Resmi Gazete'nin bugün yayımlanan mükerrer sayısında “Tarımsal Üretim Sözleşmesinden Doğan Hukuk Uyuşmazlıklarına İlişkin Arabuluculuk Yönetmeliği” yayımlandı.

Sözleşmeli tarım, 18 Haziran 2006 günü yürürlüğe giren 5488 sayılı Tarım Yasası’nın 13. maddesi ile yasallaştırılmış, 23 Mart 2023'te yürürlüğe giren 7442 sayılı yasayla tarımsal üretim sözleşmelerinden doğan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak öngörülmüştü. Yönetmeliği bugün yayımlandı.

Bugünden sonra açılacak davalarda önce arabulucuya başvurulmuş olması gerekiyor.

Yönetmelikte, arabulucuların, başvuruları iki hafta içinde sonuçlandırmaları; bir hafta daha ek süre verilebileceği, anlaşmaya varılamadığı durumlarda arabulucunun düzenleyeceği ya da onaylayacağı son tutanağın dava dilekçesine ekleneceği gibi düzenlemeler yer alıyor.

Arabulucular, adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonu başkanlıklarına bildirilen sözleşmeli üretim konusunda uzmanlık eğitimi almış olan arabulucular listesinden adliye arabuluculuk bürosunca seçilecek. Yönetmeliğe göre tarımsal üretim sözleşmesi alanında uzmanlık eğitimi alan arabulucu bulunamaması durumunda diğer arabulucular görevlendirilebilecek. 

Sözleşmeli tarım nedir?

Sözleşmeli tarım, devletin tarımdan çekilerek çiftçiyi, yerli, yabancı şirketler karşısında korumasız bırakılması anlamına geliyor. IMF ve Dünya Bankası patentli politikalar sonucunda giderek yoksullaşan çitçi, tohum, ilaç, gübre gibi temel girdileri satın alamıyor; borçlarını ödeyemedikleri için bankalar kredi de vermiyor.

Sözleşmeli tarım yapan çiftçilere sözleşmeye esas ürünleri için ek olarak ödenen yüzde 30 tarımsal destek ödemesi yapılıyordu. 28 Kasım 2018 günlü 379 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle bu destek kaldırılmış; çiftçi, tüccar karşısında bütünüyle yalnız bırakılmıştı.

Uyuşmazlık konuları neler olabilir?

Yerli yabancı tarım tekelleriyle yapılan sözleşmelerle çiftçi çeşitli yükümlülükler üsleniyor. Tekellerin dayattıkları koşullara uyarak üretimlerini sürdürebiliyorlar. Doğa koşulları ya da kriz gibi nedenlerle yükümlülüklerini yerine getirememişlerse tazminat ödeme yükümlülükleriyle karşı karşıya kalıyorlar ya da ürünlerini tüccar almıyor ellerinde kalıyor.

Tarım sözleşmelerindeki çekişmelerde arabulucuya başvurulmasının dava koşulu yapılması, yargının yükünün azaltılması gibi masum bir gerekçeyle açıklanamaz. Yargı sürecinin bütünüyle kapatılmadığı gerekçesi de inandırıcı değildir. Adalet, yargı, mahkeme gibi konularda eğitimi olmayan çiftçiler arabulucu aracılığıyla kolaylıkla ikna edilebilir.

Haber

Kirada arabuluculuk: Kendi çıkardıkları yüzde 25 düzenlemesi çöpe gitti