Suriye’de 2011 yılında körüklenen iç savaşın ardından Türkiye’ye göç eden milyonlara bazı haklardan hızlıca faydalanabilmeleri için “geçici koruma” statüsü verilmişti.

Aradan geçen 14 yıla rağmen 2,2 milyon Suriyeli hâlâ “geçici koruma” altında.

Bu kapsamdakilerin bir işte resmi olarak çalışmaları birçok şarta bağlanmış durumda. Göçmen işçiler bu nedenle kayıt dışı çalıştırılmaya ve sefalet ücretlerine mahkum.

Ancak son 1,5 yılda tablo değişmeye başladı. Önce Suriye’de cihatçılar yönetimi ele geçirdi, ülkeye dönüşler hızlandı. Ardından, özellikle göçmen işçilerin çalıştığı emek yoğun sektörlerde faaliyet gösteren patronlar, ekonomi yönetimini eleştirerek yeni teşvikler ve kolaylıklar istemeye başladı.

İktidar tam bu noktada bir taşla iki kuş vurmak için harekete geçti.

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, geçtiğimiz gün yaptığı açıklamayla “geçici koruma” kapsamındaki Suriyelilerin çalışma izninden muaf tutulacağını duyurdu:

Suriyelilerin karşıladığı iş gücü ihtiyacını da dikkate alarak çalışma izni alma zorunluluğunu kaldırdık ve geçici koruma kapsamındaki yabancılara çalışma izni muafiyeti getirdik.

Peki, bu karar ne anlama geliyor?

Harç, kota, taban ücret... Artık hiçbiri yok

Yeni düzenleme patronları birçok maliyet ve sorumluluktan kurtaracak.

Mevcut yönetmeliğe göre, Suriyeli işçiyi resmen çalıştırmak isteyen bir işverenin 1 yıllık çalışma izni için 13 bin 538 lira ödemesi gerekiyor. Süreye göre artan bu tutar 5 yıl için 63 bin 838 lirayı buluyor. Patronlar artık bu tutarı ödemeyecek.

Yine mevcut yönetmeliğe göre, her bir yabancı işçiye karşılık işyerlerinde en az 5 Türk vatandaşı çalıştırmak zorunlu. Bu uygulama da “geçici koruma” kapsamında Suriyeliler için rafa kaldırılacak.

Halihazırda tüm yabancı çalışanlara ödenen ücretlerin, Çalışma Bakanlığı’nın belirlediği yasal taban ücretlerin altında olması yasak. Bu tutar sektöre ve işin uzmanlık seviyesine göre değişiyor. Örneğin mühendis ve mimarlara asgari ücretin 4 katından az brüt ücret verilemiyor. Fakat "geçici koruma" kapsamındaki Suriyeli işçiler bu kapsamından çıkarılacak. Artık yaptıkları iş ne olursa olsun asgari ücrete çalıştırılabilecekler.

Ayrıca Suriyeli işçileri çalıştıracak şirketlerden ciro, ihracat hedefi ve ödenmiş sermaye gibi birtakım kriterleri sağlamaları istenmeyecek.

Suriyeli işçilerin dönüşü sermayeyi tedirgin etti

Bu kolaylıklara rağmen patronların ne kadarının Suriyeli işçileri kayıtlı istihdam edeceği meçhul.

Öte yandan iktidar, bu hamleyi yaparken hedefinin ucuz işgücü kaynağı olarak gördüğü Suriyelilerin geri dönüşlerini yavaşlatmak olduğunu gizlemiyor.

“Suriyelilerin karşıladığı işgücü ihtiyacını dikkate alıyoruz” diyen Bakan Çiftçi’nin paylaştığı son verilere göre, Suriye’deki iktidar değişiminin ardından yani son 1,5 yılda 694 bin kişi ülkesine döndü. 2016’dan bu yana geri dönenlerin sayısıysa 1,4 milyon.

Türkiye’de hâlâ 2,2 milyon Suriyeli bulunuyor. Bunların yaklaşık üçte biri Türkiye’de doğdu. Aslında iktidar, birtakım muafiyetler karşılığında patronlardan Suriyeli işçilere emeklilik ve tazminat gibi asgari hakları vermelerini ve böylece bu genç ve ucuz işgücünü kaybetmemelerini istiyor.

Nitekim sermaye de kendini bekleyen tablonun farkında. Suriyeli göçmenlerin dönüşü karşısında endişelenen patronlar ortalama ücretlerin artacağını öngörüyor. Öyle ki bazı patronlar Suriye’de Türkiye’nin kontrolünde özel bölgeler kurarak işçileri aynı standartlarda sömürmeye devam etmenin yollarını arıyor.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.