Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki ilişkiler kuvvetlenirken, askeri ittifak ihtimalinin ardından şimdi de iki ülke arasında ortak savaş uçağı programı gündeme geldi.

Türkiye'nin Suudi Arabistan’ı KAAN savaş uçağı programına dahil etmek için baskı yaptığı, ancak Riyad’ın ABD yapımı platformlara bağlı kalmayı tercih ettiği belirtiliyor.

Ankara ve Riyad arasında yakın vadede ortak üretimin pek olası olmadığı ifade edilirken, Suudi Arabistan'ın önceliğinin ABD'den satış için onay beklediği F-35'ler olduğu biliniyor. 

Türkiye'nin Suudi Arabistan'a KAAN satma isteği

8-12 Şubat tarihlerinde Suudi Arabistan'da düzenlenen Dünya Savunma Fuarı'nda AA'ya konuşan Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu, Suudi Arabistan'la KAAN'a yönelik görüşmelerin en üst seviyeye taşındığını söylemiş ve "Bundan sonraki süreçte, belki bu sene içerisinde, belki daha da yakın, güzel bir haberi sizlerle paylaşmayı ümit ediyoruz" demişti.

Demiroğlu, "Suudi Arabistan ile iş birliği modelinin Endonezya'dakine benzer mi, farklı mı olacağı" sorusuna ise şu yanıtı vermişti:

"Bunların hepsi tartışılan, konuşulan konular. Ülkelerin isteklerine, altyapılarına bağlı, kaç tane almak istediklerine bağlı olarak değişebilecek bir model ama hepsi masada. Yani direkt satın alım da olabilir, projeye en üst seviyede dahil olmak da olabilir ama bunu ilerleyen zamanlarda göreceğiz, biz hepsine açığız. Adetler de konuşuluyor 20 var, 50 var. Bunlar konuşulan, dediğim gibi modele göre değişiklik arz eden sayılar. Mesela burada nihai montaj hattı veya daha ilerisini kurmak isterseniz 20 taneyle fizibilitesi doğru çıkmaz. Daha yüksek bir rakam olması 50, 100 olması lazım. Hangi modelin seçileceğine, hangi seviyede katılınacağına bağlı olarak bu rakamlar değişir ama 3-5 olmayacağı kesin."

"Suudi Arabistan'ın 2030 vizyonuna da uygun bir modelle hem KAAN'ı hem GÖKBEY'i Suudi Arabistan'da üretme ihtimalimiz de başta olmak üzere görüşmeler var" diyen Demiroğlu, birkaç ay içerisinde Suudi Arabistan'a TUSAŞ ofisi açılacağını da duyurmuştu.

Demiroğlu’nun bahse konu açıklamaları yaptığı Dünya Savunma Fuarı'nda sergilenen bir KAAN maketinde Suudi bayrağının yer alması ise ortaklık konusundaki spekülasyonları daha da artırmıştı.

Türkiye ve Suudi Arabistan ilişkilerine dair dikkat çekici bir gelişme de AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 3-4 Şubat tarihlerindeki Riyad'ı ziyaret etmesi olmuştu.

Riyad'ın önceliği onay beklediği F-35'ler

Ancak Al-Monitor'den Barın Kayaoğlu'nun aktardığına göre uzmanlar, Suudi Arabistan’ın KAAN’ın üretimine katılması konusunda temkinli olmaya devam ettiğini ve yakın vadede Ankara ile Riyad'ın İHA’lar, zırhlı araçlar, hava savunma ve lojistik alanlarında iş birliğini derinleştirmesinin daha muhtemel olduğunu savunuyor.

Öte yandan Suudi Arabistan'ın ABD'den F-35 talebi devam ediyor. Riyad’ın 48 adede kadar ABD yapımı F-35 edinme yönündeki çabası Pentagon incelemesini geçti ancak hâlâ Beyaz Saray ve Kongre’den onay bekliyor. 

Suudi Arabistan'ın öncelikli isteğinin F-35 olduğu bilinirken, ABD'nin satışı onaylamaması halinde KAAN'ın gündeme gelebileceği belirtiliyor.

KAAN hâlâ erken aşamada

TUSAŞ tarafından geliştirilen ve 2023 yılında tanıtılan KAAN, ilk test uçuşunu 2024 yılının başında tamamladı. 

ABD yapımı motorlarla donatılmış ilk 20 ünitenin 2020’lerin sonu ila 2030’ların başında Türk Hava Kuvvetleri'nde hizmete girmesi beklenirken, yerli motorlarla güçlendirilen varyantların 2030’ların ortalarında doğru üretilmesi hedefleniyor.

Öte yandan uzmanlara göre KAAN programı hâlâ geliştirmelerin erken aşamasında. 

Ankara-Riyad bağları kuvvetleniyor

KAAN anlaşmasına dair belirsizlikler devam ederken, Türkiye ve Suudi Arabistan arasındaki savunma sanayiine ilişkin bağlar gelişmeye devam ediyor:

• Baykar: Riyad, Temmuz 2023’te Bayraktar İHA’ları için büyük bir anlaşma imzaladı, ardından 2024’te yerel üretim ve teknoloji transferi için ayrı bir sözleşme yaptı. Bu, Türkiye tarihinin en büyük savunma ihracatı sözleşmesi oldu.
• Lentatek: 2020’den bu yana Suudi Arabistan’da Karayel-SU İHA’sını üretiyor.
• Otokar: Suudi Arabistan'a gelişmiş Cobra zırhlı araçlarını sattı
• TUSAŞ: İki ülke pazartesi günü, Gökbey genel maksat helikopterinin ortak üretimi için zemin hazırlayan bir mutabakat zaptı imzaladı.

Türkiye ve Suudi Arabistan askeri ittifak mı kuruyor?

Ancak Türkiye ve Suudi Arabistan'ın savunmaya yönelik yakınlaşması sanayiyle de sınırlı değil.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında yeni bir askeri ittifak kurulmasına ilişkin girişimler de hız kazanmış durumda. 

Henüz taslak halinde olduğu bilinen anlaşma Dışişleri Bakanı Hakan Fidan tarafından doğrulanırken, bir teyit de geçtiğimiz haftalarda Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler'den gelmişti.

Gazete Oksijen'e konuşan Güler, "Böyle bir ittifaka katılmak Türkiye’nin NATO üyeliği açısından nasıl bir durum yaratır" sorusuna şu yanıtı vermişti:

"Türkiye’nin bu tür girişimlerdeki yaklaşımı, NATO üyeliğiyle çelişen değil, aksine tamamlayıcı niteliktedir. NATO, Türkiye’nin güvenlik politikasının temel sütunlarından biri olmaya devam etmektedir ve bu durum tartışmaya açık değildir. (...) Bu nedenle NATO üyeliği, Türkiye’nin başka ülkelerle savunma alanında iş birliği geliştirmesine engel değildir. Aksine bu tür ilişkiler, Türkiye’nin caydırıcılığını artıran ve bölgesel istikrara katkı sunan unsurlar olarak değerlendirilmelidir."

Türkiye'nin Suudi Arabistan ve Pakistan arasında geçen yıl Eylül ayında oluşturulan askeri ittifakına katılımına ilişkin görüşmelerin yapıldığına dair ilk haber Bloomberg tarafından yayımlanmıştı.

Pakistan 10 aydır üzerinde çalışılan bir anlaşma taslağının hazır olduğunu belirtirken, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da görüşmelerin sürdüğünü ancak henüz resmi bir imza atılmadığını ifade etmişti. Ayrıca Fidan'ın "ittifak" yerine "platform" ifadesini kullanması da dikkat çekmişti.