Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, yılda iki defa açıkladığı işçi ve sendika üye sayılarını güncelledi.

Temmuz verilerine göre, işçi sayısı Ocak ayına kıyasla 578 bin kişi arttı. Yıllıkta değişim ihmal edilebilir düzeyde kaldı. Ocak ayından bu yana yaşanan istihdam artışında inşaat ve turizm sektörlerindeki mevsimsellik etkili oldu.

Ekonomideki "soğutma" hamlelerinin henüz beklenen düzeyde işten çıkarmalara yol açmadığı görülüyor. Bu aynı zamanda "Şimşek Programı"nın durgunlaşmayı beraberinde getireceğinin de habercisi.

16 milyon 973 bin kişilik istihdama karşın sendikalı işçi sayısı 2 milyon 512 binde kaldı. Sendikalaşma oranı yüzde 14,8 oldu. Bu oran Ocak 2024’te yüzde 15,22, Temmuz 2023’te yüzde 14,76’ydı. Son 10 yıllık verilere bakıldığında, oran ancak yüzde 9,68’den yüzde 14,8’e çıkabildi.

Kayıtlı işçilerin yüzde 85,2'sinin sendikasız olduğu görülürken, sendikalaşmada aslan payı yine kamu kesiminin oldu.

Örgütlenmenin önündeki engel: İşkolu barajı

En fazla üye artışı 13 bin 117 ile metal ve 6 bin 87 ile sağlık işkollarında ölçüldü. Tekstil ve tarım-orman işkollarında düşüş gözlendi. Sendika sayısı 1 eksilerek 231 oldu.

Kanuna göre üye sayısı işkolundaki toplam işçi sayısının yüzde 1'ini geçemeyen sendikalar Toplu İş Sözleşmesi yetkisine sahip olamıyor. Bu nedenle birçok sendika örgütlendiği işyerinde çoğunluğu elde etmesine rağmen patronlarla pazarlık masasına resmen oturamıyor.

Son verilere göre DİSK'e bağlı Dev Sağlık-İş yüzde 0,99'da, Basın-İş 0,88'de kaldı. İki sendika üye sayısını artırsa da barajı geçemedi. Baraj rekabetinin arttığı dönemde sağlık işkolundaki toplam işçi sayısının artması dikkat çekti.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı Ağaç A.Ş. işçilerinin kurduğu Birleşik Tarım Orman İşçileri Sendikası (BTO-SEN) yüzde 1,07 ile barajı aştı.

Üye sayısını 2 bin 515'e çıkaran DİSK'e bağlı Güvenlik-Sen yüzde 1,06 ile toplu sözleşme yetkisini elde etti.

Çağrı merkezi çalışanları arasında örgütlenen bağımsız Çağrı-İş sendikası barajı hızlı bir yükselişle aştı. Ocak ayında 369 kayıtlı üyesi bulunan sendika 6 ayda 2 bin 51 üye sayısına ulaşarak toplu sözleşme yetkisini kazandı. Aynı işkolunda Türkiye Haber-iş ve Öz İletişim-İş sendikalarının üye sayıları eridi.

Son bir yıl içinde barajı aşan DİSK'e bağlı Nakliyat-İş, Enerji-İş, Dev Maden-Sen yetkilerini korudu.

Hizmette hegemonya sürüyor, metal boşluk tanımıyor

En büyük işkolu olma özelliğini taşıyan 10 numaralı hizmet işkolu 4,2 milyon işçiye ulaştı.

Ağırlıklı olarak hizmet sektörünü kapsayan işkolunda Türk-İş'e bağlı sendikalar Koop-İş 118 bin üye sayısı, Tez Koop-İş 130 bin üye sayısıyla hegemonyasını sürdürdü.

Özel Sektör Öğretmenleri sendikası yaklaşık 2 bin yeni üye kaydederek 11 bin 662'ye ulaştı. Ancak bu işkolunda yüzde 1 barajını aşmak için gerekli üye sayısı 42 bin 700.

10 numaralı işkolunda kurulan Kamu İş Sen'in başlangıç üye sayısı 590 oldu.

Metal sektöründe Türk Metal'in üye sayısı 300 bine dayandı. Son istatistikten bu yana yaklaşık 13 bin yeni üye kaydedildi.

Hak-İş'e bağlı Öz Çelik-İş 1000 üye kaybetti. Birleşik Metal-İş yaklaşık 1400 yeni üye kazanarak 38 bin 834 kişiye ulaştı.

Seçim sonuçları verilere yansıdı

Enerji işkolunda kurulan Enerji Çalışanları Sendikası 2 bin 550 üye sayısıyla sektöründe yüzde 0,96 orana ulaşarak baraj  üstüne yaklaştı.

Hava-İş'e karşı pilotların kurduğu Hava-Sen hızlı bir yükselişle 4 bin 400 üyeye ve yüzde 0,41 işkolu oranına ulaştı.

Yerel seçim sonuçları Belediye işkolundaki üye sayılarına yansıdı. Hak-İş 25 bin üye kaybederken Belediye-İş 5 bin, Genel-İş 20 bin yeni üye kaydetti.

İşkolu ve işyeri barajları örgütlenmeyi zorlaştırıyor. Sendikalara üye olanlar birçok örnekte istifaya zorlanıyor ya da işten çıkarılıyor. Bu durum toplu sözleşme yetkisini zorlaştırıyor. Buna karşı açılan davalarsa yıllarca sürüyor.

Sendikalaşma oranı resmi verilere göre yıllık bazda kısmen ilerledi. Ancak sendika seçme hakkındaki kısıtlar ve toplu iş sözleşmesinin önündeki sendikal baraj, bu değişimin niteliğini sorgulatıyor.

Öte yandan 2012 yılında çıkarılan yasadan sonra sendikaların üye sayılarını hesaplama yöntemi değiştirildi. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verileri esas alınmaya başlandı. Bakanlık kayıt dışı çalışan işçileri hesaba katmadığı için sendikalaşma oranları gerçek durumdan yüksek çıkıyor. Üstelik, bu oranlar toplu iş sözleşmesi kapsamındaki sendikalı işçi sayısını yansıtmıyor.

Haber

Grevi engelle, sözleşme hakkını baltala: Enflasyon şoku sendika istatistiklerine yansımadı