatma kararı için mahkemeye başvurur ve İçişleri Bakanlığınca çıkarılan genelge ile beş bin adet basılan Manifest'in üç bini valiliklerce yıldırım hızıyla toplatılır. 14 Kasım günü yayınevine gelen Ege'yi kapıda bekleyen polisler "mevcutlu" olarak Adliye'ye götürürler. Tutuklama kararını Sulh mahkemesinden alamayan savcı bir üst mahkemeye başvurur. Çok geç bir vakitte, Halit Çelenk'in mübaşirleri ikna ederek bulduğu bir gaz lambasının yardımıyla kararı inceleyen yargıç Ege'nin tutuksuz yargılanmasına karar verir! Manifest'in 12 Mart'ın gelişiyle birlikte beraat/mahkumiyet ikilisi arasında gidip gelen yargılanma süreci daha yeni başlamıştır.
Komünist Manifesto'nun kısa öyküsü ile başladık ama Bilim ve Sosyalizm yayınlarının yaşamı 1965 yılında İngiliz Marksisti J.D. Bernal'ın "Marks ve Bilim" başlıklı eserinin çevrilip basılmasıyla başlar. Bu kitabı Marks'ın, Engels'in, Lenin'in ve Stalin'in eserleri, Vietnam, Macaristan, Bulgaristan, Portekiz, İtalya gibi ülkelerdeki mücadeleleri anlatan kitaplar, Ho Şi Min, Marks ve Stalin'in yaşam öykülerini dillendiren eserler, bilimsel sosyalizmin teorisine dair çalışmalar izler. Yanılmıyorsam İkinci Dünya Savaşı'nda Fransız direnişçilerinin verdikleri olağanüstü mücadeleyi anlatan J. Kessel'in "Gölgeler Ordusu" nu basan tek yayınevidir Bilim ve Sosyalizm yayınları.
Yayınladığı kitapların büyük çoğunluğundan hakkında kovuşturma açılan Ege yukarıda belirttiğimiz gibi 12 Mart öncesinden başlamak üzere yargılanır. Verilen güçlü hukuk savaşımı sonucunda açılan davalar beraatla sonuçlanır. Ne var ki, 12 Mart gelir çatar. Temyiz aşamasında bulunan dört kitap Yargıtay tarafından aklama kararı vermiş olan mahkemelere iade edilir. Aynı mahkemeler bu kez fikirlerini değiştirerek mahkûmiyete hükmederler! TCK'nun 142. maddesine göre 7.5'ardan 30 yıl eder dört kitabın mahkumiyet süresi. Yetmez... 16 yıl da sürgün eklenir. En acısı da kitaplar yani - Devlet ve İhtilal, Bolşevik Partisi Tarihi, Bütün Ülkelerin İşçileri Birleşiniz! ve Komünist Manifesto- için verilen zoralım kararıdır.
12 Mart döneminde Ege Uluslararası Af Örgütü'nün listesinde "dünyanın en ağır fikir suçlusu" ilan edilir! İronik olan ise Başbakan Nihat Erim'in The Guardian'ın konuya dair sorusuna verdiği yanıttır. Kitaplığındaki Komünist Manifesto ve Devlet ve İhtilal'i gazeteciye göstererek;
"Bakın, bu kitapları ben de okuyorum ve yararlanıyorum. Bu yayıncı kitaplar yüzünden tutuklanmış olamaz. Mutlaka bir gizli örgütle ilişkisi olmalıdır.Türkiye'de düşünce özgürlüğüne ilişilmemiştir, düşünceleri yüzünden kimse tutuklanmamıştır" der.
Yayıncının hasta yatağında zincire vurulmuş haldeki fotoğrafıyla birlikte yayın yoluyla komünizm propagandası yaptığına dair haberler dünya basınında çarşaf çarşaf yer almakta ama cuntanın Başbakanı "akademisyen" yalan açıklamalar yapmaktan utanç duymamaktadır!
Ege üç yılı aşkın yattığı cezaevinden 1974'te Anayasa Mahkemesi kararıyla çıkar."
Yakılan binlerce kitap ve büyük üzüntü
Serpil Güvenç, yazısının devamında Ege'nin büyük emeklerle Türkçe'ye kazandırdığı binlerce kitabın yakılmasına ilişkin süreci de detayları ve tanıklıklarıyla anlatırken, Süleyman Ege ve Halit Çelenk'in bunu öğrendiği günü şöyle aktarıyor:
"Takvim yaprakları iki gün sonrasını, 12 Haziranı gösterdiğinde Ege ve Çelenk Mamak'tadırlar. Avukatın elinde yine bir başvuru dilekçesi vardır. Bu kez imha kararını ve imha tutanağını talep etmektedir Komutanlıktan.
Görüşmeden çıkan avukatın "yakmışlar kitapları" diyebildiğini, Çelenk'i sadece Denizlerin idamını kendisine anlatırken bu kadar üzüntülü gördüğünü söyler Ege. Bir hafta önce ateşle buluşturulan kitapların imha belgeleri de verilmemiştir avukata."
Yazının tamamı için:
soL YZ Beta, soL’un geliştirdiği ve soL arşiviyle çalışan bir yapay zeka robotudur. Kullanımı, soL abonelerine açıktır.

