Fransız-Alman kanalı Arte'nin geçtiğimiz gün yayınladığı “Securitas: Türk baskı aygıtının merkezindeki bir Avrupa devi üzerine araştırma” başlıklı belgesel, İsveçli güvenlik şirketi Securitas'ın 2015'ten bu yana Türkiye'deki baskı düzeninin kurulmasına ciddi katkı sağladığını gösterdi. Şirket, Türkiye'deki cezaevlerine video gözetim ve yüz tanıma sistemleri dahil güvenlik teknolojisi sattı, bu işlerden milyonlarca avro kazandı.

Édouard Blondeau imzalı, 15 dakikalık belgesel ihale kayıtlarını, idari belgeleri, sivil toplum kuruluşlarının raporlarını ve tanıklıkları bir araya getirerek şirketin Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'yle (CTE) on yıllık ticari ilişkisini ortaya çıkardı. Belgesel, bu ilişkinin insan hakları ihlallerine dair sayısız uyarıya rağmen sürdüğünü vurguluyor.

Bulgular İsveç'te de gündem oldu. İsveç Radyosu'nun aktardığına göre Securitas, aralarında Silivri'deki Cezaevi'nin de bulunduğu cezaevlerine gözetim ekipmanı sağladı. 

İsveç gazetesi Dagens ETC'nin muhabiri Joakim Medin, Ekrem İmamoğlu'nun tutuklanmasının ardından başlayan protestoları izlemek için gittiği İstanbul'da 27 Mart 2025'te havalimanında gözaltına alınmıştı. “Cumhurbaşkanına hakaret” ve “terör örgütü üyeliği” suçlamalarıyla tutuklanan Medin, 30 Mart'ta Silivri Cezaevi'ne gönderilmiş ve 51 gün sonra serbest bırakılarak İsveç'e dönmüştü. Dagens ETC, Securitas'ın Medin içerideyken Türkiye'deki bir cezaevi ile sözleşme imzaladığını da yazdı.

Securitas: Bir küresel 'güvenlik' tekeli

İsveçli çok uluslu şirket Securitas, dünya genelinde güvenlik ekipmanı ve hizmeti sağlıyor. Şirketin 2025 cirosu 155 milyar İsveç kronunu, yani 14 milyar avroyu aşıyor.

Securitas, sektörün küresel tekellerinden biri. Türkiye'de 2006'dan beri faaliyet gösteriyor. Cezaevi ihalelerinin de katkısıyla Türkiye, Belçika ile birlikte şirketin Avrupa'daki dördüncü büyük pazarı.

Belgesel ekibi, Türkiye'nin kamu ihale platformundaki verileri inceledi. Buna göre Securitas, Türkiye'deki en az 50 cezaevine ürün ve hizmet sağladı. İnsan hakları kuruluşlarının raporlarına göre bu cezaevlerinin en az 38'inde siyasi tutuklular ve gazeteciler tutuluyor, şiddet ve işkence gibi ciddi ihlaller de kayıtlara geçmiş. Securitas bu 38 cezaevinde 160'tan fazla sözleşme imzaladı. Sözleşmelerin toplam tutarı 8 milyon avroyu aşıyor.

Şirketin en dikkat çekici işleri Silivri Cezaevi'nde. Securitas yalnızca 2024 ve 2025'te Silivri Cezaevi'nden üç ihale aldı. Üçünün toplam bedeli yaklaşık 1,35 milyon avro. İmamoğlu'nun cezaevine girmesinden beş ay sonra, Ağustos 2025'te de şirket yeni bir ihale kazandı. İhalenin bedeli 22 milyon lirayı aşıyor. İhale kapsamında 604 dome kamera var. İhale şartnamesine göre kameraların bir bölümü doğrudan hücrelerin içine monte edilecek.

Securitas, Elazığ 2 Nolu Cezaevi'nde de 2019'dan bu yana yaklaşık 128 bin avro tutarında en az 10 sözleşme kazandı. Şirket burada özellikle elektronik ve güvenlik sistemlerinin bakım, onarım ve yenileme işlerini üstleniyor.

İhalelerde başka bir Avrupa şirketi de var. Securitas, Diyarbakır 2 Nolu Cezaevi'ne Danimarkalı Milestone Systems'in kamera yönetim yazılımının lisansını sattı.

İhale gelince 'etik kurallar' unutuldu

Securitas, "Değerler ve Etik Kuralları"nda insan haklarına saygının şirket için hayati önemde olduğunu ve işlerini bu anlayışla yürüttüğünü belirtiyor. BM İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ni ve BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri'ni desteklediğini söylüyor. Bu hakları dünya çapındaki faaliyetlerinde gözetme ve teşvik etme sorumluluğunu kabul ettiğini de yazıyor. 

Şirket aynı belgede çalışanlarına şu sorumluluğu yüklüyor:

“Etik kurallara, yasaya veya başka bir şirket politikasına aykırı olabileceğini düşündüğünüz bir durum ya da eylemden haberdarsanız, bunu en kısa sürede bildirmek sizin sorumluluğunuzdur.”

Belgeseli çeken Arte, bu hükmü dikkate alarak bulgularını şirkete iletti ve yorum istedi. Arte'ye gönderilen kısa yanıtta mesele şöyle savuşturuldu:

“Rolümüz kesinlikle güvenlik sistemleri ve teknik altyapı sağlamakla sınırlıdır. Faaliyetlerimiz sözleşmeler ve yasal düzenlemeler çerçevesinde yürütülmektedir; sistemlerin kamu veya özel kurumlar tarafından nasıl kullanıldığı üzerinde herhangi bir kontrolümüz yoktur.”

Cezaevi ekonomisi büyüyor

Türkiye'de cezaevi nüfusu son yıllarda hızla arttı. Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği'nin (CİSST) aktardığı, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü'nün 2 Ekim 2026 tarihli verilerine göre 402 cezaevinde toplam 434 bin 337 mahpus tutuluyor. Cezaevlerinin toplam kapasitesi 304 bin 184. Yani kapasitenin yaklaşık 130 bin kişi üzerinde mahpus var ve cezaevleri yüzde 143 dolu.

2006-2022 arasında 269 yeni cezaevi açıldı. Yalnızca 2016-2021 arasında cezaevi inşaatlarına 20 milyardan fazla lira harcandığı belirtiliyor. 2025'te inşaatına başlanan 11 yeni cezaevi için de 2027 sonuna kadar 23 milyar 585 milyon lira kaynak öngörülüyor.

Bu büyüme, küresel şirketlerin de dahil olduğu bir ihale pazarı yarattı. Securitas'ın en az 50 cezaevinde aldığı sözleşmeler, milyarlarca liralık bu pazarın yalnızca bir parçası.

soL'un dört kez sansürlenen X hesabını takip ederek yaygınlaştırabilirsiniz.

soL Haber'i WhatsApp ve Telegram kanallarından takip edin, önemli gelişmeleri kaçırmayın.